باراک راوید / آکسیوس
وزیر خارجه سوریه، اسعد الشیبانی، روز چهارشنبه به آکسیوس گفت که به صراحت به اسرائیل اعلام کرده است دولتش برای ایجاد حضور نظامی در یک پایگاه هوایی سوریه با ترکیه همکاری نمیکند - اما اسرائیل با این وجود آن منطقه را هدف حمله قرار داد.
چرا این موضوع اهمیت دارد: حمله بامداد سهشنبه به پایگاه هوایی ابوالظهور، تنشها را میان سه شریک نزدیک آمریکا در منطقه افزایش داده است، درست در زمانی که دولت ترامپ در تلاش است از تشدید بیشتر تنشها جلوگیری کند.
آنها چه میگویند: الشیبانی در یکی از هشت پاسخ کتبی به پرسشهای آکسیوس گفت: «هیچ قصدی برای ایجاد پایگاه ترکیه در آنجا، و نه برای ایجاد حضور نظامی دائمی ترکیه یا استقرار نیروهای ترکیه در آن محل وجود نداشت.»
در همین حال، پرزیدنت ترامپ روز چهارشنبه در یک تماس تلفنی به آکسیوس گفت که در جریان حمله اسرائیل قرار گرفته، اما آن را مورد انتقاد قرار نداد. او گفت: «نمیتوانم در مورد آن صحبت کنم.» وی از گفتن اینکه آیا این گزارش قبل یا بعد از حمله به او ارائه شده، خودداری کرد.
اصل ماجرا: اسرائیل دستکم هشت بمب بر روی باندهای فرود و آشیانههای پایگاه هوایی ابوالظهور در شمال سوریه، در حدود ۷۲ کیلومتری مرز ترکیه، فرو ریخت.
این حمله به باندهای فرود که به تازگی بازسازی شده بودند، آسیب رساند. این حمله تلفاتی نداشت.
مقامات آمریکایی و اسرائیلی گفتند اسرائیل به دولت ترامپ گفته است که هدف از این حمله، جلوگیری از استقرار نظامی ترکیه در این پایگاه هوایی بوده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در ویدیویی که روز چهارشنبه در شبکه ایکس منتشر شد، گفت اسرائیل پیش از حمله به سوریه هشدار داده بود که اجازه حضور ترکیه در این پایگاه را ندهد.
او گفت: «پیام ما بسیار روشن بود: این کار را نکنید. گمان میکنم آنها پیام را کاملا درک نکردند.»
نگاهی دقیقتر: اما الشیبانی گفت اسرائیل هیچ توجیه مشروعی برای این بمباران نداشته است.
او گفت کار در دست انجام در پایگاه هوایی ابوالظهور «محدود به بازسازی باند فرودگاه و تأسیسات آن بود که در طول جنگ آسیب دیده بودند»، برای استفاده نیروی هوایی سوریه.
او نوشت: «هیچ گونه استقرار نظامی ترکیه در پایگاه به هیچ معنایی که چنین تفسیری را توجیه کند، وجود نداشت. در واقع، پایگاه تا حد زیادی خالی بود. هنوز به طور کامل بازسازی نشده یا به طور کامل عملیاتی نشده بود و کار در آنجا هنوز در مرحله بازسازی قرار داشت.»
«بنابراین، مرتبط کردن این حمله به حضور نظامی ترکیه در پایگاه، با وضعیت میدانی آنگونه که در آن زمان وجود داشت، همخوانی ندارد.»
الشیبانی تأیید کرد که افسران نظامی ترکیه چند روز قبل از حمله اسرائیل از این پایگاه بازدید کردهاند، اما تأکید کرد که این بازدید بخشی از «همکاری نظامی جاری در زمینههای آموزش و تبادل تخصص» بوده است.
او نوشت: «سوریه در حال حاضر در تلاش برای بازسازی نهادهای نظامی و غیرنظامی خود و توسعه قابلیتهای آنهاست. بنابراین از همکاری و برنامههای آموزشی با تعدادی از کشورها، نه فقط ترکیه، بهرهمند میشود. همکاریهای مشابهی با عربستان سعودی، اردن، قطر و روسیه انجام شده و ادامه دارد.»
او افزود: «سوریه یک کشور دارای حاکمیت است و حق دارد روابط همکاری و اتحاد با هر کشوری از جمله ترکیه برقرار کند.»
پشت پرده: الشیبانی گفت سوریه و اسرائیل در روزهای منتهی به حمله اسرائیل با هم در تماس بودند. به گفته او، مقامات سوری توضیحاتی درباره ساختوساز در حال انجام در آن محل ارائه دادند و «روشن کردند که پایگاه سوری است و تحت حاکمیت و کنترل سوریه باقی خواهد ماند»، و افزود که هیچ حضور دائمی ترکیه برنامهریزی نشده بود.
او نوشت: «ماهیت فعالیت در پایگاه مشخص بود و هیچ مبنایی برای تفسیر کار بازسازی به عنوان ایجاد یک پایگاه نظامی ترکیه در خاک سوریه وجود نداشت.»
وزیر خارجه سوریه همچنین گفت که هم قبل و هم بعد از حمله با دولت ترامپ در تماس بوده است. او گفت: «هدف اصلی، انتقال موضع و نگرانیهای ما و تلاش برای جلوگیری از تشدید تنش بود.»
الشیبانی گفت: «ما به صراحت به آمریکا گفتیم که به نیات اسرائیل در قبال سوریه اعتماد نداریم و معتقدیم سیاست فعلی اسرائیل، از جمله تشدید تنش نظامی و اقداماتش در میدان، به ثبات در سوریه یا منطقه کمکی نمیکند.»
او گفت پس از حمله اسرائیل، دولت سوریه با دولت ترامپ و همچنین با تعدادی از کشورهای دیگر تماس گرفت تا اعتراض خود را اعلام کند. سوریه همچنین میخواست «پیامدهای این حمله را مهار کند و از تکرار آن جلوگیری کند.»
الشیبانی نوشت: «ما میخواستیم موضع سوریه را روشن کنیم و بر لزوم احترام به حاکمیت سوریه و تبدیل نکردن خاک آن به عرصهای برای تسویه حساب یا گسترش درگیری منطقهای تأکید کنیم. ما خواهان کاهش تنش هستیم، زیرا ادامه تنش نظامی در منطقه به نفع هیچ طرفی نیست و به ایجاد ثباتی که سوریه و منطقه وسیعتر به آن نیاز دارد، کمکی نمیکند.»
گام بعدی: الشیبانی گفت دولت سوریه همچنان علاقهمند به دستیابی به توافقی با اسرائیل برای کاهش تنش در مرز بین دو کشور است.
او نوشت: «اما کاهش تنش نمیتواند تنها مسئولیت یک طرف باشد. اسرائیل نیز باید در سیاست خود در قبال سوریه بازنگری کند و بپذیرد که ادامه عملیات و حملات نظامی، امنیت بلندمدت را به ارمغان نخواهد آورد، بلکه در عوض بیثباتی را افزایش خواهد داد.»
«در اصل، سوریه در را به روی مذاکرات نمیبندد. برعکس، ما معتقدیم که راهحلهای سیاسی و امنیتی پایدارترین مسیر به سوی ثبات را ارائه میدهند.»
الشیبانی گفت که سوریه در طول یک سال مذاکرات با میانجیگری دولت ترامپ، تلاش کرد به یک توافق امنیتی با اسرائیل دست یابد. او گفت: «ما پیشرفت قابل توجهی داشتیم و به فرمولی برای توافق امنیتی رسیدیم که روی کاغذ مورد توافق قرار گرفته بود. با این حال، اسرائیل متعاقبا از تعهدات خود عقبنشینی کرد و فرمول مورد توافق در میدان اجرا نشد.»
او نوشت که تعداد قابل توجهی از نگرانیهای امنیتی اسرائیل در طول آن مذاکرات مورد توجه قرار گرفت. «اما امنیت نمیتواند یکجانبه باشد. همانطور که ما نگرانیهای امنیتی اسرائیل را در نظر میگیریم، اسرائیل نیز باید نگرانیهای امنیتی سوریه را در نظر بگیرد و به طور جدی به نگرانیهای ما در مورد سیاست توسعهطلبانه و عملیات نظامیاش در داخل خاک سوریه بپردازد.»
الشیبانی تأکید کرد که با وجود «اراده سیاسی واقعی» میتوان مذاکرات را از سر گرفت و به تفاهمهایی دست یافت «که امنیت هر دو طرف را تضمین کند، به حاکمیت سوریه احترام بگذارد و به جای تداوم چرخه تشدید تنش، به ثبات بیشتر در منطقه کمک کند.»