امتداد-داوود حشمتی: این روزها دوباره بحث ارتباط ایران و چین مطرح است و هر کس تقصیر ان را گردن کسی دیگری میاندازد
🔹به اعتقاد من در ایران یک اشتباه مهم درباره چین وجود دارد. و آن هم این است که رفتار چینیها را با معیارهای خودمان میسنجیم. یعنی اگر چین با ایران دیدار کرد، میگوییم روابط خوب است و اگر دیدار نکرد، میگوییم روابط سرد شده یا چین میخواهد ایران را تنبیه کند. در حالی که چینی ها بیشتر با عملشان حرف میزنند تا با بیانیه و مصاحبه.
🔹اینکه چرا در این مقطع دیدارهای سطح بالای چین با مقامات ایرانی انجام نمیشود، به نظرم باید در همین چارچوب دیده شود. چین الزاماً نمیخواهد به ایران فشار علنی بیاورد یا بگوید تنگه هرمز را باز کنید. اما از طرف دیگر، از ادامه وضعیت فعلی هم راضی نیست. دلیلش هم روشن است. چین کارخانه تولیدی جهان است و برای ادامه این وضعیت به انرژی فراوان و با قیمت قابل تحمل نیاز دارد. بیثباتی در بازار انرژی و افزایش طولانیمدت قیمت نفت مستقیماً به اقتصاد چین آسیب میزند.
🔹چینیها حتی پیش از بحران هرمز برای چنین وضعیتی آماده شده بودند. ذخایر نفتشان را بالا بردند و وقتی قیمت نفت جهش کرد، بخشی از تقاضایشان را از بازار بیرون کشیدند و از ذخایر استفاده کردند. یعنی به جای اینکه بروند از کشور دیگری بخواهند مشکلشان را حل کند، خودشان کاری کردند که آسیب کمتری ببینند. این دقیقاً همان نوع رفتاری است که باید از چین انتظار داشته باشیم.
🔹بنابراین به نظرم کاهش دیدارها را نباید صرفاً یک «قهر سیاسی» یا رفتار تنبیهی دانست. چین دارد با رفتار خودش میگوید ما از ادامه این وضعیت راضی نیستیم، اما قرار نیست برای حل آن وارد یک رویارویی سیاسی با ایران شویم.
🔹مشکل دیگر این است که در داخل ایران سه نگاه متفاوت درباره چین داریم. یک نگاه میگوید باید از ظرفیت چین برای عبور از تحریمها استفاده کنیم، اما همزمان درهای رابطه با غرب را هم نبندیم. یک نگاه دیگر معتقد است باید با چین وارد یک شراکت راهبردی واقعی شویم. از اقتصاد و انرژی گرفته تا مسائل نظامی، امنیتی و حتی سایبری. یک نگاه سوم هم اساساً معتقد است چین به دنبال منافع خودش است، نفت ارزان میخواهد و در نهایت باید مسائل ایران با غرب حل شود.
🔹به نظرم نگاه اول واقعبینانهتر است. چین میتواند برای ایران یک شریک مهم باشد، اما قرار نیست به خاطر ایران منافع خودش را کنار بگذارد. اینکه تصور کنیم چین باید در جنگ ایران و آمریکا یا در مسئله هرمز همان رفتاری را داشته باشد که ما انتظار داریم، بیشتر آرزوست تا سیاست خارجی.
🔹اتفاقاً اگر چین را واقعبینانه بشناسیم، میتوانیم از ظرفیتش استفاده کنیم. حتی در مسئله هرمز هم به جای اینکه منتظر بمانیم چین خودش وارد ماجرا شود، میتوانیم آن را بخشی از راهحل قرار دهیم. همانطور که در توافق ایران و عربستان در سال ۱۴۰۱ چنین نقشی برای چین تعریف شد.
🔹مسئله اصلی امروز شاید این نباشد که چرا چینیها با ما دیدار نمیکنند. سؤال مهمتر این است که چینیها با همین دیدار نکردن چه پیامی به ما میدهند و چرا هنوز در تهران کسی این پیام را به یک تصمیم سیاسی تبدیل نکرده است؟