لئو سندز / نیویورک تایمز / ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶
در مجمع عمومی سازمان ملل، نزدیک به ۲۰۰ تن از رهبران جهان فرصت مییابند تا پشت تریبون و در برابر دو میکروفون، مواضع خود را بیان کنند. اما حدود ۱۰۰۰ دیپلمات با رتبه پایینتر که در سالن حضور دارند، برای ابراز نظر خود گزینههای محدودتری پیش رو دارند: یا باید سر جای خود بنشینند و یا سالن را ترک کنند.
در سالهای اخیر، ترک جلسه به نوعی سنت تبدیل شده است. روز چهارشنبه، هنگامی که مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، ایالات متحده را به هدف قرار دادن غیرنظامیان کشورش متهم کرد، تنها دیپلمات آمریکایی حاضر در سالن صندلی خود را ترک کرد. این صحنه، تکرار معکوسِ وقایع روز پیش از آن بود؛ زمانی که صندلیهای هیئت نمایندگی ایران تقریباً خالی مانده بود، در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از دوراهی پیشروی خود در قبال ایران سخن میگفت: توافق صلح امضا کند یا کشور را «نابود» کند.
هیئت نمایندگی کوبا نیز روز چهارشنبه از حق خود برای ترک سالن استفاده کرد. هنگامی که آقای ترامپ این کشور را «دولتی شکستخورده» خواند و وعده داد که موجبات سقوط دولت آن را فراهم آورد، چهار عضو هیئت کوبا از جای خود برخاستند و با گامهای سریع به سمت خروجی سالن حرکت کردند.
رزا فریدمن، استاد حقوق دانشگاه ردینگ انگلستان و متخصص در امور سازمان ملل، میگوید که ترک جلسه نوعی اعتراض دیپلماتیکِ مجاز است که نمایندگان سازمان ملل دهههاست آن را به کار میگیرند. او اظهار داشت: «تا زمانی که این اقدام به شیوهای مسالمتآمیز انجام شود، هیچ قانونی وجود ندارد که مانع از ورود و خروج نمایندگان کشورها به سالن شود.»
بیش از ۷۰ سال است که چنین اقداماتی صورت میگیرد. در بحبوحه جنگ استقلال الجزایر از فرانسه در دهه ۱۹۵۰، دیپلماتهای فرانسوی هرگاه این نهاد موضوع مناقشه را مطرح میکرد — موضوعی که پاریس معتقد بود در حیطه اختیارات سازمان ملل نیست — سالن را ترک میکردند. در سال ۱۹۵۶، هیئت نمایندگی مجارستان پس از حمله شوروی به بوداپست، مجمع عمومی را ترک کرد. همچنین زمانی که وزیر امور خارجه آفریقای جنوبی در نشست سال ۱۹۶۴ در سخنرانی خود از نظام آپارتاید (تبعیض نژادی) کشورش دفاع کرد، دیپلماتهای حدود ۴۰ کشور در اعتراض به این سخنان، سالن را ترک کردند. زمانی که محمود احمدینژاد، رئیسجمهور وقت ایران، در سال ۲۰۱۰ تئوریهای توطئه تحریکآمیزی را تکرار کرد و مدعی شد که ایالات متحده حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ را سازماندهی کرده است، نمایندگان بیش از ۳۰ کشور، از جمله دیپلماتهای آمریکایی، جلسه را ترک کردند.
سال گذشته، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در حالی سخنرانی خود را ایراد کرد که با انبوهی از صندلیهای خالی روبرو بود؛ چرا که بسیاری از دیپلماتها در اعتراض به جنگ اسرائیل در غزه، از نشستن بر سر جای خود خودداری کردند. هنگامی که نتانیاهو سخنرانیاش را آغاز کرد، شمار دیپلماتهایی که جلسه را ترک میکردند به قدری زیاد بود که برای رسیدن به در خروجی، ناچار به تشکیل صف شدند.
پروفسور فریدمن اظهار داشت که اگر این اقدام به شیوهای مسالمتآمیز انجام شود، ترک جلسه مصداق مهمی از آزادی بیان و آزادی اجتماعات به شمار میرود؛ اصولی که از ارکان اصلی «اعلامیه جهانی حقوق بشر» مصوب سال ۱۹۴۸ (که اندکی پس از تأسیس این نهاد تصویب شد) محسوب میشوند. او همچنین خاطرنشان کرد که فضای مجمع عمومی در مقایسه با صحن پارلمانها، میتواند بسیار پرجنبوجوش و شلوغ باشد.
او گفت: «افراد دائماً در حال ورود و خروج یا قدم زدن در سالن هستند و گاهی با تلفن همراه صحبت میکنند. بنابراین، خروج اعتراضی از سالن، آنقدرها که در یک نهاد پارلمانی — که در آن همه افراد در تمام مدت جلسه سر جای خود مینشینند — موجب اخلال در نظم میشود، در اینجا چنین تأثیری ندارد.»