دیوید جینز / خبرگزاری رویترز / ۲۲ آوریل ۲۰۲۶
به گفته پنج منبع آگاه، ارتش ایالات متحده در هفتههای اخیر فناوری ضدپهپادی اوکراین را در یک پایگاه هوایی مهم آمریکا در عربستان سعودی مستقر کرده است؛ اقدامی در راستای مهار حملاتی که به نابودی هواپیماها و ساختمانها انجامیده و دستکم یک نظامی را کشته است.
استقرار پلتفرم فرماندهی و کنترل اوکراینی موسوم به «اسکای مپ» (Sky Map) در پایگاه هوایی پرنس سلطان – که پیشتر گزارش نشده بود – نشاندهنده پیشرفت چشمگیر ارتش اوکراین در فناوریهای پهپادی و ضدپهپادی است؛ فناوریهایی که در جریان چهار سال جنگ با روسیه آزموده و پخته شدهاند.
در هفتههای اخیر، مقامهای نظامی اوکراین به این پایگاه اعزام شدهاند تا نیروهای آمریکایی را در استفاده از اسکای مپ آموزش دهند؛ سامانهای که بهطور گسترده توسط ارتش اوکراین برای شناسایی تهدیدهای پهپادی ورودی – از جمله پهپادهای شاهد ساخت ایران – و اجرای ضدحمله با پهپادهای رهگیر به کار میرود.
با توجه به نقش گسترده پهپادهای ارزان و تولید انبوه در جنگ روسیه علیه اوکراین، پنتاگون سرمایهگذاری در فناوریهای ضدپهپادی را افزایش داده است. با این حال، تحلیلگران میگویند استفاده از فناوری اوکراینی در پایگاه پرنس سلطان – که حدود ۴۰۰ مایل (۶۴۰ کیلومتر) با ایران فاصله دارد و از آغاز جنگ موجهایی از حملات پهپادی و موشکی را تجربه کرده – ضعفهایی را در سامانههای دفاع هوایی و موشکی آمریکا برجسته میکند.
تیموتی والتون، پژوهشگر ارشد اندیشکده «هادسون» در واشینگتن، گفت: «مدتهاست شکافهایی در پوشش دفاع موشکی و هوایی آمریکا در سراسر جهان وجود دارد. این موضوع بهخوبی شناخته شده، اما برطرف نشده است.»
«به کمک آنها نیاز نداریم»
این تحول یک ماه پس از آن رخ میدهد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بهطور علنی پیشنهاد ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، برای کمک در مقابله با حملات پهپادی ایران را رد کرد. ترامپ در ۶ مارس به فاکسنیوز گفت: «ما در دفاع پهپادی به کمک آنها نیاز نداریم.»
کاخ سفید و پنتاگون پرسشها را به فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، ناظر بر پایگاه پرنس سلطان، ارجاع دادند. سنتکام از اظهارنظر خودداری کرد.
شرکت اوکراینی «اسکای فورترس» (Sky Fortress) که مالک اسکای مپ است نیز از اظهارنظر خودداری کرد. دفتر زلنسکی هم به درخواست اظهار نظر پاسخ نداد.
ماه گذشته، واحد ضدپهپادی پنتاگون اعلام کرد ۳۵۰ میلیون دلار برای تقویت دفاع در برابر پهپادها در چارچوب «عملیات اپیک فیوری» اختصاص داده است. آدام شر، سخنگوی این واحد موسوم به «کارگروه مشترک بینسازمانی ۴۰۱»، گفت این واحد مجموعهای از فناوریهای جدید از جمله حسگرها، دوربینها و رهگیرها را فراهم میکند.
شر افزود: «هیچ ابزار جادویی واحدی وجود ندارد که بتواند همه تهدیدهای پهپادی را متوقف کند.»
استفاده ارتش اوکراین از اسکای مپ
به گفته سه منبع آگاه، اسکای مپ به یکی از پلتفرمهای اصلی فرماندهی و کنترل مورد استفاده ارتش اوکراین تبدیل شده است. این نوع سامانهها – که معمولاً بهصورت داشبوردی شامل نقشهها و تصاویر ویدئویی هستند – دادههای رادارها و حسگرها را ترکیب میکنند تا تهدیدهای ورودی را شناسایی کنند.
به گفته یک منبع آشنا با شرکت، «اسکای فورترس» که سازنده اسکای مپ است، در سال ۲۰۲۲ توسط مهندسان اوکراینی مرتبط با ارتش تأسیس شد؛ مهندسانی که بیش از ۱۰ هزار حسگر صوتی را در سراسر اوکراین برای شناسایی حملات پهپادی روسیه مستقر کردند.
این شرکت که از واحد نوآوری ارتش اوکراین موسوم به «Brave1» تأمین مالی دریافت کرده، اسکای مپ را بهعنوان یک پلتفرم نرمافزاری برای هماهنگی عملیات ضدپهپادی توسعه داده است.
اسکای مپ یکی از مجموعه فناوریهای جدید ضدپهپادی است که در طول جنگ در پایگاه پرنس سلطان به کار گرفته شدهاند. به گفته سه منبع، رهگیرهای «مروپس» (Merops) – پهپادهایی که توسط شرکت آمریکایی «پروژه ایگل» و با حمایت اریک اشمیت، مدیرعامل پیشین گوگل، توسعه یافتهاند – نیز در این پایگاه استفاده شدهاند.
به گفته این منابع، برخی چالشهای اولیه در آزمایش این سامانههای جدید وجود داشته است. اوایل این ماه، در جریان یک آزمایش در پایگاه پرنس سلطان، یک پهپاد رهگیر مروپس کنترل خود را از دست داد و به یک ساختمان سرویس بهداشتی در پایگاه برخورد کرد.
سخنگوی اشمیت از اظهارنظر خودداری کرد.
پایگاهی زیر موج حملات
در هفتههای پس از آغاز جنگ، پایگاه پرنس سلطان هدف موجهایی از حملات پهپادی شاهد و موشکی قرار گرفت. در حمله ۲۷ مارس، یکی از هواپیماهای راداری E-3 آواکس نیروی هوایی آمریکا نابود شد و در حملهای دیگر چندین هواپیمای سوخترسان KC-135 آسیب دیدند. همچنین، به گزارش سیانان، در یک مورد چادری که احتمالاً سامانه راداری پشتیبان سامانه ضد موشکی «تاد» (THAAD) در آن مستقر بود، منهدم شد.
به گفته سه منبع، از جمله فناوریهایی که این پایگاه برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی استفاده کرده، سامانه فرماندهی و کنترل «دفاع هوایی منطقه پیشرو» (FAAD) ساخت شرکت نورثروپ گرومن است. این سامانه که نخستین بار در دهه ۱۹۹۰ توسط ارتش آمریکا به کار گرفته شد، دادههای ردیابی را برای کمک به مقابله با تهدیدهای ورودی – از حملات خمپاره و راکت تا پهپادها – فراهم میکند.
دو منبع افزودند برای مقابله با پهپادهای کوتاهبرد، این پایگاه عمدتاً از رهگیرهای «کایوتی» (Coyote) ساخت شرکت RTX استفاده کرده است. این پهپادهای بالدار که شرکت سازنده در سپتامبر قراردادی ۵ میلیارد دلاری با ارتش آمریکا برای آنها امضا کرد، میتوانند بهصورت پهپادهای تهاجمی یکبارمصرف مجهز به کلاهک یا با قابلیت مایکروویو برای از کار انداختن تجهیزات الکترونیکی پهپادهای دشمن به کار روند.
سخنگوی نورثروپ گرومن گفت سامانه FAAD «در میدان نبرد بهطور مداوم قابل اتکا است و ما به مزیت رقابتی آن برای نیروهای عملیاتی اطمینان داریم.»
کریس جانسون، سخنگوی RTX، نیز گفت رهگیر کایوتی «کارایی بسیار بالایی از خود نشان داده و در عملیات رزمی صدها تهدید هوایی را منهدم کرده است.»