یورونیوز فارسی
در حالی که مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده برای پایان دادن به درگیریهای نظامی در منطقه در وضعیتی شکننده قرار دارد، گزارشها حاکی از ظهور دوباره یک چهره جنجالی در کانون تصمیمگیریهای کلان تهران است: احمد وحیدی.
احمد وحیدی که هماکنون جانشین فرماندهی کل سپاه پاسداران را بر عهده دارد، به بازیگر اصلی در تدوین سیاست «مقاومت حداکثری» ایران در قبال واشینگتن تبدیل شده است.
تحلیلگران معتقدند او در حلقه بسیار محدودی قرار دارد که به طور مستقیم با مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی در ارتباط است؛ رهبری که گفته میشود پس از حملات ماه فوریه اسرائیل، همچنان از انظار عمومی دور مانده است.
از زمان آغاز درگیریها، ساختار قدرت در تهران دستخوش تغییرات پنهانی شده است. وحیدی که از ۸ فوریه (پیش از آغاز رسمی جنگ) در محافل عمومی دیده نشده بود، روز پنجشنبه در کانون گزارشهای ضد و نقیض رسانههای داخلی قرار گرفت.
در حالی که برخی منابع از دیدار او با وزیر کشور پاکستان برای دریافت پیام مذاکراتی واشینگتن خبر دادند، ابهامات درباره نقش واقعی او در سلسلهمراتب قدرت افزایش یافته است.
موسسه «مطالعه جنگ» در واشنگتن در گزارشی اعلام کرد: «وحیدی و حلقه نزدیکانش نه تنها پاسخ نظامی ایران، بلکه سیاست مذاکراتی کشور را نیز تحت کنترل خود درآوردهاند.»
اما احمد وحیدی کیست؟
از «نیروی قدس» تا سرکوبهای داخلی
نام احمد وحیدی، متولد ۱۳۳۷ در شیراز، با دههها فعالیت برونمرزی سپاه پاسداران گره خورده است. او که نام اصلیاش وحید شاهچراغی است، در سال ۱۳۵۹ به عضویت سپاه پاسداران درآمد.
وی در طول جنگ ایران و عراق عمدتا در بخشهای اطلاعاتی فعال بود و در سازماندهی واحد اطلاعات عملیات سپاه نقش ایفا کرد.
مهمترین نقطه عطف زندگی نظامی وحیدی، انتصاب او به عنوان اولین فرمانده نیروی قدس سپاه در سال ۱۳۶۷ است. او معمار اصلی ساختار عملیات برونمرزی ایران محسوب میشود که وظیفه گسترش نفوذ منطقهای ایران را بر عهده داشت.
در دوران فرماندهی او بود که هستههای اولیه گروههای نیابتی جمهوری اسلامی ایران در لبنان و سایر نقاط منطقه شکل گرفت. او تا سال ۱۳۷۶ در این سمت باقی ماند و سپس جای خود را به قاسم سلیمانی داد.
نام احمد وحیدی در سطح بینالمللی با انفجار مرکز همیاری یهودیان در آرژانتین (آمیا) در سال ۱۹۹۴ گره خورده است.
دادستانی آرژانتین او را به عنوان یکی از طراحان این انفجار معرفی کرد و از آن زمان نام او در فهرست «اعلان قرمز» پلیس اینترپل قرار گرفت. همین امر یکی از موانع دیپلماتیک در سفرهای خارجی او بوده است.
تهران اتهامات علیه او را همواره رد کرده است.
وحیدی در دوران ریاستجمهوری محمود احمدینژاد از سال ۱۳۸۸ تا سال ۱۳۸۲ به عنوان وزیر دفاع انتخاب شد. در این دوره، تمرکز او بر بومیسازی صنایع موشکی و پهپادی بود.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، دوران وزارت دفاع وحیدی را «عصر شکوفایی بازدارندگی دفاعی ایران» خوانده است. او سپس مدتی ریاست دانشگاه عالی دفاع ملی را بر عهده داشت.
در دولت سیزدهم به ریاست ابراهیم رئیسی، او به عنوان وزیر کشور منصوب شد و مسئولیت نیروهای امنیتی در جریان سرکوب خونین اعتراضات ۱۴۰۱ ایران پس از جانباختن مهسا امینی را بر عهده داشت.
او در آن زمان ریختن دیوار حجاب را «نقشه استعماری» دشمنان نامیده بود.
از نظر سیاسی، وحیدی در طیف «اصولگرایان تندرو» قرار میگیرد. او همواره بر «خودکفایی نظامی» و «بیاعتمادی به غرب» تاکید داشته است.
بنبست دیپلماتیک؛ مذاکره با چه کسی؟
تلاشهای دیپلماتیک اخیر، از جمله مذاکرات آوریل در پاکستان میان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، بدون نتیجه پایان یافت.
بازگشت قالیباف و عراقچی به تهران با انتقادات تند تندروها روبرو شد که آنها را به «امتیازدهی» متهم کردند.
بنابر گزارشها راهبرد جنگی ایران تحت تأثیر نگاه وحیدی بر دو محور استوار است:
۱. فشار انرژی: حفظ تسلط بر تنگه هرمز و ایجاد بحران جهانی انرژی برای واداشتن غرب به عقبنشینی.
۲. امتیاز ناپذیری اتمی: مخالفت قاطع با درخواست آمریکا برای تحویل ذخایر اورانیوم غنیشده.
اکنون به نظر میرسد وحیدی به نقطه اصلی تماس برای میانجیگران منطقهای تبدیل شده است.