آلن راپور / نیویورک تایمز / ۲۸ آوریل ۲۰۲۶
دولت دونالد ترامپ روز سهشنبه با افزایش فشار اقتصادی بر ایران، به مؤسسات مالی هشدار داد که اجازه ندهند پالایشگاههای مستقل چینی نفت ایران را خریداری کنند و همزمان عملیات گستردهای علیه بخش «بانکداری سایه» ایران آغاز کرد.
این تحریمها جدیدترین اقدام در چارچوب عملیات «خشم اقتصادی» وزارت خزانهداری آمریکاست که هدف آن فلج کردن اقتصاد ایران و وادار کردن این کشور به پذیرش توافق صلح با ایالات متحده است. دولت ترامپ که ماه گذشته برخی تحریمها علیه ایران را با هدف حفظ جریان نفت در بازارهای جهانی کاهش داده بود، در هفتههای اخیر مسیر خود را کاملاً معکوس کرد و موج جدیدی از تحریمها را رونمایی کرد تا فشار بر ایران را به شدت افزایش دهد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای گفت: «سیستم بانکداری سایه ایران به عنوان یک شریان حیاتی مالی برای نیروهای مسلح این کشور عمل میکند و فعالیتهایی را ممکن میسازد که تجارت جهانی را مختل کرده و خشونت را در سراسر خاورمیانه دامن میزند.»
وی افزود: «وجوه غیرقانونی که از طریق این شبکه منتقل میشود، از عملیات تروریستی مداوم رژیم حمایت میکند و تهدیدی مستقیم علیه پرسنل آمریکایی، متحدان منطقهای و اقتصاد جهانی به شمار میرود.»
وزیر خزانهداری تأکید کرد: «هر نهاد مالی که این شبکهها را تسهیل کند یا با آنها همکاری داشته باشد، با عواقب شدید روبرو خواهد شد.»
ایران از سیستم بانکداری سایه خود برای دور زدن تحریمهای غربی استفاده میکند. این سیستم شبکهای از کسبوکارهای خصوصی است که شرکتهای پوششی بینالمللی را اداره میکنند و پرداختهای مربوط به فروش غیرقانونی نفت را دریافت مینمایند. این شبکه همچنین معاملات مربوط به قطعات تسلیحاتی را تسهیل میکند که ایران از آنها برای تأمین زرادخانه خود استفاده میکند.
تحریمهای اعلامشده در روز سهشنبه، ۳۵ نهاد و فرد مسئول بر این سیستم را هدف قرار داده است.
در اقدامی جداگانه در همان روز، وزارت خزانهداری فشار بر پالایشگاههای کوچک و مستقل چین موسوم به «تیپات» (teapot refineries) را افزایش داد. این پالایشگاهها از بزرگترین خریداران نفت ایران به شمار میروند. وزارت خزانهداری از مؤسسات مالی آمریکایی و بینالمللی خواسته است که معاملات مرتبط با این پالایشگاههای مستقل را به دقت بررسی کنند، زیرا این پالایشگاهها بخش عمده خرید نفت ایران توسط چین را انجام میدهند.
در هشدار وزارت خزانهداری آمده است: «مؤسسات مالی باید اقداماتی انجام دهند تا مطمئن شوند که در معاملات مربوط به پالایشگاههای تیپات تحریمشده یا سایر پالایشگاههای تیپات که ممکن است نفت ایران وارد کنند، دخیل نیستند؛ زیرا این امر میتواند آنها را در معرض خطر اعمال تحریمهای آمریکا قرار دهد.»
وزارت خزانهداری هفته گذشته تحریمهایی علیه یکی از پالایشگاههای مستقل چینی به نام «هنگلی پتروشیمی» (Hengli Petrochemical Refinery) اعمال کرد. این پالایشگاه یکی از بزرگترین مشتریان نفت خام و سایر محصولات نفتی ایران به شمار میرود. چین حدود ۹۰ درصد از نفت صادراتی ایران را خریداری میکند.
مؤسسات مالی که با پالایشگاههای تحریمشده همکاری کنند، خود ممکن است با تحریمهای آمریکا یا مجازاتهای دیگر مواجه شوند.
فهرست کامل افراد و نهادهای تحریمشده:
اشخاص حقیقی:
ثریا مهری حاجیبابا؛ سید محمدمهدی الغفور؛ احسان مصلحی؛ احسان سعیدینسب؛ محمود تدین؛ عبدالعظیم قنبریان؛ حمیدرضا رمضان؛ علیرضا کهکویی؛ امیر حسینی؛ فهیم ملکی؛ مریم انبرداران؛ وحید فلاحتکاری؛ مسعود کاووسی؛ صمد وفایی قوشچی؛ مجید شعشع و مرتضی علی بخشی.
شرکتها و نهادها:
فراب سروش آفاق قشم؛ تجارت هرمس انرژی قشم؛ کیانزا التیدی؛ نیکان پژواک آریا کیش؛ فراتلو کربونه تریدینگ لیمیتد؛ آرکیوآی کامودیتی اچکی لیمیتد؛ گازولیکس اینترنشنال کورپوریشن لیمیتد؛ گلوبنچر لیمیتد؛ ردوینگ گلوبال لیمیتد؛ نوسب ترید لیمیتد با نام قبلی « بسون ترید لیمیتد»؛ نیکس انرژی لیمیتد؛ تای لانگ تریدینگ لیمیتد.
شرکتهای راهبر وابسته به بانکها:
خاور تجارت آرکا کیش؛ نقش سیمرغ سهند؛ کارمانیا تجارت اثر کیش؛ آکو تجارت رویژ کیش؛ راهبر تجاری ستاره تابان کیش؛ تجارت سریر افروز کیش؛ صرافی صدف.