کریستن هولمز، آلینا ترین و کوین لیپتاک / سی‌ان‌ان
در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور، این هفته برای یک پرواز هفت‌ساعته در عرض قاره آماده می‌شد، هیچ نشانه‌ای از اینکه مشکلی وجود دارد، بروز نداد.
نخستین حضور ۱۴ دقیقه‌ای و پرچالش سخنگوی مطبوعاتی جدید ترامپ در جایگاه سخنگویی کاخ سفید، با واکنش‌های به‌شدت منفی روبرو شده بود. یک ساعت بعد، وقتی از او پرسیده شد که در کدام ایالت در آزمون وکالت قبول شده است، پاسخی گیج‌کننده داد. مشاوران خودِ ترامپ با نوعی وحشت نظاره‌گر تمام این ماجرا بودند.
با این حال، یک منبع آگاه از گفتگوها به سی‌ان‌ان گفت که ترامپ در طول پرواز به سمت آلاسکا به کیتی زکاریا گفته است که عملکرد خوبی داشته است. این نخستین تجربه حضور زکاریا در هواپیمای اختصاصی ریاست‌جمهوری (Air Force One) بود.
سه روز بعد و پس از آنکه او زیر ذره‌بین شدید رسانه‌ها قرار گرفت، زکاریا از سمت خود برکنار شد؛ اتفاقی که به کوتاه‌ترین دوره تصدی سمت سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید در حافظه همگان، پایان داد. برنامه‌های او برای نقل‌مکان به همراه خانواده‌اش از کالیفرنیا به شرق کشور نیز متوقف شد. به گفته چندین تن از مشاوران ترامپ، کل این ماجرا یک شکست تمام‌عیار بود.
ترامپ روز جمعه، پس از برکناری زکاریا، گفت: «به او گفتم: کیتی، آیا این کار واقعاً مناسب توست؟ چون صادقانه بگویم، تو نیازی به این کار نداری.»
این ماجرا به‌خوبی نشان‌دهنده فضای ناآرامی است که در کمتر از سه هفته مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای، بر حلقه نزدیکان ترامپ سایه افکنده است. استخدام ناگهانی و برکناری به‌همان‌اندازه سریع زکاریا، ناشی از تصمیم آنی ترامپ برای به‌کارگیری یک مدافع تلویزیونی وفادار بود؛ کسی که ترامپ از دور به او علاقه‌مند شده بود، بدون آنکه به سایر الزامات این شغل توجه کافی داشته باشد.
استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، در بیانیه‌ای در این باره گفت: «تمام این گمانه‌زنی‌های پرهیاهو، صرفاً همان گمانه‌زنی هستند؛ داستان‌پردازی‌هایی که حتی خلاقانه هم نیستند. واقعیت این است که کیتی مسئولیت بسیار مهمی را بر عهده گرفت و در حالی که به نقش جدیدی منتقل می‌شود، همچنان به حمایت از رئیس‌جمهور ادامه خواهد داد. او عضوی فوق‌العاده در تیم و استعدادی بی‌نظیر است.»
سی‌ان‌ان برای دریافت اظهارنظر با زکاریا تماس گرفته است. او در پستی در X گفت که کار کردن برای ترامپ «افتخاری» بوده است.
ای کاش آمریکایی‌های بیشتری قدر او را می‌دانستند. هیچ‌کس هرگز آمریکا را آن‌طور که او بزرگ کرده و همچنان بزرگ می‌کند، بزرگ نخواهد کرد.» او نوشت.
برخی از مشاوران ترامپ با کمی ناراحتی شاهد دوران کوتاه تصدی او بودند و از خود می‌پرسیدند که چگونه یکی از مشهودترین و پرطرفدارترین مشاغل دولت به کسی داده شده که تجربه یا اعتماد به نفس کمی در انجام آن دارد.
یکی از مشاوران ترامپ پس از تماشای اولین جلسه مطبوعاتی زکاریا که به تازگی منصوب شده بود و به شدت مورد انتقاد قرار گرفت، با ناباوری پرسید: «آنجا چه خبر است؟»
به گفته چندین مشاور، دبیر مطبوعاتی جدید به طرز اسفناکی آماده نبود ـــ و فاقد مهارت‌های اولیه برای انجام این کار بود.
یکی پرسید: «آیا کسی او را بررسی کرد؟»
به گفته چندین مقام و مشاور کاخ سفید، پاسخ کوتاه — چنان‌که معلوم شد — «نه» بود.
در واقع، انتخاب او در شرایطی صورت گرفت که رئیس‌جمهور به‌شدت ناخشنود بود؛ چرا که در فاصله یک ماه مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای، در حالی که پوشش خبری بی‌وقفه رسانه‌ها بر کاهش شانس موفقیت جمهوری‌خواهان در این انتخابات متمرکز بود، افراد اندکی به دفاع از او برمی‌خاستند.
تا آن زمان، رئیس‌جمهور هیچ‌گونه عجله‌ای برای پر کردن جای خالی «کارولین لیویت» — که در پایان تابستان این سمت را ترک کرده بود — نشان نداده بود. مشاوران و متحدانش نام‌هایی را پیشنهاد کرده بودند، اما به نظر نمی‌رسید هیچ‌یک از آن‌ها توجه جدی ترامپ را جلب کرده باشد. مقامات کاخ سفید نیز تقریباً پذیرفته بودند که شاید تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، سخنگوی مطبوعاتی جدیدی تعیین نشود.
اما تشدید مشکلات سیاسی جمهوری‌خواهان — و سرزنش‌هایی که متوجه ترامپ می‌شد — ظاهراً به جست‌وجوی او برای یافتن فرد مناسب شتاب بخشید. به گفته چندین منبع آگاه، پس از هفته‌ها تلاش بی‌نتیجه برای یافتن سخنگوی مطبوعاتی جدید، ترامپ ناگهان مصمم شد که این جایگاه را پر کند؛ او به مشاورانش گلایه می‌کرد که کسی را ندارد تا پیامش را به گوش دیگران برساند.
در میان این خشم و ناخشنودی، چهره‌ای حامی و مثبت پدیدار شد: «زکاریا»؛ کسی که پای ثابت شبکه‌های خبری کابلی است، با شور و حرارت از ترامپ دفاع می‌کند و گاهی در تلویزیون با عنوان «وکیل» معرفی می‌شود. به گفته یک منبع آگاه، ترامپ از مشاورانش — از جمله «سوزی وایلز»، رئیس دفتر خود — پرسید: «کِیتی چطور است؟» رئیس‌جمهور همچنین با لیویت در این باره مشورت کرد.
تنها یک هفته پیش از آن، نام زکاریا حتی برای این سمت مطرح نبود. در طول فرآیند جست‌وجو برای جانشینی لیویت، کاخ سفید تلاش کرده بود افراد سرشناس‌تری را جذب کند، اما مشخص شد که بسیاری از آن‌ها پیش‌تر از ترامپ انتقاد کرده بودند. به گفته یکی از مقامات کاخ سفید، چندین بار پیش آمد که مقامات ارشد فهرست نامزدها را محدود کردند، اما دریافتند که آن افراد پیش‌تر اظهارات منفی‌ای درباره رئیس‌جمهور داشته‌اند؛ موضوعی که صلاحیت آن‌ها را برای این جایگاه رد می‌کرد.
ترامپ بعدها گفت که سوابق زکاریا «بی‌عیب‌ونقص» بوده است. به گفته یک منبع آگاه، یکی از حامیان او در «بال غربی» (دفتر رئیس‌جمهور)، «ناتالی هارپ» بود؛ دستیار وفادار ترامپ که همه‌جا او را همراهی می‌کند.
چهارشنبه هفته گذشته، مقامات هماهنگی‌های لازم را برای یک گفتگوی تلفنی میان زکاریا و رئیس‌جمهور انجام دادند. زکاریا یک روز بعد به واشنگتن پرواز کرد و تا روز جمعه در دفتر بیضی‌شکل کاخ سفید حضور داشت.
به گفته یک منبع آگاه، در جریان این گفتگو — که «وایلز» در آن حضور نداشت — ترامپ به‌طور ناگهانی پیشنهاد این شغل را به زکاریا داد. دستیاران بلافاصله وایلز را در جریان این تصمیم قرار دادند.
زکاریا عصر جمعه گذشته در مصاحبه‌ای با شبکه «فاکس‌نیوز» گفت: «تماس تلفنی فوق‌العاده‌ای از سوی مسئول اصلی جذب نیرو، یعنی خودِ رئیس‌جمهور، دریافت کردم؛ و ظاهراً حمایت تمام‌قد از تمام سیاست‌های او واقعاً نتیجه می‌دهد.»
این مصاحبه درست زمانی پخش شد که ترامپ در حال سخنرانی در یک گردهمایی در شهر «سیراکیوز» در ایالت نیویورک بود. برای برخی از مشاوران قدیمی ترامپ، این نخستین نشانه بروز مشکل بود. هم‌زمان کردن یک حضور تلویزیونی با رویدادهای رئیس‌جمهور، مدت‌هاست که برای زیردستان — از جمله اعضای کابینه و مقامات ارشد دولت — نوعی خطای فاحش یا رفتار نامناسب تلقی می‌شود.
با این حال، اگر ترامپ هم متوجه این موضوع شده بود، واکنشی نشان نداد. تا عصر یکشنبه، او اعلام کرد که زکاریا قرار است صبح زودِ روز سه‌شنبه، نخستین جلسه توجیهی «معرفی» خود را برگزار کند.
پس از یک سفر رفت‌وبرگشت دیگر میان واشنگتن و کالیفرنیا، زکاریا ساعت ۳ بامداد سه‌شنبه از خواب برخاست تا آماده شود. مطالب و اسناد مورد نیاز او تا ۹۰ دقیقه پیش از ورودش به اتاق جلسه، هنوز نهایی نشده بودند.
عدم آمادگی او کاملاً مشهود بود. او در آغاز سخنانش با تردید و مکث صحبت می‌کرد، آن هم در حالی که داشت متنی کلیشه‌ای و سراسر تمجید را درباره کارنامه ترامپ می‌خواند.
یکی از مقامات ارشد دولت گفت: «بعضی‌ها آن ویژگی لازم را دارند و بعضی‌ها نه. او ندارد؛ نتوانست بر فضا و حاضران در اتاق مسلط شود.»
وقتی نوبت به پرسش‌ها رسید، او نمی‌دانست که آیا ایالات متحده اشتراک‌گذاری اطلاعاتی با اوکراین را قطع کرده است یا خیر؛ پرسشی که به‌راحتی قابل پیش‌بینی بود.
او همچنین اعلام کرد که از «کیمبرلی گیل‌فویل» خواسته شده تا از سمت خود به عنوان سفیر در یونان استعفا دهد؛ موضوعی که زکاریا بعداً از آن به عنوان نمونه‌ای برای موفقیت‌آمیز بودن این اقدام یاد کرد. او در اواخر همان هفته، در حالی که آینده‌اش در این سمت روز به روز تیره‌تر می‌شد، گفت: «فکر می‌کنم من یکی از نخستین سخنگویانی هستم که تغییرات کارکنان دولت را اعلام کرده‌ام. و مفتخرم که رئیس‌جمهور ترامپ به من اعتماد کرد تا این اطلاعات را ابلاغ کنم.»
این در نهایت تنها اطلاعات واقعی‌ای بود که او در دوران تصدی این شغل ارائه کرد.
اگرچه ترامپ در ابتدا عملکرد او را در نخستین نشست خبری‌اش چندان بد نمی‌دانست، اما بعداً با دیدن بازتاب‌های رسانه‌ای آن، احساس شرمساری کرد.
نشانه‌های دیگری نیز از بی‌تجربگی «زکاریا» آشکار شد. به گفته‌ی فردی مطلع، در جریان سفر ترامپ به آلاسکا — که پس از آن نشست خبریِ جنجالی انجام شد — زکاریا به مقامات کاخ سفید گفت که برای رئیس‌جمهور، پس از پایان گردهمایی، مصاحبه‌ای با یکی از خبرنگاران شبکه «فاکس‌نیوز» ترتیب داده است. اما به سرعت به او هشدار دادند که رئیس‌جمهور تمایلی ندارد پس از رویدادهایش — آن هم وقتی تازه دو ساعت سخنرانی یا اجرا داشته است — کار دیگری انجام دهد؛ موضوعی که برای تمام اعضای تیم ترامپ کاملاً شناخته‌شده بود.
به گفته‌ی این منبع، زکاریا اصرار داشت که این کار عاقلانه‌ای است و آن خبرنگار هم از دوستانشان محسوب می‌شود. زمانی که ترامپ از روی صحنه پایین آمد و آماده‌ی رفتن بود، زکاریا او را در جریان این برنامه قرار داد. به گفته‌ی این منبع، ترامپ به‌وضوح برآشفت و گفت که چنین کاری نخواهد کرد. در نهایت، او کوتاه آمد و تن به مصاحبه داد، اما همین ماجرا به اطرافیانش نشان داد که زکاریا هنوز شناختی از مردی که برایش کار می‌کند، ندارد.
دو نفر که از جزئیات برکناری او آگاه بودند به شبکه «سی‌ان‌ان» گفتند: وقتی ترامپ نظر سایر دستیاران ارشدش را درباره‌ی او جویا شد، زکاریا حامیان چندانی نداشت که حاضر باشند از او یا عملکردش دفاع کنند. با اینکه بسیاری از این دستیاران در حضور خودِ زکاریا از عملکردش تعریف می‌کردند، اما در خلوت اذعان داشتند که او کارش را خوب انجام نمی‌دهد.
فردی که مستقیماً از اظهارات ترامپ آگاه بود به «سی‌ان‌ان» گفت که ترامپ در همین هفته به متحدان و مشاورانش گفته بود که شاید او «هنوز برای حضور در سطح اول (میدان اصلی) آماده نبوده است.»
در حالی که پرسش‌ها پیرامون صلاحیت‌های حقوقی او بالا گرفته بود — زکاریا خود را وکیل معرفی کرده بود، اما هیچ سند عمومی‌ای وجود نداشت که نشان دهد او هرگز در آزمون وکالت قبول شده باشد — روزنامه «وال‌ستریت ژورنال» گزارش داد که او در واقع در این آزمون مردود شده است. زکاریا بعداً این موضوع را در ملاء عام تأیید کرد و ادعا کرد که به او گفته شده بود که می‌تواند خود را «وکیل» بنامد، اگر نگوییم «وکیل».
در واقع، او بارها پیام‌های رسانه‌های اجتماعی را که از او به عنوان «وکیل» یاد می‌کردند، تقویت کرده بود. و دفاع عمومی او به این تصور دامن زد که او در موقعیتی قرار دارد که از کنترل خارج شده است - تلاش می‌کند و در کنترل داستانی که در حال پیچیده شدن بود، شکست می‌خورد.
پس از یک رشته مصاحبه‌های غافلگیرکننده و ستیزه‌جویانه در فاکس نیوز - به ویژه حضور او با دوست ترامپ، شان هانیتی، در پنجشنبه شب، زمانی که مجری او را در مورد اعتبارنامه‌های حقوقی‌اش مورد پرسش قرار داد - رئیس جمهور تصمیم گرفت که ماندن او در این نقش غیرقابل دفاع است.
اما تا روز جمعه این خبر را به او نداد. زکاریا حتی در یک حضور دیگر در فاکس نیوز گفت که معتقد است اعتماد ترامپ را حفظ کرده است.
او گفت: «من همین‌جا ایستاده‌ام.» در حالی که به داخل کاخ سفید بازمی‌گشت، به خبرنگارانِ حاضر گفت که مشتاق همکاری با آن‌هاست و آن‌ها را تشویق کرد که شماره تلفنش را پیدا کنند.
چهار ساعت بعد، ترامپ از کاخ سفید خارج شد؛ درست پس از آنکه گفتگویی صریح با سخنگوی جدیدش داشت.
ترامپ گفت که صبح جمعه به زکاریا گفته است: «صادقانه بگویم، اگر جای تو بودم، تجدید نظر می‌کردم.»
یک منبع نزدیک به رئیس‌جمهور به سی‌ان‌ان گفت که او همچنان به زکاریا به عنوان یک شخص احترام می‌گذارد و به او علاقه دارد. این منبع همچنین اشاره کرد که زکاریا و خانواده‌اش قرار است جمعه‌شب در اقامتگاه معاون رئیس‌جمهور، جی‌دی ونس، با او شام بخورند؛ موضوعی که نشان می‌دهد او همچنان در کاخ سفید و دولت از جایگاه و احترام برخوردار است.
با این حال، ترامپ در این مرحله حساسِ پایانیِ منتهی به روز انتخابات، بار دیگر بدون یک سخنگوی ارشد مانده است. او روز جمعه هیچ اشاره‌ای نکرد که آیا فرد خاصی را برای تصدی این سمت در نظر دارد یا خیر.
در حالی که جستجو برای یافتن فرد مناسب از نو آغاز شده، ترامپ مدعی شد: «افراد زیادی خواهان این شغل هستند.»