همکاری آلمان و ترکیه در زمینه تولید و تجارت تسلیحات و دیگر تجهیزات نظامی تا کنون نسبتا محدود بوده است اما فعالان اقتصادی دو کشور در “چهارمین کنفرانس اقتصادی آلمان و ترکیه” در آنکارا تلاش می‌کنند، این همکاری‌ها را گسترش دهند.
صنایع دفاعی ترکیه در سال‌های اخیر پیشرفت چشمگیری داشته‌اند. پهپاد مشهور جنگی و شناسایی “بایراکتار” دیگر تنها محصول موفق صادراتی این کشور نیست. موشک‌های هدایت‌شونده و ناوچه‌های جنگی نیز به محصولات پرطرفدار صادراتی ترکیه تبدیل شده‌اند. این پیشرفت‌ها توجه شرکت‌ها و کشورهایی مانند آلمان را که در بخش تسلیحات سرمایه‌گذاری می‌کنند جلب کرده است.
جنگنده رادارگریز “کان” در فوریه ۲۰۲۴ نخستین پرواز آزمایشی خود را انجام داد. این جنگنده ساخت ترکیه است اما موتور آن هنوز از آمریکا خریداری می‌شود.
سامانه‌های تسلیحاتی ترکیه اکنون در سطح بین‌المللی توان رقابت دارند و برای کشورهای متحد از جمله آلمان جذاب شده‌اند و به همین دلیل، چهارمین کنفرانس اقتصادی آلمان و ترکیه در آنکارا به‌طور ویژه بر همکاری در صنایع دفاعی و امنیتی متمرکز شده است.
آلمان در زمینه صادرات تسلیحات به ترکیه سال‌ها با دشواری روبرو بود. برای برلین، “اقدامات تهاجمی ترکیه علیه همسایگان و سرکوب منتقدان در داخل، مهم‌تر از همکاری دو کشور در ناتو بود.
تمایل شرکت‌های آلمان و ترکیه به همکاری
فلوریان گلایش از شرکت آلمانی “رنک”، برای حضور در چهارمین کنفرانس دو کشور به آنکارا سفر کرده است. شرکت رنک که دفتر مرکزی آن در شهر آگسبورگ آلمان قرار دارد، یکی از شرکت‌های بزرگ صنایع دفاعی است و از جمله جعبه‌دنده “تانک لئوپارد ۲” را تولید می‌کند.
این شرکت در گذشته محصولات خود را به ترکیه صادر می‌کرد، اما بعدا دولت آلمان محدودیت‌هایی برای صادرات وضع کرد. گلایش می‌گوید، از آن زمان تا کنون تحولات زیادی در ترکیه رخ داده است و روابط دو طرف دیگر صرفا رابطه خریدار و فروشنده نیست، بلکه به سمت مشارکت حرکت می‌کند. به گفته گلایش شرکت‌های آلمانی دانش فنی دارند و ترکیه از ظرفیت‌های تولیدی برخوردار است؛ به همین دلیل دو طرف خواهان همکاری با یکدیگر هستند.
ترکیه نیز علاقه زیادی به گسترش همکاری با آلمان نشان داده است. شوکت اونال، معاون توسعه تجارت بین‌المللی شرکت ترکیه‌ای “هاولسان” می‌گوید، عبارت “ساخت آلمان” همچنان نشانه کیفیت است و در مقابل، ترکیه به بازارهای جدید فروش، از جمله در آفریقا دسترسی دارد.
شرکت هاولسان، ربات‌های نظامی کنترل‌شونده از راه دور و مجهز به هوش مصنوعی مانند تانک کوچک “بارکان”(Barkan) و همچنین نرم‌افزارهای نظامی تولید می‌کند.
اونال با اشاره به ظرفیت همکاری با آلمان می‌گوید، در این کشور کارخانه‌های بزرگ کشتی‌سازی وجود دارند که ناوهای جنگی تولید می‌کنند و در این ناوها از نرم‌افزار استفاده می‌شود. به گفته او، آلمان در این بخش نرم‌افزار سیستمی اختصاصی خود را ندارد و هاولسان می‌تواند چنین نرم‌افزاری را با همکاری شرکت‌های آلمانی توسعه دهد تا دو طرف به‌طور مشترک وارد بازار جهانی شوند.
با این حال، شرط اصلی چنین همکاری‌هایی اعتماد متقابل است و این واژه بیش از هر موضوع دیگری در کنفرانس آنکارا تکرار شده است.
زیبیله کاتارینا زورگ، سفیر آلمان در ترکیه، تاکید کرد که همکاری صنعتی بر قراردادها استوار است، اما همکاری راهبردی در صنعت به اعتماد نیاز دارد. او توضیح داد که این اعتماد شامل “اطمینان از حفاظت فناوری‌ها، پایبندی به توافق‌ها، قابل پیش‌بینی بودن رفتار شرکا و هماهنگی اهداف” راهبردی دو طرف است.
سفیر آلمان همچنین گفت که نگرانی‌های موجود در اروپا درباره ترکیه همیشه ناشی از “سوءتفاهم یا برخورد ناعادلانه” نیست. به گفته او، بحث‌های واقعی درباره حاکمیت قانون، قابل پیش‌بینی بودن تصمیم‌های سیاسی و سیاست خارجی ترکیه وجود دارد.
نقش ویژه ترکیه در جنگ اوکراین
یکی از مسائل مورد اختلاف، نقش ویژه ترکیه در ناتو در ارتباط با جنگ روسیه علیه اوکراین است. ترکیه، برخلاف بسیاری از متحدان غربی، به تحریم‌های اعمال‌شده علیه روسیه، کشور آغازگر جنگ، نپیوسته است.
موضوع دیگر، تهدیدهای مکرر ترکیه علیه یونان، کشور همسایه و عضو ناتو است.
فلوریان گلایش، مدیر شرکت رنک معتقد است که این مسائل باید برای تقویت همکاری و تامین امنیت مطرح و حل‌وفصل شوند. او می‌گوید، از یک سو حفاظت از دانش فنی برای آلمان اهمیت زیادی دارد و از سوی دیگر باید بررسی شود که اروپا چگونه می‌تواند به‌صورت هماهنگ، سریع و مؤثر توان تسلیحاتی خود را افزایش دهد و همکاری و تبادل اطلاعات داشته باشد. به گفته گلایش، منطقی نیست که هر کشور به‌تنهایی و بدون هماهنگی با دیگران عمل کند.
کنفرانس آنکارا انگیزه تازه‌ای برای همکاری آلمان و ترکیه در حوزه دفاعی ایجاد کرده و هم‌زمان این انتظار را به وجود آورده است که گفت‌وگوها هرچه زودتر به اقدامات عملی منجر شوند.
شوکت اونال از شرکت هاولسان می‌گوید، شرکت‌های ترکیه‌ای و آلمانی می‌توانند به‌سرعت همکاری خود را آغاز کنند و محصولات مشترک بسازند. او اما هشدار می‌دهد که اگر موانعی بر سر راه همکاری ایجاد شود و انگیزه طرفین را کاهش دهد، ممکن است تمام این طرح به همان سرعتی که آغاز شده، متوقف شود.
در حال حاضر علاقه به همکاری در هر دو طرف همچنان زیاد است. این علاقه در طرف ترکیه به اندازه‌ای بود که یاشار گولر ، وزیر دفاع این کشور نیز در ضیافت شام پایانی کنفرانس شرکت کرد.
مراد رحمتی / دویچه وله فارسی