تیمور اظهری و احمد رشید / رویترز / ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶
یک منبع آگاه اعلام کرد که دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، قرار است روز دوشنبه معافیت محدودی در برنامه تحریمهای ایران اعمال کند تا امکان انجام پروازهای حامل زائران شیعه میان ایران و شهر مقدس نجف در عراق فراهم شود.
این منبع که در جریان این مذاکرات قرار دارد، گفت که معافیت وزارت خزانهداری آمریکا به شرکت هواپیمایی عراق (هواپیمایی ملی عراق) اجازه میدهد به مدت یک ماه پروازهایی را میان ایران و شهر نجف برقرار کند و احتمالاً پس از آن، معافیتی دائمیتر صادر خواهد شد.
عراق روز جمعه در راستای تبعیت از تحریمهای آمریکا، پروازهای خود به مقصد ایران و بالعکس را متوقف کرده بود.
این منبع اظهار داشت که هدف از این اقدام، کاهش فشار بر دولت عراق به رهبری نخستوزیر «علی الزیدی» است؛ کسی که تلاش دارد ضمن تعمیق روابط با واشنگتن، تعادل را در رابطه با همسایه قدرتمند عراق، یعنی ایران، حفظ کند.
تلاش ترامپ برای اعمال محاصره اقتصادی فلجکننده علیه ایران، دولتهای منطقه را وادار به کاهش روابط با ایران کرده و واکنشهای منفی احتمالی را علیه این کشورها - بهویژه آنهایی که میان واشنگتن و تهران توازن برقرار میکنند - به دنبال داشته است.
دفتر الزیدی در پایان هفته اعلام کرد که عراق به دنبال دریافت معافیت برای سفرهای میان ایران و عراق با اهداف درمانی، تحصیلی و زیارتی است.
یک مقام عراقی گفت که دولت این کشور در حال مذاکره با آمریکا درباره معافیت مربوط به نجف است و انتظار میرود پروازها میان ایران و نجف ظرف ۴۸ ساعت از سر گرفته شوند.
وزارت امور خارجه آمریکا پاسخ به پرسشها در این زمینه را به وزارت خزانهداری ارجاع داد؛ وزارت خزانهداری نیز بلافاصله به درخواست اظهار نظر در این باره پاسخی نداد.
در روزهای اخیر، کشورهایی از جمله ترکیه، امارات متحده عربی و عراق به دلیل فشارهای آمریکا، پروازهای مستقیم خود به ایران را لغو کردهاند. در مقابل، مقامات ایرانی تهدید کردهاند که در صورت تداوم قطع خطوط هوایی ایران، پروازهای منطقهای را متوقف خواهند کرد. با توجه به سفر سالانه زائران شیعه میان ایران و عراق برای زیارت شهرهای مقدس و اصلی، عراق شاید در حساسترین موقعیت قرار داشته باشد.
نجف، به عنوان کانون مطالعات دینی، سالانه میلیونها زائر را به سوی حرم امام علی (ع) — نخستین پیشوای شیعیان — و همچنین بزرگترین و قدیمیترین گورستان اسلامیِ فعال در جهان، جذب میکند.
این منبع اظهار داشت که ممنوعیت پروازها میان دو کشور میتواند با متحد کردن شیعیانِ پیروِ رهبر عالی ایران و شیعیانِ پیروِ آیتاللهالعظمی علی سیستانی، واکنشهای شدیدی را علیه دولت عراق برانگیزد و تلاشهای ایالات متحده برای کاهش نفوذ ایران در عراق را تضعیف کند.
به گفته این منبع، زیدی پیشنهاد کرده است که تدابیر حفاظتی برای این پروازها — از جمله غربالگری دقیق و تبادل اطلاعات، و همچنین تضمین عدم استفاده از پروازها برای انتقال سلاح، افراد تحت تحریم یا وجوه غیرقانونی — اعمال شود.