آرون باکسرمن و صنم ماحوزی
نیویورک تایمز / ۳ اوت ۲۰۲۶
ایران روز دوشنبه اعلام کرد که در حال مذاکره با عمان برای بازگشایی موقت تنگه هرمز، مسیر حیاتی کشتیرانی در خلیج فارس است. همزمان، میانجیها با شتاب تلاش میکنند تا احتمال از سرگیری جنگ میان ایالات متحده و ایران را کاهش دهند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در یک نشست خبری گفت که در حال حاضر هیچ گفتوگوی مستقیمی میان ایران و آمریکا وجود ندارد، که نشان میدهد فعلاً توافق صلح گستردهتری در دستور کار نیست. در عوض، او گفت که مذاکرات با میانجیهای عمانی به طور محدود بر مذاکره برای ایجاد مسیری جدید جهت عبور کشتیها از تنگه متمرکز است.
آقای بقایی گفت: «تمرکز مذاکرات با عمان بر همین موضوع خواهد بود، در حالی که مسائل مربوط به ایران و ایالات متحده باید در مراحل بعدی بررسی شود.»
در صورت موفقیتآمیز بودن این گفتوگوها، میتواند راه را برای بازگشت ایالات متحده و ایران به یک آتشبس گستردهتر هموار کند، پس از آنکه توافق قبلی در ماه ژوئن در بحبوحه تنشها بر سر تنگه هرمز از هم پاشید.
پرزیدنت ترامپ در آخر هفته به طور ناگهانی حمله تهدیدآمیز علیه ایران را لغو کرد و گفت که ممکن است پیشرفتی در زمینه بازگشایی تنگه هرمز حاصل شود؛ آبراه مهمی برای صادرات جهانی انرژی که اکنون ماههاست توسط ایران مسدود شده است. او همچنین به درخواستهای متحدان منطقهای مانند عربستان سعودی برای خویشتنداری اشاره کرد.
دونالد ترامپ روز یکشنبه به خبرنگاران گفت: «دلیل درخواست آنها این است که فکر میکنند توافقی بر سر هرمز در راه است.»
ترامپ در ماههای اخیر بارها وعده داده است که پیشرفتهای دیپلماتیک با ایران در شرف وقوع است، اما این وعدهها هر بار بینتیجه مانده است. ایران با وجود بمبارانهای مکرر آمریکا، موضع خود را تغییر نداده و آقای ترامپ را بر سر چگونگی پایان دادن به جنگی که در ماه فوریه به طور مشترک با اسرائیل آغاز کرد، دچار چالش کرده است.
بقایی روز دوشنبه گفت که ایران و عمان در چارچوب این مذاکرات، نقشههایی از مسیرهای احتمالی عبور کشتیها را مبادله کردهاند. به گفته او، یکی از گزینههای در دست بررسی، یک «مسیر میانی» احتمالی بین دو کشور است که «ملاحظات و منافع» هر دو کشور را تأمین کند.
تحلیلگران نسبت به اینکه ایران به طور کامل از تسلط خود بر تنگه هرمز دست بکشد، تردید دارند. پیش از جنگ، کشتیها آزادانه از این آبراه عبور میکردند. از زمان حمله ایالات متحده و اسرائیل در اواخر فوریه، محاصره تنگه از سوی ایران به اهرم قدرتمندی برای تهران در تعاملاتش با واشنگتن تبدیل شده است.
بقایی اشاره کرد که اگر سایر مسائل حلنشده میان دولت ترامپ و دولت ایران، مانند محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا، حلوفصل نشود، بعید است که ایران تنگه را به طور کامل بازگشایی کند.
او به خبرنگاران گفت: «تا زمانی که تمام مسائلی که ایالات متحده در این مدت نقض کرده، حلوفصل نشود، طبیعتاً هیچ تغییر قابل توجهی در وضعیت تنگه هرمز رخ نخواهد داد.»
در ماه ژوئن، دو کشور آتشبسی را امضا کردند که قرار بود تنگه را بازگشایی کند و زمینه را برای مذاکرات گستردهتر جهت محدود کردن برنامه هستهای ایران فراهم سازد؛ موضوعی که یکی از توجیهات آقای ترامپ برای آغاز جنگ بود. این آتشبس پس از آنکه ایران به کشتیهای تجاری در حال عبور در نزدیکی عمان که از نظر مقامات ایرانی غیرمجاز تلقی میشدند، شلیک کرد، به سرعت فروپاشید.
بنبست ایجادشده تا حدی ناشی از ابهام در عبارتپردازی توافق آتشبسی بود که دولت ترامپ با آن موافقت کرده بود. ایران استدلال میکرد که این توافق اختیار گستردهای بر تنگه هرمز به آن میدهد؛ تفسیری که مورد مناقشه مقامات آمریکایی است.