ترِوِر هانیکات، یمنا ایهاب و منا علاءالدین / خبرگزاری رویترز / ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶
ایران روز یکشنبه تأکید کرد که تنها دیپلماسی میتواند مناقشه این کشور با ایالات متحده و اسرائیل را حلوفصل کند؛ این موضعگیری پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به درگیریها را رد کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در شبکههای اجتماعی نوشت: «شرایط ما روشن است و هرگونه اقدامی برای بازگشایی تنگه هرمز منوط به برآورده شدن این شرایط است. تنها یک راهکار مبتنی بر مذاکره میتواند آنها را از این بنبست خارج کند.»
ایران هفته گذشته در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، طرح صلحی را اعلام و عنوان کرد که این طرح از طریق میانجیهای قطری به طرف آمریکایی منتقل شده است. ترامپ روز شنبه ضمن رد این طرح، استدلال کرد که تلاش ایرانیها برای دستیابی به توافق بر سر این آبراه حیاتی، ناشی از استیصال و درماندگی آنهاست.
ترامپ در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «آنها میخواهند فوراً برای بازگشایی تنگه هرمز توافق کنند، چون بهشدت در حال شکست خوردن هستند.»
به گفته عراقچی، علیرغم اظهارات علنی ترامپ، میانجیهایی که مذاکرات ایران و ایالات متحده را تسهیل میکنند، هنوز بهطور رسمی خبر رد این طرح از سوی آمریکا را به ایران منتقل نکردهاند.
عراقچی نوشت: «ما منتظریم تا میانجیها نظرات قطعی را به ما منتقل کنند و بر اساس آن تصمیمگیری خواهیم کرد.»
ایالات متحده برای اعمال فشار بر تهران جهت توقف حملات ایران به کشتیها در تنگه هرمز، یک محاصره اقتصادی علیه این کشور وضع کرده است؛ حملاتی که موجب کاهش شدید تردد کشتیها در این منطقه شده است، آن هم در شرایطی که ترامپ مکرراً مدعی است کنترل این آبراه در دست ایالات متحده است.
روزنامه والاستریت ژورنال نخستین رسانهای بود که به نقل از مقامات ناشناس آمریکایی گزارش داد ترامپ پیشنهاد ایران را رد کرده است.
این گزارش حاکی از آن است که ترامپ در محافل خصوصی نسبت به اینکه ایران خواستههای او را برآورده کند تردید داشته و به کارکنان خود گفته است که احتمال ازسرگیری کارزار بمباران پس از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر در آمریکا را محتمل میداند.
پیشتر یک مقام آمریکایی گفته بود که گفتگوها با ایران از طریق میانجیها «مثبت و سازنده» بوده است. درگیریها جریان نفت را مختل کرده و به اقتصاد جهانی آسیب رسانده است
ایرانیها همچنین در خصوص تنگه هرمز با رقبای سعودی خود وارد گفتگو شدند؛ اقدامی که بر اهمیت حیاتیِ درگیریِ هفتماههای تأکید دارد که جریان نفت در یک آبراه کلیدی را مختل کرده و بر اقتصاد جهانی نیز تأثیر منفی گذاشته است.
عراقچی روز جمعه در سازمان ملل به خبرنگاران گفت که توافق پیشنهادی، آغازگر یک شمارش معکوس هفتروزه برای بازگشایی تنگه و برقراری وقفهای در درگیریهای منطقهای خواهد بود.
عراقچی اظهار داشت: «اگر ارادهای جدی از سوی آمریکا برای دستیابی به توافق و بازگشایی تنگه هرمز وجود داشته باشد، اکنون همه چیز مهیاست.» در صورت موافقت آمریکا، طرفهای درگیر میتوانند مذاکرات گستردهتری را «پیرامون موضوعات مورد توافق طرفین» آغاز کنند.
این مذاکرات بالقوه میتواند شامل گفتگو درباره برنامه هستهای ایران نیز باشد. ترامپ گفته است که تهران هرگز نباید به بمب هستهای دست یابد؛ این در حالی است که یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت حتی اگر آمریکا توافق صلح را بپذیرد، ایران هیچگونه انعطافی در مورد برنامه هستهای خود نشان نخواهد داد.
این مقام افزود که ایران در خصوص حقوق خود، از جمله غنیسازی اورانیوم یا انتقال اورانیوم با غنای بالا به خارج از کشور، هیچگونه امتیازی نخواهد داد.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در مصاحبهای با برنامه «فیس دِ نیشن» (Face the Nation) شبکه سیبیاس گفت که تهران برای مذاکره درباره برنامه هستهای و سایر مسائل آمادگی دارد، اما «زورگویی یا اجبار» را نخواهد پذیرفت.
پزشکیان اظهار داشت: «ایران به دنبال جنگ نیست، اما در برابر فشار، تهدید و حمله از خود دفاع خواهد کرد.» وی افزود که پیشتر توافق شده است که «قرار نیست سلاح هستهای بسازیم».
تلاشهای دیپلماتیک پیشین برای پایان دادن به این جنگ — که در ۲۸ فوریه با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شد — ناکام مانده است.
از آن زمان تاکنون، وضعیت جنگ میان دورههای توقف و حملات مجدد در نوسان بوده است؛ درگیریهایی که علاوه بر کشتار هزاران نفر، موجب تضعیف نیروهای متعارف ایران و آسیب دیدن اقتصادِ از پیش بحرانزده این کشور شده است.
ایران و متحدانش با گسترش دامنه درگیری به سراسر منطقه، دست به اقدامات تلافیجویانه زدهاند. ایران با استفاده از پهپاد و موشک به متحدان آمریکا در خلیج فارس حمله کرده و متحدان حوثیاش در یمن نیز منافع عربستان سعودی را هدف قرار دادهاند. ائتلاف تحت رهبری عربستان در یمن، بامداد شنبه اعلام کرد که دو موشک بالستیک و دو پهپاد شلیکشده از سوی حوثیها به سمت این پادشاهی را رهگیری کرده است.