امتداد: پنج سال پس از روزهایی که آمار ابتلا و مرگ کرونا به یکی از ثابتترین خبرهای کشور تبدیل شده بود، کووید-۱۹ بار دیگر در آستانه پاییز خود را به آمارهای نظام سلامت ایران تحمیل کرده است؛ این بار بدون قرنطینه و تعطیلی، اما با هشدار رسمی وزارت بهداشت درباره افزایش موارد ابتلا.
🔹علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، از روند افزایشی کووید در کشور خبر داده و اعلام کرده است که میزان موارد مثبت از «آستانه هشدار پایین» عبور کرده است. او بر افزایش مراقبت از عفونتهای حاد تنفسی و استفاده از ماسک در محیطهای بسته تأکید کرده است.
🔸کرونا چقدر افزایش یافته است؟
🔹پاسخ دقیق به این سؤال دشوارتر از سالهای نخست همهگیری است. آزمایش گسترده کووید مدتهاست متوقف شده و بسیاری از مبتلایان با علائم خفیف اساساً آزمایش نمیدهند.
🔹این مسئله مختص ایران نیست. سازمان جهانی بهداشت نیز تأکید میکند که به دلیل کاهش چشمگیر آزمایش و گزارشدهی کشورها، آمار ثبتشده دیگر تعداد واقعی مبتلایان را نشان نمیدهد. بنابراین افزایش تستهای مثبت در ایران علامت مهمی از بیشترشدن گردش ویروس است، اما از دادههای فعلی نمیتوان نتیجه گرفت کشور با موجی در ابعاد سالهای نخست همهگیری مواجه شده است.
🔸کرونا در جهان هم تمام نشده است
🔹دادههای سازمان جهانی بهداشت نشان میدهد ویروس همچنان در کشورهای مختلف در گردش است و موارد بستری و مرگ، بهخصوص در گروههای سنی بالاتر، ادامه دارد.
🔹در آخرین دوره کامل ۲۸روزه منتشرشده از سوی WHO، ۳۴ هزار و ۲۴۸ ابتلای جدید از سوی ۵۵ کشور گزارش شد؛ تقریباً دو برابر ۱۷ هزار و ۷۱۴ مورد ثبتشده در دوره قبل. در همان بازه ۱۶۴ مرگ گزارش شد و ۸۳ درصد مرگهایی که اطلاعات سنی آنها در دسترس بود مربوط به افراد ۶۵ سال و بالاتر بود.
🔹البته این اعداد را نباید با شمار واقعی مبتلایان جهان یکی دانست؛ کاهش آزمایش و گزارشدهی باعث شده آمار رسمی بیشتر برای تشخیص روند تغییرات قابل استفاده باشد.
🔸پای «سویه مرگبار جدید» در میان نیست
🔹همزمان با هر افزایش موارد کرونا، ادعاهایی درباره ظهور سویههای تازه نیز در شبکههای اجتماعی منتشر میشود.
🔹سازمان بهداشت جهانی، همچنان چند شاخه و زیرسویه ویروس را تحت پایش قرار داده است؛ اما تا این لحظه شواهد معتبر و منتشرشدهای وجود ندارد که افزایش اخیر در ایران را به ظهور یک «سویه جدید و بهشدت مرگبار» مرتبط کند.
🔹بنابراین افزایش فعلی نیازمند مراقبت است، اما تبدیل آن به روایت «بازگشت کرونای مرگبار» با دادههای موجود سازگار نیست.
🔸زنگ مدارس؛ زنگ هشدار بیماریهای تنفسی
🔹زمان افزایش موارد اهمیت ویژهای دارد. تنها چند روز تا آغاز سال تحصیلی باقی مانده و میلیونها دانشآموز و دانشجو دوباره وارد کلاسهای درس، سرویسها، مترو و دیگر محیطهای بسته و پرتراکم خواهند شد.
🔹با سردتر شدن هوا نیز حضور افراد در فضاهای بسته افزایش پیدا میکند؛ شرایطی که انتقال کرونا، آنفلوانزا و سایر عفونتهای تنفسی را آسانتر میکند.
🔹فعلاً خبری از بازگشت محدودیتهای عمومی نیست. توصیه وزارت بهداشت بر مراقبت از عفونتهای تنفسی و استفاده از ماسک در محیطهای بسته، بهویژه برای افراد دارای علائم و گروههای آسیبپذیر، متمرکز است.
🔸تفاوت بزرگ با سال ۱۳۹۹
🔹افزایش کرونا در سال ۱۴۰۵ را نمیتوان با آغاز همهگیری مقایسه کرد. بخش بزرگی از جامعه در نتیجه واکسیناسیون، ابتلاهای قبلی یا هر دو، درجاتی از ایمنی پیدا کرده و پزشکان نیز تجربه و ابزار بیشتری برای مواجهه با بیماری دارند.
🔹با این حال کووید از میان نرفته است. سالمندان، افراد دارای بیماریهای زمینهای و کسانی که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند همچنان بیشتر در معرض بیماری شدید و بستری قرار دارند.
🔸اینبار بیمارستانها زیر فشار دیگری هم هستند
🔹افزایش عفونتهای تنفسی در پاییز امسال در شرایط متفاوتی رخ میدهد: نظام سلامت ایران ماههاست پیامدهای جنگ را تحمل میکند.
🔹سازمان جهانی بهداشت پیشتر درباره آسیب واردشده به بیمارستانها، مراکز درمانی، داروخانهها، آزمایشگاهها و زیرساختهای اورژانس ایران هشدار داده و برای جلوگیری از شیوع بیماریها و حفظ خدمات ضروری، برنامه اضطراری دو میلیون دلاری راهاندازی کرده بود.
🔹در چنین وضعیتی، افزایش همزمان کرونا، آنفلوانزا و دیگر عفونتهای تنفسی میتواند فشار مضاعفی بر بخشی از شبکه درمانی وارد کند.