جیکوب وایتهد / نیویورک تایمز / ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶
یک شکایت رسمی علیه فیفا بهدلیل ممنوعیت ورود هواداران با پرچم پیش از انقلاب ایران به ورزشگاهها در جام جهانی تابستان امسال، به ثبت رسیده است.
مؤسسه «صداهای آزادی»، یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در کالیفرنیا که خود را «متعهد به پیشبرد آزادی بیان» برای ایرانیان معرفی میکند، ماه گذشته تهدید به اقدام قانونی کرده بود. این مؤسسه اعلام کرده بود در صورت «تلاش فیفا برای حذف پرچم شیر و خورشید، اقدامات قانونی مقتضی را آغاز خواهد کرد.»
این گروه روز پنجشنبه بعدازظهر با ثبت شکایتی در دادگاه عالی شهرستان لسآنجلس به تهدید خود عمل کرد. در این شکایت آمده است که افرادی که مایل به برافراشتن این پرچم هستند، از «حق بیان نمادین و سیاسیِ مورد حمایت قانون» برخوردارند و این موضوع «نیازمند مداخله فوری قضایی» است.
این مؤسسه خواستار صدور حکمی مبنی بر غیرقانونی بودن این ممنوعیت در کالیفرنیا، صدور مجوز برای ورود هواداران با پرچم قدیمی به ورزشگاهها و پرداخت غرامت از سوی فیفا به هر فردی شده که بهدلیل در اختیار داشتن این پرچم از ورود منع شده است. فیفا فرصت پاسخگویی خواهد داشت.
پرچم پیش از انقلاب ایران مشابه پرچم رسمی کنونی کشور است، با این تفاوت که نشان شیر و خورشید در مرکز آن قرار دارد. این پرچم از نظر تاریخی با حکومت پیشین ایران به رهبری شاه مرتبط است؛ حکومتی که در سال ۱۹۷۹ سرنگون شد.
سام کرمانیان، مدیر مؤسسه «صداهای آزادی»، در متن شکایت اعلام کرده قصد دارد پرچم پیش از انقلاب را به مسابقات برگزارشده در ورزشگاه SoFi لسآنجلس و ورزشگاه Levi’s سانتا کلارا بیاورد. او استدلال کرده که «حمایتهای قانون اساسی کالیفرنیا از آزادی بیان در این مورد اعمال میشود، زیرا ورزشگاههای جام جهانی فیفا بهعنوان اماکن بزرگ تجمع عمومی عمل میکنند که به روی عموم مردم باز است.»
ماه گذشته وقتی نشریه *اتلتیک* از فیفا پرسید آیا پرچم قدیمی مجاز خواهد بود یا خیر، فیفا در پاسخ فهرست بلندی از اقلام ممنوعه را ارسال کرد.
این اقلام شامل موارد زیر میشد: «هرگونه مواد، از جمله بنر، پرچم، بروشور، پوشاک و سایر اقلام که ماهیت سیاسی، توهینآمیز و/یا تبعیضآمیز داشته باشند و حاوی نوشته، نماد یا هر ویژگی دیگری باشند که با هدف تبعیض علیه یک کشور، فرد یا گروه بهدلیل نژاد، رنگ پوست، قومیت، منشأ ملی یا اجتماعی، هویت و بیان جنسیتی، معلولیت، زبان، مذهب، عقیده سیاسی یا هر عقیده دیگر، تولد، ثروت یا هر وضعیت دیگر، گرایش جنسی یا هر مبنای دیگر طراحی شده باشند.»
اینگونه برداشت میشود که پرچم پیش از انقلاب «سیاسی» تلقی شده است. یک منبع داخلی در فیفا که مستقیماً از موضع این نهاد مطلع است، به *اتلتیک* گفت که همینطور است. فیفا دقیقاً مشخص نکرد این پرچم کدام مقررات را نقض میکند و هنوز مشخص نیست که این سیاست چگونه، یا اصلاً، توسط مأموران امنیتی در ورزشگاهها اجرا خواهد شد.
در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، برخی از هواداران هنگام بازرسی در ورزشگاهها مجبور به تحویل پرچم پیش از انقلاب شدند، اما به برخی دیگر اجازه ورود با این پرچم داده شد.
فدراسیون فوتبال ایران پیشتر فهرستی از خواستهها را برای تضمین حضور خود در جام جهانی به فیفا ارائه کرده بود که شامل «احترام به پرچم ایران» و همچنین تأمین امنیت بیشتر در تمامی مکانهایی بود که تیم از آنها بازدید خواهد کرد. جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران در فوریه آغاز شد.
اوایل این هفته نیز فیفا درگیر مناقشه مشابهی شد، زمانی که به تیم ملی هائیتی دستور داد طرح پیراهنی را که شورشیان را در حال برافراشتن پرچم هائیتی در نبرد ورتییر نشان میداد، اصلاح کند و آن را «سیاسی» دانست. انقلاب هائیتی که بیش از ۲۰۰ سال پیش رخ داد، بهعنوان تنها انقلاب موفق بردگان در تاریخ ثبتشده شناخته میشود که به تشکیل کشوری به رهبری اسیران پیشین انجامید.