چین در بحران جاری در نقش یک فرصت طلب محافطه کار ظاهر شده است. از یکسو با ابزارهای دیپلمانیک و ارسال قطعات با کاربری دو گانه، مانع از فروپاشی کامل توازن قوا به نفع آمریکا می شود، واز سوی دیگر با عدم تعهد نظامی مستقیم به ایران و حفظ کانال های اقتصادی با اعراب، خود را به عنوان شریک آینده و معمار نظم جدید خاورمیانه معرفی می کند.
چگونه و با چه برهانهایی؟
۱- اولویت نخست چین، حفظ یک رابطه آرام (هر چند لرزان) با واشنگتن است. پکن به هیچ وجه نمی خواهد به خاطر ایران وارد یک رویارویی نظامی یا دیپلماتیک مستقیم با آمریکا شود.
در عین حال، چین آماده است تا در صورت هرگونه تغییر یا تضعیف ساختار حاکمیتی در منطقه بتواند مناسبات اقتصادی خود را با بازیگران بعدی حفظ کند.
هم چنین به نظر می رسد چین نقش کلیدی در متقاعد کردن تهران برای پذیرش توافق های اولیه آتش بس داشته است. در همین ارتباط میانجیگری پشت پرده چین (مانند طرح پیشنهادی پاکستان) ادامه دارد؛ زیرا استمرار جنگ را مخل امنیت کلان خود می داند.
۲- یکی از بزرگترین چالشهای پکن در این جنگ، آسیب به شریانهای اقتصادیاش بوده است.
اگرچه چین منابع تامین نفت خود را متنوع کرده، ولی در پی بسته شدن تنگه هرمز و درگیریهای دریایی اخیر، واردات نفت این کشور از منطقه خلیج فارس حدود ۲۵ درصد کاهش یافته که هزینه سنگینی را به اقتصاد چین و پالایشگاه های کوچک تحمیل کرده است.
۳- تحلیلگران اندیشکده چتم هاوس باورمندند: چین در نهایت برنده استراتژیک این جنگ خواهد بود، چه توافقی حاصل شود و چه نشود.
درگیری پرحجم آمریکا در این جنگ، ذخایر موشکی و مهمات کلیدی پنتاگون را به شدت کاهش داده و تمرکز واشنگتن را از شرق آسیا و بحران تایوان منحرف کرده است؛ این دقیقاً همان چیزی است که پکن از آن استقبال میکند.
با مشخص شدن آسیبپذیری سیستمهای دفاعی گرانقیمت غربی در برابر پهپادها و موشکهای ارزانقیمت، کشورهای عربی خلیج فارس به سمت خرید تسلیحات ارزانتر و تولید انبوه چینی و ترکیهای متمایل شدهاند که این امر نفوذ ژئوپلیتیک چین در بازار تسلیحات منطقه را تقویت میکند.
تلگرام نویسنده
@karimipour_k