فرحان رافید / والاستریت ژورنال / ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶
روز سهشنبه، قیمت نفت افزایش یافت؛ چرا که سرمایهگذاران در حال ارزیابی وضعیت نامشخص تلاشها برای برقراری آتشبس میان آمریکا و ایران در تقابل با عواملی همچون ازسرگیری جریان نفت خام خاورمیانه و راهاندازی مجدد خط لوله «شرق-غرب» عربستان سعودی بودند.
قیمت معاملات آتی نفت خام برنت برای تحویل در ماه نوامبر با ۱.۴ درصد افزایش به ۱۰۶.۷۲ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با رشدی ۱.۴ درصدی، به قیمت ۹۳.۹۱ دلار در هر بشکه معامله شد. هر دو شاخص نفتی روز دوشنبه بخشی از رشد قیمت خود را از دست داده بودند؛ این کاهش پس از آن رخ داد که عربستان سعودی بارگیری نفتکشها در بندر «ینبع» در دریای سرخ را از طریق خط لوله شرق-غرب — که مسیری کلیدی برای صادرات نفت و دور زدن تنگه هرمز است — ازسر گرفت.
والاستریت ژورنال گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشنهاد ایران برای برقراری آتشبسی هفتروزه را رد کرده است؛ پیشنهادی که در آن ایران متعهد میشد در ازای لغو محاصره بنادرش توسط آمریکا، تنگه هرمز را بازگشایی کرده و مذاکرات هستهای را ازسر گیرد.
به گفته سالی آلد، اقتصاددان ارشد گروه در «نشنال استرالیا بانک»، شکاف موجود میان مواضع دو طرف باعث شده است تا چشمانداز دستیابی به توافقی کوتاهمدت و همچنین عادیسازی گستردهتر جریان نفت از طریق این تنگه، در هالهای از ابهام قرار گیرد.
والاستریت ژورنال گزارش داد که خط لوله شرق-غرب پیش از تعطیلی ناشی از آسیبهای وارده در حملات پهپادی ۱۰ سپتامبر، روزانه حدود ۴ میلیون بشکه نفت منتقل میکرد و اکنون پس از انجام تعمیرات، با ظرفیت تقریبی ۳.۵ میلیون بشکه در روز فعالیت میکند. ظرفیت کلی انتقال نفت خام این خط لوله — که تأسیسات نفتی شرق عربستان را به بندر ینبع متصل میکند — حدود ۷ میلیون بشکه در روز است که شامل حدود ۲ میلیون بشکه برای تأمین خوراک پالایشگاهها میشود.
عربستان سعودی همچنین حجم محمولههای ارسالی از پایانههای خود در خلیج فارس را افزایش داده است. بر اساس دادههای شرکت «کپلر» (Kpler)، میزان بارگیری نفت در پایانه «راس تنوره» از حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز در اوایل سپتامبر، به حدود ۶.۵ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است. بر اساس دادههای شرکت «کپلر» (Kpler)، در نگاهی کلیتر، صادرات نفت خام عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عراق به حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز بازگشته است؛ رقمی که بالاترین میزان از زمان آغاز درگیریها در ۲۸ فوریه محسوب میشود و به حدود ۸۰ درصدِ سطوح پیش از جنگ رسیده است.
حمد حسین، اقتصاددان ارشد موسسه «کپیتال اکونومیکس» (Capital Economics)، اظهار داشت که پرسش اصلی این است که آیا با احیای صادرات از پایانه «ینبع»، عربستان سعودی میتواند تداومِ حجم بالاترِ محمولههای ارسالی از خلیج [فارس] را حفظ کند یا خیر. به گفته او، تداوم جریان صادرات از هر دو مسیر میتواند میزان صادرات عربستان را به سطحی فراتر از دوران پیش از حمله به خط لوله برساند و نفت خام بیشتری را به بازار بازگرداند.
با این حال، وضعیت عرضه فیزیکی نفت خام همچنان محدود و فشرده است. یوهانس رائوبال، تحلیلگر بخش بالادستی در شرکت کپلر، روز دوشنبه در گزارشی اعلام کرد که بازار جهانی با کسری عرضه روزانه حدود ۱ تا ۲ میلیون بشکه مواجه است و کاهش عرضه از خاورمیانه بهویژه بر در دسترس بودن گریدهای نفت خام متوسط و سنگین فشار وارد کرده است. او افزود که با محدود شدن دسترسی به گریدهای مشابهِ خاورمیانه، پالایشگاهها بهطور فزایندهای به دنبال تأمین نفت از آمریکای لاتین و سایر مناطق بودهاند.
این اختلال همچنین فشار بر بازار نفتکشها را افزایش داده است. کپلر گزارش داد که تغییر مسیر نفت خام عربستان به سمت مسیرهای کشتیرانیِ کمبازدهتر در خلیج [فارس]، تعداد کشتیهای مورد نیاز برای جابهجایی همان حجم نفت را تقریباً دو برابر کرده و نرخ کرایه نفتکشهای بسیار بزرگ (VLCC) و نفتکشهای حمل نفت خام (dirty-tanker) را به سطوح بیسابقهای رسانده است. این شرکت پیشبینی میکند که وضعیت محدودیت در بازار حملونقل دریایی ادامه یابد و بازگشایی [کامل] تنگه هرمز روندی تدریجی و ناهمگون داشته باشد.
بر اساس دادههای «اداره اطلاعات انرژی» (EIA)، پیش از آغاز درگیریها، تنگه هرمز در سه ماهه چهارم سال ۲۰۲۵ بهطور میانگین شاهد عبور ۲۱.۶ میلیون بشکه نفت خام و مایعات نفتی در روز بود که معادل تقریباً یکپنجمِ کل مصرف جهانی مایعات نفتی محسوب میشد. این میزان در سه ماهه دوم به میانگین ۴.۹ میلیون بشکه در روز کاهش یافت، زیرا جنگ موجب اختلال شدید در تردد از طریق یکی از حیاتیترین گلوگاههای نفتی جهان شد.