باراک راوید / آکسیوس
دیوید پردو، سفیر آمریکا در پکن، روز جمعه گفت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در جریان سفر رسمی خود از شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، خواسته است هرگونه کمک به ایران را متوقف کند.
چرا مهم است؟
حمایت اقتصادی، اطلاعاتی و نظامی چین از ایران، تلاش ترامپ برای منزوی کردن این کشور در بحبوحه جنگ جاری را تضعیف کرده است.
آمریکا کارزار گستردهای را برای اعمال فشار اقتصادی بر ایران به راه انداخته است، اما بدون همکاری چین، این کارزار تنها تا حدی مؤثر خواهد بود.
متن خبر
مقامهای آمریکایی از آغاز جنگ نگران بودهاند که چین سامانههای پدافند هوایی و قطعات مورد نیاز برای ساخت پهپاد را در اختیار ایران قرار میدهد.
به گفته مقامهای آمریکایی، ایران در هفتههای اخیر از تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا استفاده کرده است که از طریق ماهوارههای تجاری چینی به دست آورده و به این کشور امکان میدهد پایگاههای آمریکا در خاورمیانه، همچنین ناوهای هواپیمابر و دیگر کشتیهای نیروی دریایی آمریکا را در خلیج فارس و دریای عرب هدف قرار دهد.
یک مقام آمریکایی گفت کشف این موضوع، ارتش آمریکا را بر آن داشت تا رویههای عملیاتی خود را تغییر دهد تا شناسایی و هدف قرار دادن کشتیهای نیروی دریایی برای ایران دشوارتر شود.
اظهارات مقام آمریکایی
پردو روز جمعه در گفتوگویی با شبکه «سیانبیسی» گفت: «ما هفتهها پیش برای آنها کاملاً روشن کردیم که هرگونه کمکی که به ایران ارائه کنند، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، چه در قالب اطلاعات، قطعات یا تجهیزات نظامی، کاملاً غیرقابل قبول است. رئیسجمهور ترامپ نیز روز گذشته بار دیگر این موضوع را کاملاً روشن کرد.»
پردو گفت آمریکا به چین اعلام کرده است که موضوع ایران مسئلهای مستقل است و به هیچ وجه با تایوان ارتباط ندارد.
او افزود: «ما شواهدی دیدهایم که نشان میدهد آنها به حرف ما گوش دادهاند. آنها برخی اقدامات را متوقف کردهاند. ما شواهدی داریم که نشان میدهد وقتی رئیسجمهور ترامپ درباره ایران صحبت میکند، آنها توجه میکنند.»
موضع طرف چینی
بر اساس گزارش رسانههای دولتی چین، شی از ترامپ خواسته است با بازگشت به تفاهمنامه ژوئن و دستیابی به توافق هستهای، تنشها با ایران را کاهش دهد.
شی به ترامپ گفت: «چین طرفهای ذیربط را تشویق کرده است همچنان به راهحلهای مسالمتآمیز متعهد بمانند و روند مذاکرات را حفظ کنند.»
وضعیت کنونی
دیدار ترامپ و شی یک روز پس از آن انجام شد که استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان آمریکا، در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، دور جدیدی از مذاکرات غیرمستقیم را با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، برگزار کردند.
منابعی که از نزدیک در جریان این مذاکرات قرار دارند گفتند مقامهای قطری نیز در مذاکرات شرکت داشتند و پیامهای دو طرف را منتقل میکردند.
این منابع گفتند عراقچی در این مذاکرات، شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات هستهای را به ویتکاف و کوشنر ارائه کرده است.
یکی از این منابع گفت: «این همان شروطی بود که ایرانیها پیش از این نشست بهصورت علنی درباره آنها صحبت کرده بودند.»
ایران پیشنهاد کرده است در صورت لغو محاصره دریایی آمریکا، رفع تحریمهای فروش نفت و برقراری مجدد آتشبس در سراسر منطقه از سوی آمریکا، تنگه هرمز را بازگشایی و مذاکرات هستهای را ظرف یک هفته از سر بگیرد.
مذاکرهکنندگان آمریکایی در جریان مذاکرات روز سهشنبه بهروشنی به طرف ایرانی اعلام کردند که ایران کنترل تنگه هرمز را در اختیار ندارد و بنابراین نمیتواند درباره آن شرطگذاری کند.
هر روز دهها نفتکش تحت حمایت آمریکا از این تنگه عبور میکنند و میلیونها بشکه نفت را به بازارهای جهانی انتقال میدهند؛ این میزان همچنان بسیار کمتر از حجم انتقال نفت پیش از جنگ است، اما برای کاهش فشارها کافی بوده است.
آنچه باید زیر نظر داشت
شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر قطر و میانجی اصلی میان ایران و آمریکا، روز پنجشنبه در نیویورک با مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، دیدار کرد تا درباره تلاشهای دیپلماتیک گفتوگو کند.
یک منبع آگاه از تلاشهای میانجیگرانه گفت قطر و ایران در انتظار شنیدن پاسخ ترامپ به پیشنهاد ایران هستند.
این منبع گفت: «هنوز برای اینکه بدانیم این روند به کجا خواهد رسید زود است، اما نشانههایی از تحرکات مثبت وجود دارد.»