با وجود فضای آکنده از خوشبینی که اخیراً بر مذاکرات ایران و آمریکا حاکم شده و بهرغم اعلام دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، مبنی بر اینکه یادداشت تفاهم میان دو کشور امروز یکشنبه «از راه دور» امضا میشود، هنوز برخی مسائل و پروندههای مهم مثل برنامه اورانیم دخیره شده با غنای بالا، تنگه هرمز و داراییهای بلوکه شده ایران، حل نشده یا در هالهای از ابهام قرار دارند.
به گزارش «سیانان» به نقل از یک منبع دیپلماتیک آگاه از مذاکرات، یکی از مقامهای ارشد دولت ترامپ و همچنین منابع ایرانی، گفتند که اختلافات قابل توجهی درباره مفاد این یادداشت تفاهم وجود دارد؛ اختلافاتی که پرسشهای بسیاری را درباره توافق احتمالی بیپاسخ گذاشته است.
تنگه هرمز
شاید مهمترین مسئلهای که میتواند مانع نهایی شدن توافق شود، موضوع تنگه هرمز باشد.
یک مقام آمریکایی تأکید کرده که با امضای توافق، این گذرگاه دریایی باز خواهد شد و به ایران اجازه داده نخواهد شد که برای عبور کشتیها عوارض دریافت کند. با این حال، او مشخص نکرد که چه نهادی مسئول نظارت بر رفتوآمد دریایی در این آبراه خواهد بود.
در مقابل، رسانههای ایرانی اعلام کردهاند که بازگشایی تنگه هرمز تحت مدیریت ایران انجام خواهد شد؛ شرطی که واشینگتن بارها با آن مخالفت کرده است.
اورانیوم با غنای بالا
در مورد مواد هستهای و اورانیوم با غنای بالا، یکی از مقامات دولت ترامپ گفته است که «برنامه هستهای ایران برچیده خواهد شد و مواد هستهای (ذخایر اورانیوم با غنای بالا) یا نابود، یا منتقل خواهند شد».
این در حالی است که تهران بارها اعلام کرده بود موضوع هستهای، از جمله اورانیوم با غنای بالا، در دورهای 60 روزه پس از امضای یادداشت تفاهم مورد مذاکره قرار خواهد گرفت.
همچنین ایران پیشتر بر حق خود برای غنیسازی اورانیوم تأکید کرده و با انتقال ذخایر اورانیوم غنیشده به خارج از کشور مخالفت کرده بود.
داراییهای بلوکهشده
در خصوص داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور، مقام آمریکایی اظهار داشت که «هیچ بخشی از این داراییها آزاد نخواهد شد مگر آنکه ایران به تعهدات خود عمل کند».
همچنین کاهش یا لغو تحریمها نیز به میزان پایبندی تهران به تعهداتش بستگی خواهد داشت؛ به این معنا که تا زمانی که آمریکا از اجرای اقدامات مورد نظر خود از سوی ایران اطمینان حاصل نکند، پولی آزاد نخواهد شد.
با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز گذشته تأکید کرد که آزادسازی داراییهای بلوکهشده بخش جداییناپذیر توافق است.
به گزارش خبرگزاری فارس، بقایی همچنین افزود، ایران ناچار خواهد بود بابت خدمات ارائهشده در تنگه هرمز هزینه دریافت کند. او علاوه بر این خواستار پایان حضور پایگاههای نظامی خارجی در منطقه شد، هرچند جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
اسرائیل و لبنان
در خصوص لبنان نیز، طرف ایرانی تأکید کرده که این کشور در یادداشت تفاهم مورد بحث قرار گرفته و بخشی از توافق محسوب میشود.
این در حالی است که اسرائیل بارها بر جدا بودن پرونده ایران از پرونده لبنان تأکید کرده است.
همچنین یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، روز گذشته اعلام کرد کشورش از مناطق امنیتی در لبنان، سوریه و غزه عقبنشینی نخواهد کرد و به «دفاع از خود» ادامه خواهد داد؛ اظهاراتی که بهطور ضمنی به حفظ آزادی عمل اسرائیل علیه حزبالله در لبنان اشاره دارد.
از این رو، به نظر میرسد موفقیت هرگونه توافق یا ترتیبات آینده تا حد زیادی به توانایی واشینگتن و تهران در تضمین پایبندی متحدان خود به تعهدات وابسته خواهد بود.
العربیه فارسی