الکساندر کورنول / خبرگزاری رویترز/ اول مه ۲۰۲۶
منابع آگاه به رویترز گفتند نهادی که توسط ارتش آمریکا در نزدیکی غزه اداره میشود و به گفته منتقدان در انجام مأموریت خود برای نظارت بر آتشبس میان اسرائیل و حماس و افزایش جریان کمکها به فلسطینیان محاصرهشده ناکام بوده، قرار است از سوی دولت دونالد ترامپ تعطیل شود.
تعطیلی «مرکز هماهنگی غیرنظامی-نظامی» (CMCC) در اسرائیل، تازهترین ضربه به طرح غزه دونالد ترامپ به شمار میرود؛ طرحی که پیشتر نیز به دلیل حملات مکرر اسرائیل از زمان آتشبس اکتبر و امتناع حماس از زمین گذاشتن سلاح، تضعیف شده بود.
دیپلماتها میگویند این اقدام که پیشتر گزارش نشده بود، نشاندهنده دشواریهای پیشروی تلاشهای آمریکا برای نظارت بر آتشبس و هماهنگی کمکهاست؛ آن هم در شرایطی که اسرائیل بخشهای بیشتری از غزه را تصرف میکند و حماس کنترل خود را در مناطق تحت اختیارش تثبیت کرده است.
این اقدام همچنین میتواند نگرانی متحدان واشینگتن را افزایش دهد؛ متحدانی که ترامپ آنان را تشویق کرده بود تا نیرو به CMCC اعزام کنند و برای طرح بازسازی غزه منابع مالی اختصاص دهند؛ طرحی که عملاً از زمان آغاز جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در حالت تعلیق قرار گرفته است.
هیئت صلح به رهبری ترامپ تعطیلی CMCC را رد کرد
به گفته منابع، از جمله هفت دیپلمات آشنا با فعالیتهای CMCC، مسئولیتهای این نهاد تحت رهبری آمریکا در زمینه کمکرسانی و نظارت، بهزودی به یک مأموریت امنیتی بینالمللی تحت فرماندهی آمریکا واگذار خواهد شد که قرار است در غزه مستقر شود.
مقامهای آمریکایی بهطور خصوصی این اقدام را «بازسازی ساختاری» توصیف کردهاند، اما دیپلماتها میگویند «نیروی تثبیت بینالمللی» (ISF) عملاً جایگزین CMCC خواهد شد و به نقش آن پایان میدهد.
یک دیپلمات مطلع از این طرح گفت تعداد نیروهای آمریکایی در ISF بازطراحیشده از حدود ۱۹۰ نفر به ۴۰ نفر کاهش خواهد یافت. به گفته دیپلماتها، آمریکا در نظر دارد این نیروها را با کارکنان غیرنظامی از کشورهای دیگر جایگزین کند. همه این افراد به دلیل نداشتن مجوز برای اظهارنظر علنی، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند.
دیپلماتها میگویند CMCC اختیار لازم برای اجرای آتشبس یا تضمین ارسال کمکها را نداشت، و بنابراین مشخص نیست ادغام آن در ISF چه تأثیر عملی قابل توجهی در میدان خواهد داشت.
«هیئت صلح» در بیانیهای که پس از انتشار گزارش رویترز در شبکههای اجتماعی منتشر شد، تعطیلی CMCC را رد کرد، بدون آنکه به این موضوع بپردازد که آیا ISF مسئولیتهای آن را بر عهده خواهد گرفت یا نه.
پیشتر، یکی از مقامهای «هیئت صلح» ترامپ که برای نظارت بر سیاست غزه تشکیل شده، از اظهارنظر درباره آینده CMCC خودداری کرد، اما گفت این مرکز «نقشی حیاتی در تضمین تحویل کمکها، هماهنگی تلاشها و پیشبرد طرح ترامپ» ایفا میکند.
کاخ سفید و فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا در خاورمیانه نیز درخواستها برای اظهارنظر را به هیئت صلح ارجاع دادند.
دو منبع گفتند پس از ادغام CMCC در ISF، انتظار میرود این نهاد با نام «مرکز بینالمللی پشتیبانی غزه» بازبرندسازی شود. احتمالاً سرلشکر آمریکایی جاسپر جفرز، فرمانده ISF که از سوی کاخ سفید منصوب شده، ریاست آن را بر عهده خواهد داشت.
قرار بود ISF بلافاصله در غزه مستقر شود تا کنترل را در دست گیرد و امنیت را حفظ کند، اما این امر هنوز محقق نشده است؛ تنها شمار اندکی از کشورها تاکنون وعده اعزام نیرو دادهاند و هیچیک نیز نقشهای امنیتی را نپذیرفتهاند. واشینگتن اعلام کرده است که نیروهای آمریکایی در غزه مستقر نخواهند شد.
با این حال، ISF یک بخش الحاقی محصور در داخل CMCC ایجاد کرده که از یک انبار در جنوب اسرائیل فعالیت میکند، اما دسترسی به این بخش بهشدت توسط نیروهای آمریکایی کنترل میشود و به گفته سه منبع، نمایندگان کشورهای متحد بهطور مرتب از ورود به آن منع میشوند.
ادامه حملات اسرائیل با وجود آتشبس
ایجاد CMCC یکی از اجزای کلیدی طرح ۲۰ مادهای ترامپ برای غزه بود؛ طرحی که پس از آتشبس با هدف توقف درگیری میان اسرائیل و حماس و فراهمکردن زمینه بازسازی این منطقه پس از دو سال جنگ ویرانگر تدوین شد.
دهها کشور از جمله آلمان، فرانسه، بریتانیا، مصر و امارات متحده عربی، برای تأثیرگذاری بر گفتوگوها درباره آینده غزه، نیروهایی از جمله برنامهریزان نظامی و مقامهای اطلاعاتی به این مرکز اعزام کردند.
اما با ادامه حملات اسرائیل و پیشروی خط آتشبس آن با حماس به عمق بیشتر غزه، به گفته دیپلماتها، شتاب فعالیتهای CMCC کاهش یافت. حماس نیز بار دیگر اداره بخشی از نوار ساحلی غزه تحت کنترل خود را به دست گرفته است.
یک دیپلمات گفت برخی کشورها اکنون نمایندگان خود را تنها ماهی یکبار اعزام میکنند. دیپلمات دیگری گفت تنها تعداد اندکی از کشورها بهطور منظم حضور دارند.
اسرائیل میگوید حملاتش در غزه با هدف جلوگیری از تهدیدهای حماس یا افرادی است که به خط آتشبس نزدیک میشوند. فلسطینیان میگویند این ادعا بهانهای برای تصرف بخشهای بیشتری از غزه و وادار کردن آنان به ترک سرزمینی است که آن را برای تشکیل کشور آینده خود میخواهند.
از زمان آتشبس — که قرار بود جنگ آغازشده با حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس به اسرائیل را متوقف کند — بیش از ۸۰۰ فلسطینی و چهار سرباز اسرائیلی کشته شدهاند.
در جریان درگیریها، اسرائیل بخشهای وسیعی از غزه را به ویرانه تبدیل کرد، تقریباً تمام جمعیت دو میلیونی آن را آواره ساخت و زیرساختهای حیاتی برای توزیع آب، بهداشت و برق را نابود کرد.
قرار بود CMCC به تضمین رساندن کمکها به فلسطینیان نیازمند کمک کند. دیپلماتها میگویند سطح کمکها تا حد زیادی ثابت باقی مانده، با وجود ورود کالاهای تجاری به غزه؛ در حالی که اسرائیل بسیاری از اقلام را به دلیل کاربرد دوگانه نظامی و غیرنظامی ممنوع کرده است.
از جمله این اقلام میتوان به تیرکهای مورد نیاز برای چادرهای اردوگاههای آوارگان و ماشینآلات سنگین لازم برای آواربرداری اشاره کرد.
«کوگات» (COGAT)، نهاد نظامی اسرائیل که کنترل دسترسی به غزه را در اختیار دارد، اعلام کرد ۸۰ درصد کامیونهایی که روزانه وارد غزه میشوند حامل کالاهای تجاری خریداریشده در اسرائیل هستند، اما این کالاها برای تکمیل کمکهای بشردوستانه در نظر گرفته شدهاند.
یکی از مقامهای هیئت صلح گفت غزه در نهایت به آنچه «یک اداره غیرنظامی پایدار» توصیف کرد نیاز دارد تا واقعاً از سالها وابستگی به کمکها و چرخههای خشونتی که گذشته آن را تحت تأثیر قرار داده، عبور کند.