اعتراضات دانش‌آموزان دبیرستانی در فرانسه از هفته گذشته آغاز شده و اکنون به یکی از مهم‌ترین بحران‌های اجتماعی و سیاسی کشور تبدیل شده است.
محور اصلی اعتراض‌ها وضعیت نظام آموزشی است، اما در برخی شهرها تجمع‌ها به انسداد مدارس، آتش‌زدن سطل‌های زباله و درگیری با پلیس کشیده شده است.
مطالبات دانش‌آموزان
دانش‌آموزان عمدتاً به این موارد اعتراض دارند:
- کمبود معلم و کارکنان آموزشی؛
- تراکم بالای کلاس‌ها؛
- برنامه‌های درسی و ساعات آموزشی فشرده؛
- فرسودگی ساختمان‌ها و کمبود امکانات؛
- گرمای شدید کلاس‌ها در موج‌های اخیر گرما؛
- کمبود منابع مالی، ناظم و امکانات رفاهی مدارس.
یکی از دانش‌آموزان در استراسبورگ گفته است که در کلاس‌های ۳۵ نفره، دمای هوا در تابستان به ۳۵ درجه می‌رسد و مدرسه با کمبود سرویس‌های بهداشتی، آب، فضا و نیروی نظارتی روبه‌رو است.
دامنه اعتراض‌ها
اعتراض‌ها ابتدا در منطقه ایل-دو-فرانس، در اطراف پاریس، شکل گرفت اما به شهرهایی مانند لیل، نانت، تولوز، مارسی، بوردو، لیون و استراسبورگ گسترش یافت. در روز چهارشنبه، ۳۵۶ مدرسه تحت‌تأثیر اعتراض‌ها قرار گرفت و ۶۲۵ نفر بازداشت شدند؛ دست‌کم ۸۳ مأمور پلیس و ژاندارمری نیز زخمی شدند. وزارت آموزش فرانسه شمار دانش‌آموزان و کارکنان زخمی‌شده از آغاز ناآرامی‌ها را ۱۱۹ نفر اعلام کرده است.
در روز پنج‌شنبه، وزارت کشور از ۱٬۹۴۹ بازداشت و زخمی شدن ۳۰۵ مأمور پلیس و ژاندارمری خبر داد. حدود ۹۰۰ مورد انسداد یا حادثه مرتبط با اعتراض‌ها ثبت شد و بیش از ۱۶۰ مدرسه تعطیل شدند. دانشجویان دانشگاه نیز در پاریس، مارسی و چند شهر دیگر به اعتراض‌ها پیوستند و دسترسی به حدود ۳۰ پردیس دانشگاهی مسدود شد.
خشونت و واکنش پلیس
بخش بزرگی از اعتراض‌ها مسالمت‌آمیز بوده، اما در برخی نقاط معترضان ورودی مدارس را مسدود کرده، سطل‌های زباله را آتش زده و به سوی پلیس اشیا پرتاب کرده‌اند. در نانت، آتش‌سوزی در ورودی یک دبیرستان رخ داد و در مارسی، مدیر یک مدرسه و معاون او هنگام تلاش معترضان برای پر کردن ظروف با بنزین، به‌طور ناخواسته با این ماده آلوده شدند. در لیل و تولوز نیز از استفاده پلیس از گاز اشک‌آور و درگیری با جوانان گزارش شده است.
در مقابل، شماری از دانش‌آموزان پلیس را به برخورد شدید و استفاده شتاب‌زده از گاز اشک‌آور متهم کرده‌اند. وزارت کشور نیز پس از اتهام‌های مطرح‌شده درباره رفتار خشونت‌آمیز مأموران با سه دانش‌آموز، از آغاز تحقیقات داخلی خبر داده است.
بُعد سیاسی بحران
دولت فرانسه این ناآرامی‌ها را از سطح یک اعتراض آموزشی فراتر دانسته و برخی رویدادها را «خشونت شهری» توصیف کرده است. مقام‌های دولتی همچنین حزب چپ رادیکال «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» را به سازمان‌دهی یا دامن زدن به اعتراض‌ها متهم کرده‌اند؛ این حزب اتهام را رد کرده و تأکید کرده است که از اعتراض‌های مسالمت‌آمیز حمایت می‌کند.
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، مطالبات جوانان را مشروع دانسته، اما گفته است که این مطالبات نمی‌تواند خشونت علیه پلیس، معلمان یا مدارس را توجیه کند. دولت سباستین لکورنو، نخست‌وزیر، نیز با برگزاری نشست بحران، از اعضای کابینه خواسته سفرهای غیرضروری خود را لغو کنند تا مقام‌های محلی بتوانند بحران را مدیریت کنند.
وضعیت کنونی
دولت برای حفظ امنیت دانش‌آموزان و کارکنان، تعطیلی صدها مدرسه و برگزاری موقت کلاس‌ها به‌صورت غیرحضوری را در دستور کار قرار داده است. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد که اعتراض‌ها همچنان ادامه دارد و احتمال پیوند خوردن آن با نارضایتی‌های گسترده‌تر درباره تورم، کاهش خدمات عمومی و انتخابات ریاست‌جمهوری آینده وجود دارد. بنابراین، این جنبش هم‌زمان دو بُعد دارد: اعتراض واقعی به مشکلات نظام آموزشی و بهره‌برداری سیاسی گروه‌های مختلف از نارضایتی موجود.
منابع: خبرگزاری فرانسه، فرانس۲۴