نامه هشدارآمیز سپیده قلیان به نماینده حقوق بشر دولت آلمان؛
درخواست اقدام فوری برای توقف اعدام‌ها و مقابله با شکنجه زندانیان سیاسی در ایران
سپیده قلیان، فعال حقوق بشر و زندانی سیاسی سابق که سال‌های متعددی از زندگی خود را در زندان‌های جمهوری اسلامی سپری کرده است، در نامه‌ای خطاب به پروفسور دکتر لارس کاستلوچی، نماینده دولت فدرال آلمان در امور سیاست حقوق بشر و کمک‌های بشردوستانه، خواستار اقدام فوری جامعه جهانی برای توقف اجرای احکام اعدام، رسیدگی به شکنجه زندانیان سیاسی، تضمین دادرسی عادلانه و پاسخ‌گو کردن مسئولان نقض حقوق بشر در ایران شده است.
این نامه که تاریخ ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۰ مهر ۱۴۰۵، و محل نگارش آن دزفول ذکر شده، حاوی روایت شخصی قلیان از سال‌های زندان، سرکوب زنان، شکنجه و بدرفتاری با زندانیان و همچنین هشداری درباره فراموش‌شدن قربانیان اعتراضات دی‌ماه در محاسبات سیاسی جامعه جهانی است.
روایت مستقیم از شکنجه و نقض حقوق زندانیان
قلیان در آغاز نامه با اشاره به سال‌های طولانی زندان در جمهوری اسلامی تأکید کرده است که از نزدیک شاهد شرایط زندان‌ها، سرکوب زنان، شکنجه، بدرفتاری و نقض حقوق بنیادین انسان‌ها بوده است.
او نوشته است که در دوران حبس، رنج و شکنجه بسیاری از هم‌بندان خود را مشاهده کرده؛ افرادی که برخی از آنان بعدها با احکام سنگین قضایی، از جمله حکم اعدام، روبه‌رو شده‌اند.
این فعال حقوق بشر تأکید کرده که آثار سرکوب زندانیان تنها به آسیب‌های جسمی محدود نیست و فشارهای روانی، تهدید، محرومیت از تماس با خانواده و جلوگیری از دسترسی به وکیل مستقل، از ابزارهایی هستند که امکان دفاع مؤثر و برخورداری از دادرسی عادلانه را از زندانیان سلب می‌کنند.
قلیان در بخشی از نامه هشدار داده است: «اعترافاتی که تحت اجبار یا شکنجه گرفته می‌شوند، هرگز نباید مبنای صدور حکم محکومیت قرار گیرند.»
او همچنین توضیح داده که به دلیل نگرانی درباره امنیت هم‌بندان سابق و خانواده‌های آنان، آگاهانه از افشای نام‌ها و جزئیاتی که ممکن است این افراد را در معرض خطر قرار دهد خودداری کرده است.
بااین‌حال، قلیان تأکید کرده که خود را موظف می‌داند درباره تجربیات و مشاهداتش شهادت دهد و برای انجام تحقیقات مستقل و بی‌طرفانه درباره موارد نقض حقوق بشر تلاش کند.
انتقاد از تبدیل قربانیان اعتراضات به اعداد و آمار
یکی از بخش‌های محوری این نامه به نحوه برخورد جامعه جهانی با قربانیان اعتراضات دی‌ماه ایران اختصاص دارد.
قلیان با ابراز نگرانی از فراموش‌شدن ابعاد انسانی سرکوب اعتراضات نوشته است که آنچه بیش از همه او را رنج می‌دهد، تبدیل تدریجی انسان‌های کشته‌شده در جریان اعتراضات به اعداد و آمار در نگاه جامعه جهانی است.
او تأکید کرده است که پشت هر عدد، یک انسان، یک زندگی، یک خانواده، یک سرگذشت و آینده‌ای ازدست‌رفته قرار دارد.
به باور قلیان، کاهش هویت قربانیان به آمار و ارقام، نوعی انسانیت‌زدایی است که کرامت انسانی آنان و درد و رنج خانواده‌هایشان را به حاشیه می‌راند.
این فعال حقوق بشر در یکی از صریح‌ترین بخش‌های نامه نوشته است:
«ما عدد نیستیم. ما ابزار سیاست بین‌المللی نیستیم. ما انسان‌هایی هستیم که زندگی، کرامت، آزادی و حقوقمان باید محترم شمرده شود.»
این بخش از نامه، انتقادی مستقیم به رویکردهایی است که در آن سرنوشت قربانیان سرکوب سیاسی ممکن است زیر سایه ملاحظات دیپلماتیک و محاسبات بین‌المللی قرار گیرد.
درخواست اقدام فوری برای توقف احکام اعدام
قلیان در ادامه نامه از لارس کاستلوچی خواسته است که در چارچوب جایگاه و مسئولیت رسمی خود، برای توقف فوری اجرای احکام اعدام در ایران اقدام کند.
او به‌ویژه بر ضرورت جلوگیری از اجرای احکام اعدام در پرونده‌هایی تأکید کرده است که در آن‌ها شواهدی از شکنجه، اخذ اعترافات اجباری یا نقض اصول دادرسی عادلانه وجود دارد.
قلیان همچنین خواستار تضمین دسترسی تمامی زندانیان به وکلای مستقل، امکان ارتباط با خانواده‌ها، بررسی بی‌طرفانه ادعاهای شکنجه و بازبینی احکام صادرشده در روندهای قضایی مغایر با اصول محاکمه عادلانه شده است.
حفاظت از جان و امنیت زندانیان در معرض خطر و خانواده‌های آنان، از دیگر درخواست‌های مطرح‌شده در این نامه است.
درخواست از آلمان برای عبور از موضع‌گیری‌های صرفاً سیاسی
سپیده قلیان در بخش دیگری از نامه، خطاب به نماینده حقوق بشر دولت آلمان تأکید کرده است که انتظار دارد جامعه جهانی و به‌ویژه جمهوری فدرال آلمان، در برابر نقض حقوق بشر در ایران تنها نقش نظاره‌گر نداشته باشند.
او از دولت آلمان خواسته است از تمامی ظرفیت‌های دیپلماتیک و حقوق بشری خود برای مقابله با ساختارهای سرکوب دولتی و پاسخ‌گو کردن مسئولان نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی استفاده کند.
قلیان همچنین بر ضرورت توجه واقعی به تجربه‌های قربانیان، شنیدن صدای زندانیان و به رسمیت شناختن کرامت انسانی شهروندان ایران تأکید کرده است.
او در بخش پایانی نامه نوشته است: «جهان باید به ایران نگاه کند؛ اما مهم‌تر از آن، باید انسان‌های ایران را ببیند، صدای آنان را بشنود و کرامت انسانی آنان را به رسمیت بشناسد.»
این فعال حقوق بشر همچنین هشدار داده است: «هیچ انسانی نباید بر اساس شکنجه، اعترافات اجباری یا یک محاکمه ناعادلانه به اعدام محکوم و به سوی چوبه دار فرستاده شود.»
مخاطب نامه و موضع رسمی آلمان درباره اعدام
لارس کاستلوچی از ماه مه ۲۰۲۵ مسئولیت نمایندگی دولت فدرال آلمان در امور سیاست حقوق بشر و کمک‌های بشردوستانه را بر عهده دارد.
او در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶، هم‌زمان با روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که مجازات اعدام با کرامت انسانی ناسازگار است و آلمان و کشورهای عضو اتحادیه اروپا تحت هر شرایطی با آن مخالفت می‌کنند.
کاستلوچی همچنین تأکید کرده است که آلمان برای لغو مجازات اعدام در سطح بین‌المللی تلاش می‌کند و از ابتکارات جامعه مدنی در این زمینه حمایت خواهد کرد.
نامه سپیده قلیان دو روز پس از انتشار این موضع‌گیری رسمی تاریخ‌گذاری شده و درخواست‌های آن مستقیماً به حوزه مسئولیت‌های حقوق بشری این مقام آلمانی ارتباط دارد.
تأکید بر مسئولیت جامعه جهانی در حفاظت از جان انسان‌ها
سپیده قلیان در پایان نامه، ضمن قدردانی از فعالیت‌های حقوق بشری لارس کاستلوچی، ابراز امیدواری کرده است که تجربیات، نگرانی‌ها و درخواست‌های مطرح‌شده مورد توجه او قرار گیرد و تلاش‌ها برای حفاظت از جان، آزادی و حقوق بنیادین مردم ایران ادامه یابد.
مضمون اصلی این نامه، ضرورت فراتر رفتن از محکومیت‌های لفظی، توجه به سرنوشت فردی قربانیان سرکوب، جلوگیری از اجرای احکام اعدام و فراهم‌کردن زمینه تحقیقات مستقل درباره شکنجه و نقض حقوق زندانیان سیاسی است.
این نامه همچنین بر این اصل تأکید دارد که قربانیان سرکوب در ایران نباید به آمار، موضوع معامله سیاسی یا پرونده‌هایی فراموش‌شده در روابط بین‌المللی تبدیل شوند.
شایان ذکر است که نامه سپیده قلیان در تاریخ ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، در جریان نشستی رسمی با حضور هیئتی متشکل از وکلا، فعالان حقوق بشر و خانواده‌های دادخواه، با مسئولان حوزه حقوق بشر و مسئولان بخش امور خاورمیانه و ایران در وزارت امور خارجه جمهوری فدرال آلمان، رسماً ارائه شد.
در این نشست، نامه سپیده قلیان خطاب به پروفسور دکتر لارس کاستلوچی، نماینده دولت فدرال آلمان در امور سیاست حقوق بشر و کمک‌های بشردوستانه، به مسئولان مربوطه ارائه شد تا درخواست‌های مطرح‌شده در آن، به‌ویژه موضوع توقف اعدام‌ها، رسیدگی به شکنجه زندانیان سیاسی و پیگیری نقض حقوق بنیادین بشر در ایران، مورد توجه و پیگیری قرار گیرد.
در این نشست، خانم شعله پاکروان، خانم ماریا محمودی و خانم رادا فاتحی به‌عنوان خانواده‌های دادخواه و عدالت‌طلب حضور داشتند. همچنین وکیل شبکه «یک کلمه» و تهیه کننده فیلم مستند «دادگاه تاریخ» اقای سعید دهقان، موضوع عدالت انتقالی، ضرورت مستندسازی موارد نقض حقوق بشر و اهمیت پاسخ‌گویی عاملان و آمران این نقض‌ها را مطرح کرد.
بهروز اسدی، فعال حقوق بشر و سخنگوی انجمن زن، زندگی، آزادی در آلمان، نیز در این نشست حضور داشت.
این نشست فرصتی برای انتقال مستقیم صدای خانواده‌های دادخواه، زندانیان سیاسی و قربانیان نقض حقوق بشر در ایران به مسئولان وزارت امور خارجه آلمان و تأکید بر ضرورت اقدامات عملی و مؤثر در راستای حفاظت از جان زندانیان، توقف اعدام‌ها و تحقق عدالت و پاسخ‌گویی بود.
با احترام
بهروز اسدی
فعال حقوق بشر
سخنگوی انجمن زن، زندگی، آزادی در آلمان