باراک راوید / اکسیوس
به گفته مقامات روسی و آمریکایی، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، روز چهارشنبه به استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، گفت که «اصولاً با» از سرگیری مذاکرات صلح سه‌جانبه میان روسیه، اوکراین و ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ موافق است.
اهمیت موضوع: کاخ سفید امیدوار است که پس از موافقت دونالد ترامپ با لغو تحریم‌های فروش گازوئیل روسیه و انجام اقدامات دیگری که مورد استقبال مسکو قرار گرفت، پوتین تمایل بیشتری به مصالحه نشان دهد. در حال حاضر، به نظر می‌رسد تنها امتیازی که پوتین با آن موافقت کرده، تن دادن به مذاکره است.
جزئیات خبر: در جریان دیداری سه ساعته در سن‌پترزبورگ، ویتکاف پیشنهاد به‌روزرسانی‌شده‌ای را برای پایان دادن به جنگ در اوکراین به پوتین ارائه کرد. جرد کوشنر، فرستاده ترامپ، نیز به صورت مجازی در این جلسه حضور داشت.
پیش از این دیدار، روسیه استیون هابارد، شهروند ۷۴ ساله آمریکایی را آزاد کرد. او در آوریل ۲۰۲۲ توسط نیروهای روسی در شرق اوکراین دستگیر شده و بیش از چهار سال در اسارت به سر می‌برد.
پوتین در آغاز دیدار با ویتکاف، خبر آزادی او را اعلام کرد. پوتین در برابر دوربین‌ها به ویتکاف گفت: «او در فرودگاه پولکوو است.»
ویتکاف در پاسخ از پوتین تشکر کرد و او را «یک انسان‌دوست» خواند. سناتورها جان کورنین (جمهوری‌خواه از تگزاس) و تام تیلیس (جمهوری‌خواه از کارولینای شمالی) نسبت به اظهارات ویتکاف به شدت ابراز خشم کردند.
تیلیس در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «استیو، چه غلطی می‌کنی؟ برو معنی کلمه “انسان‌دوست” را چک کن. چه حرف شرم‌آور و زننده‌ای!» کورنین نیز نوشت: «نه. پوتین یک قاتل بی‌رحم است.»
ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «استیون در راه بازگشت به خانه است و به‌زودی نزد خانواده‌اش خواهد بود. ایالات متحده، به احترام پرزیدنت ترامپ، ملزم به دادن هیچ‌گونه امتیازی در ازای آن نشد؛ وضعیتی که برای روسیه بی‌سابقه است. برای این آزادی، هیچ‌گونه “مبادله‌ای” لازم نبود.»
وضعیت کنونی: ویتکاف پس از یک روز گفتگو در اسلو (نروژ) با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، و همچنین رهبران نروژ و فنلاند و نمایندگانی از فرانسه، بریتانیا، آلمان، لهستان، اتحادیه اروپا و ناتو، وارد روسیه شد.
زلنسکی روز سه‌شنبه اظهار داشت که گام بعدی باید برگزاری نشستی سه‌جانبه میان او، پوتین و ترامپ باشد؛ قالبی که روسیه تاکنون آن را رد کرده است.
مذاکرات در اسلو بر تدوین پیشنهادی واحد برای یک «توافق‌نامه چارچوب» جهت پایان دادن به جنگ متمرکز بود.
آنچه او می‌گوید: ویتکاف به پوتین گفت: «معتقدم گفتگوها [در اسلو] سازنده بودند؛ پیشرفت‌هایی حاصل شده است که شما را در جریان جزئیات آن قرار خواهم داد. امیدوارم که واقعاً زمینه‌های لازم را برای پایان موفقیت‌آمیز خصومت‌ها در مناقشه اوکراین و روسیه فراهم کرده باشیم.»
ویتکاف از پوتین خواست تا «از سرگیری مذاکرات سه‌جانبه با حضور اوکراین، روسیه و ایالات متحده را مد نظر قرار دهد؛ مذاکراتی که در آن می‌توان درباره گام‌های بعدی به سوی دستیابی به یک توافق گفتگو کرد.»
ویتکاف افزود که این گفتگوها می‌تواند شامل حضور نمایندگانی از گروه‌های کارشناسی و فنی باشد که قادرند این مسائل را به تفصیل بررسی کنند.
ویتکاف گفت: «ما اسنادی را به همراه آورده‌ایم که رویکردهای دستیابی به یک راه حل صلح‌آمیز در مناقشه اوکراین و روسیه را ترسیم می‌کنند. از شما، جناب رئیس‌جمهور، درخواست می‌کنم که فرصتی برای بررسی این اسناد در نظر بگیرید.»
طرف دیگر: پس از این دیدار، یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی پوتین، به خبرنگاران روس گفت که پوتین با برگزاری مذاکرات سه‌جانبه میان تیم‌های مذاکره‌کننده موافقت کرده است.
او گفت: «رئیس‌جمهور ما به استیو ویتکاف اطلاع داد که ما، در اصل، آمادگی داریم تا مذاکرات سه‌جانبه مذکور را پیرامون موضوع اصلی، در حدود ۱۰ نوامبر از سر بگیریم.» وی افزود که این گفتگوها می‌تواند در ابوظبی برگزار شود.
اوشاکوف مدعی شد که پوتین از چند هفته پیش آماده از سرگیری مذاکرات سه‌جانبه بود، اما حملات اوکراین به روسیه در روز برگزاری انتخابات پارلمانی منجر به لغو آن شد.
مشاور پوتین گفت که ویتکاف، پوتین را در جریان جزئیات گفتگوهای انجام‌شده در اسلو قرار داده است. اوشاکوف گفت: «مذاکرات اسلو در راستای حل‌وفصل بحران اوکراین، حاوی نکات مفید چندانی نبود.»
آخرین تحولات: یک مقام آمریکایی اظهار داشت که ویتکاف و کوشنر پیشنهاد برگزاری نشستی سه‌جانبه در سطح فنی میان ایالات متحده، روسیه و اوکراین را مطرح کردند. این مقام افزود: «این پیشنهاد دیروز در اسلو مورد پذیرش طرف اوکراینی و امروز در سن‌پترزبورگ مورد پذیرش طرف روسی قرار گرفت.»
نکته قابل‌توجه: پوتین همچنین به ویتکاف گفت که می‌خواهد درباره احتمال میانجی‌گری روسیه میان ایالات متحده و ایران گفتگو کند.
پوتین گفت: «شما می‌دانید که ما با ایران — با شرکا و دوستانمان در آنجا — رابطه‌ای ویژه و مبتنی بر اعتماد داریم که طی دهه‌ها شکل گرفته است؛ بنابراین اگر کاری از دستمان برآید که به حل این بحران کمک کند، با کمال میل آن را انجام خواهیم داد. شما همچنین به‌خوبی از پیشنهادهای ما در این زمینه آگاه هستید.»
گام بعدی: پوتین به ویتکاف گفت که قصد دارد درباره احتمال برگزاری دیداری با ترامپ در چین، در اواسط ماه نوامبر، گفتگو کند.