. سئوتا؛ ساحلی میان رؤیا و بقا
روایت انسانهایی که برای رسیدن به اروپا، دریا را به ماندن ترجیح میدهند
تصاویر شامگاه پنجشنبه، ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶، از سئوتا بار دیگر یکی از حساسترین مرزهای اروپا را در مرکز توجه قرار داد. بر اساس گزارشهای تازه، طی چند روز گذشته حدود دو تا سه هزار نفر از مسیر مراکش وارد این برونبوم اسپانیا شدهاند؛ شماری با شنا از کنار موجشکنهای مرزی عبور کردهاند و شماری دیگر از موانع زمینی گذشتهاند. مقامهای اسپانیا در واکنش به این وضعیت، نیروهای نظامی و یگانهای بیشتری از گارد مدنی را برای پشتیبانی از مأموران مرزی به منطقه اعزام کردهاند.
گزارشها همچنین از مرگ چندین نفر در جریان این عبورهای پرخطر حکایت دارند؛ با این حال، آمار منتشرشده از سوی رسانههای مختلف یکسان نیست و بهتر است تا اعلام رقم نهایی از سوی نهادهای رسمی، شمار قربانیان با احتیاط بیان شود.
ظرفیت مراکز پذیرش سئوتا زیر فشار شدید قرار گرفته و برخی از تازهواردان ناچار شدهاند بیرون از مراکز یا در محلهای موقت بمانند. مقامهای محلی خواستار مداخله گستردهتر دولت مرکزی شدهاند، اما دولت اسپانیا درخواست اعلام «وضعیت اضطراری ملی» را نپذیرفته است. همزمان، نخستوزیر و وزیر کشور اسپانیا از برنامه سفر به سئوتا برای بررسی مستقیم وضعیت خبر دادهاند.
این بحران در شرایطی رخ داده که دیوان عالی اسپانیا در رأی منتشرشده در ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ تأکید کرده است افرادی که از راه دریا و با شنا وارد سئوتا یا ملیله میشوند، مشمول بازگرداندن فوری موسوم به «بازگرداندن داغ» نیستند. این حکم به معنای اعطای خودکار پناهندگی یا اقامت نیست؛ بلکه به این معناست که وضعیت هر فرد باید مطابق روند قانونی بررسی شود.
در تصاویر، حضور مردان جوان برجسته است؛ اما گزارشهای میدانی از حضور زنان، کودکان و خانوادهها نیز خبر میدهند. بنابراین، نمیتوان تنها بر پایه چند ویدیو درباره ترکیب کامل جمعیت یا انگیزه همه افراد نتیجهگیری کرد.
آنچه در بخش بزرگی از تصاویر بیش از همه جلب توجه میکند، حضور مردان جوان است؛ هرچند از روی تصاویر محدود نمیتوان درباره ترکیب کامل جمعیت مهاجران یا انگیزههای همه آنان قضاوت قطعی کرد. با این حال، همین صحنهها بار دیگر پرسشی اساسی را مطرح میکنند: چه شرایطی انسان را وادار میکند جان خود را به خطر بیندازد و دل به آبهای مرزی بسپارد؟
پاسخ این پرسش را باید فراتر از سواحل سئوتا جستوجو کرد. جنگ، ناامنی، فقر، بیکاری، بیثباتی سیاسی، تبعیض، تغییرات اقلیمی، نبود فرصتهای پایدار و فعالیت شبکههای قاچاق انسان، از مهمترین عواملی هستند که هر سال هزاران نفر را به سوی مرزهای اروپا سوق میدهند.
بسیاری از این افراد، آیندهای بهتر را در آن سوی دریا جستوجو میکنند؛ اما این مسیر برای همه به امنیت و آرامش ختم نمیشود. برخی در آبهای مرزی جان میبازند، برخی قربانی شبکههای قاچاق میشوند و شماری نیز پس از ورود، ماهها یا حتی سالها در انتظار تعیین وضعیت حقوقی خود باقی میمانند.
در همین حال، قوانین مهاجرت و پناهندگی به یکی از موضوعات مهم و مناقشهبرانگیز در اسپانیا و اتحادیه اروپا تبدیل شده است. ورود به خاک اسپانیا به معنای دریافت خودکار اقامت یا پذیرش درخواست پناهندگی نیست؛ اما وضعیت هر فرد باید مطابق قوانین، تعهدات حقوقی و روندهای رسمی بررسی شود.
همین تلاقی میان کنترل مرزها، اجرای قانون و رعایت حقوق انسانی، سئوتا را به یکی از حساسترین نقاط مهاجرتی اروپا تبدیل کرده است؛ جایی که امنیت ملی، سیاست مهاجرتی و مسئولیت انسانی همزمان در برابر یکدیگر قرار میگیرند.
راهحل این بحران را نمیتوان تنها در تقویت حصارها، افزایش نیروهای مرزی یا بازگرداندن مهاجران جستوجو کرد. تا زمانی که ریشههای مهاجرت اجباری، از جمله فقر، ناامنی، فساد، بیثباتی سیاسی و نبود فرصتهای اقتصادی در کشورهای مبدأ پابرجا باشند، مسیرهای پرخطر مهاجرت نیز ادامه خواهند داشت.
در کنار مدیریت قانونی مرزها، مبارزه با قاچاق انسان، ایجاد مسیرهای امن و قانونی مهاجرت، رسیدگی سریع و عادلانه به پروندهها، حمایت از افراد آسیبپذیر و سرمایهگذاری در توسعه کشورهای مبدأ، میتواند بخشی از یک راهحل پایدار و انسانی باشد.
سئوتا امروز تنها یک مرز جغرافیایی نیست؛ نمادی است از شکاف میان امید و ناامیدی، امنیت و بیثباتی، فقر و فرصت. این تصاویر یادآور واقعیتی مهماند: مهاجرت، پیش از آنکه صرفاً یک مسئله مرزی یا امنیتی باشد، مسئلهای انسانی، سیاسی و جهانی است.
گردآورنده: بهروز اسدی
کارشناس میدانی امور مهاجرین (پناهجویان)، فعال حقوق بشر و سخنگوی «زن، زندگی، آزادی» در آلمان