یگانه تربتی / نیویورک تایمز / ۳ اکتبر ۲۰۲۶
نخست‌وزیر عراق روز جمعه اعلام کرد که ایالات متحده با اعطای معافیت تحریمی به عراق، اجازه ازسرگیری پروازها میان یکی از شهرهای زیارتی این کشور و ایران را صادر کرده است.
این مجوز از فشار بر رهبری عراق می‌کاهد؛ رهبری‌ای که میان مهم‌ترین متحدان خود—یعنی ایالات متحده و ایران (دشمنان دیرینه‌ای که اکنون در وضعیت جنگی به سر می‌برند)—گرفتار شده است.
عراق از اواخر ماه سپتامبر و در پی تحریم‌های گسترده آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران، پروازها به مقصد ایران و بالعکس را متوقف کرده بود. این اقدام خشم ایران و همچنین شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران در داخل عراق را برانگیخته بود.
دفتر علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در بیانیه‌ای اعلام کرد که اکنون به اکثر شرکت‌های هواپیمایی ایرانی اجازه داده می‌شود تا در مجموع ۴۰ پرواز روزانه میان شهر زیارتی نجف در عراق و مقاصد مختلف در ایران انجام دهند.
وزارت امور خارجه عراق نیز در بیانیه‌ای جداگانه اعلام کرد که اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز پنج‌شنبه در دیدار با فواد حسین، وزیر امور خارجه عراق، در واشنگتن با این معافیت موافقت کرده است. وزارت خزانه‌داری بلافاصله به درخواست اظهار نظر درباره ازسرگیری این پروازها پاسخ نداد.
وزارت خزانه‌داری روز پنج‌شنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که آقای بسنت و آقای حسین «گفتگویی صریح» درباره مسائل متعدد، از جمله سفرهای زیارتی شیعیان به نجف، تحریم‌های آمریکا علیه ایران و پیشرفت عراق در خلع سلاح شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران، داشته‌اند. آقای الزیدی متعهد شده است که شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران در این کشور را تا ماه ژوئن خلع سلاح کند.
اوایل همان هفته، وزارت حمل‌ونقل عراق اعلام کرده بود که موفق به دریافت یک «معافیت ویژه» از تحریم‌های آمریکا شده است؛ معافیتی که به «هواپیمایی عراق» (شرکت هواپیمایی ملی این کشور) اجازه می‌دهد به ایران پرواز کند. در بیانیه نخست‌وزیر آمده است که هواپیمایی ماهان — شرکت هواپیمایی ایرانی که از سال ۲۰۱۱ تحت تحریم‌های ایالات متحده قرار دارد — مشمول این معافیت نمی‌شود. ایالات متحده این شرکت هواپیمایی را به انتقال نیرو، تسلیحات، تجهیزات و منابع مالی برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران متهم کرده است.
ایالات متحده ماه گذشته تحریم‌های گسترده‌ای را علیه بخش هوانوردی ایران اعمال کرد؛ اقدامی که بخشی از کارزاری وسیع‌تر برای قطع جریان درآمد و پیوندهای اقتصادی حامی دولت ایران محسوب می‌شود. در چارچوب این تدابیر، وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد که هر نهاد خارجی که به شرکت‌های هواپیمایی ایران «کمک و تسهیلات» ارائه دهد — از جمله از طریق خدمات حمل بار — با خطر مجازات روبرو خواهد شد. این اقدامات جدید، دسترسی هوایی شهروندان عادی ایران به کشورهای همسایه را به شدت محدود کرده است.
دولت ایران این کارزار گسترده و محدودیت‌های اعمال‌شده بر خطوط هوایی را محکوم کرده، اما به ویژه از لغو پروازها میان ایران و عراق خشمگین است. این دو کشور در مذهب تشیع مشترک هستند و عراق میزبان مقدس‌ترین اماکن مذهبی شیعیان است که سالانه میلیون‌ها ایرانی به زیارت آن‌ها می‌روند.
وزارت امور خارجه ایران روز جمعه با صدور بیانیه‌ای مفصل، از عراق خواست تا در واکنش به فشارهای آمریکا، «اقدامات مقتضی» را اتخاذ کند. سایر مقامات ایرانی لحنی صریح‌تر و تندتر داشتند؛ از جمله علی‌اکبر ولایتی، مشاور سیاست خارجی رهبر عالی ایران، که در شبکه‌های اجتماعی مستقیماً خطاب به نخست‌وزیر الزیدی نوشت: «مشروعیت از واشنگتن نمی‌آید؛ بلکه از خاک نجف و خون شهدا سرچشمه می‌گیرد.»