باراک راوید / آکسیوس
عصر پنجشنبه، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در تماس تلفنی با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خبری را با او در میان گذاشت که نتانیاهو تمایلی به شنیدن آن نداشت: ترامپ گفت، انتظار دارد ظرف چند روز آینده توافقی با ایران امضا کند.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، ترامپ به نتانیاهو گفت: «این همان توافق است. توافقی عالی است و زمان پایان دادن به این جنگ فرا رسیده است.»
اهمیت موضوع: زمانی که نتانیاهو در کنار ترامپ وارد جنگ شد، پایان آن را به این شکل تصور نمیکرد.
مرور گذشته: نتانیاهو از همان ابتدا بهصراحت اعلام کرده بود که معتقد است این جنگ میتواند به تغییر رژیم در تهران منجر شود.
اکنون، در حالی که تنها چهار ماه تا انتخابات باقی مانده، رقبای نتانیاهو او را متهم میکنند که با پذیرش صرف شروط ترامپ برای صلح، اسرائیل را به «دولت دستنشانده» تبدیل کرده است.
برخی در واشینگتن بر این باورند که حتی در صورت نهایی شدن توافق، نتانیاهو ممکن است نقش اخلالگر ایفا کند.
با این حال، یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت که نتانیاهو در تماس با ترامپ ظاهراً پذیرفته بود که نمیتواند مانع امضای این توافق شود.
در حال حاضر، مقامهای هر دو کشور ایران و آمریکا میگویند توافق نزدیک است، اما هنوز نهایی نشده است.
آنچه خبرساز شد: در اوایل این هفته و همزمان با تشدید تبادل حملات با ایران، نتانیاهو قصد داشت حملات گستردهای علیه تأسیسات انرژی و زیرساختی انجام دهد، اما ترامپ در آخرین لحظه مانع شد.
از آن زمان، به گفته یک منبع آمریکایی مطلع، نتانیاهو عملاً از روند تحولات کنار گذاشته شده و برای کسب اطلاعات درباره مذاکرات ترامپ با متحدان خود در واشینگتن تماس میگیرد.
به گفته یک منبع آگاه، پیام ترامپ در روز پنجشنبه که مدعی شده بود توافق حاصل شده، نتانیاهو را غافلگیر کرد.
یک مقام آمریکایی نیز گفت که وقتی ترامپ حدود یک ساعت بعد تماس گرفت، نتانیاهو مخالفت جدی یا بحث زیادی مطرح نکرد.
رهبر اسرائیل به ترامپ گفت که به او اعتماد دارد تا اطمینان حاصل کند توافق نهایی نگرانیهای مشترک درباره برنامه هستهای ایران را در بر میگیرد.
این مقام آمریکایی افزود: «بیبی احتمالاً درک کرده بود که توافق در آستانه وقوع است و نمیتواند جلوی آن را بگیرد.»
پشتپرده: نتانیاهو و دیگر مقامهای اسرائیلی مراقباند که علناً از ترامپ انتقاد نکنند، اما در محافل خصوصی نسبت به این توافق در حال شکلگیری بسیار بدبین هستند.
یکی از نگرانیها این است که پس از امضای توافق و پایان جنگ، ایران بتواند بدون ارائه امتیازات واقعی هستهای، مذاکرات را به درازا بکشاند.
در این میان، بر اساس این تحلیل، دولت ایران قادر خواهد بود با فروش نفت، خود را تثبیت کند، بدون آنکه خطر جنگ متوجه آن باشد.
اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، روز جمعه گفت که ترامپ در حال پیگیری توافقی «بر اساس ارزیابی خود از منافع آمریکا» است، اما اسرائیل انتظار دارد که او اصول مشترک در خصوص برنامه هستهای ایران، موشکها و «گروههای نیابتی تروریستی» را رعایت کند.
نقطه تنش: کاتس همچنین تأکید کرد که اسرائیل همچنان «توانایی اقدام مستقل برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای» را حفظ کرده و بر همین اساس آمادهسازی خواهد کرد.
مقامهای اسرائیلی همچنین نگراناند که به دلیل شمول آتشبس در لبنان در چارچوب این توافق، دولت ترامپ آزادی عمل آنها در مقابله با حزبالله را محدود کرده و خواستار مشورت در مورد هر حمله شود.
یک مقام ارشد آمریکایی روز جمعه در گفتوگو با خبرنگاران گفت: «من بدبینی اسرائیلیها را درک میکنم. حزبالله شمار زیادی از اسرائیلیهای بیگناه، بهویژه غیرنظامیان، را کشته است. بنابراین انتظار نداریم هیچ کشوری از حق دفاع از خود صرفنظر کند. آنچه انتظار داریم این است که اگر بتوانیم همه را وارد روند صلح کنیم، سایرین نیز همین کار را انجام دهند.»
این مقام افزود که کاخ سفید «اطمینان دارد» که در نهایت اسرائیلیها «همراه خواهند شد.»
صبح جمعه، زمانی که رسانههای دولتی ایران مدعی شدند این توافق بلافاصله میلیاردها دلار در اختیار ایران قرار خواهد داد، مقامهای نگران اسرائیلی از کاخ سفید درخواست توضیح کردند.
یک مقام آمریکایی گفت که طرف آمریکایی به اسرائیلیها اطمینان داده که گزارشهای ایرانی، مفاد توافق را نادرست بازتاب دادهاند.
این مقام ارشد افزود: «ما معتقدیم وقتی آنها مفاد کامل توافق را ببینند و درک کنند که اساساً پیش از ارائه هرگونه مزایا، ایران باید تعهدات خود را عملی کند، با آن احساس راحتی خواهند کرد.»
آنچه باید زیر نظر داشت: تحولات در لبنان یکی از عواملی است که میتواند توافق را بیثبات کند. نیروهای اسرائیلی همچنان بخشهای وسیعی از جنوب لبنان را در اشغال دارند و تبادل حملات مرزی با حزبالله ادامه دارد.
این مقام ارشد آمریکایی گفت که اگر حزبالله به سوی اسرائیل راکت شلیک کند و ایران نیز همچنان به تسلیح این گروه ادامه دهد، این اقدامات مغایر با توافق خواهد بود.
برای نتانیاهو، همامضایی توافقی برای پایان جنگ بدون دستیابی به اهداف اعلامشدهاش، یک ضربه بزرگ راهبردی و سیاسی خواهد بود.