جاشوا مکالوِی / خبرگزاری رویترز / ۲ آوریل ۲۰۲۶
پاپ لئو که در ماه مه سال گذشته بهعنوان نخستین رهبر آمریکایی کلیسای کاتولیک جهان انتخاب شد، در ده ماه نخست دوران پاپی خود عمدتاً از اظهارنظر درباره کشورش خودداری کرد و حتی یکبار هم نام رئیسجمهور دونالد ترامپ را به زبان نیاورد.
اما آن دوران به پایان رسیده است. در هفتههای اخیر، پاپ به منتقدی تند نسبت به جنگ ایران تبدیل شده است. او روز سهشنبه برای نخستین بار بهطور علنی از ترامپ نام برد و با لحنی مستقیم از رئیسجمهور آمریکا خواست به درگیریهای روبهگسترش پایان دهد.
کارشناسان این تغییر لحن و رویکرد را نشانهای دانستهاند از آنکه پاپ قصد دارد در عرصه جهانی نقش تعادلی در برابر ترامپ و اهداف سیاست خارجی او ایفا کند.
ماسیمو فاجولی، پژوهشگر ایتالیایی و از کارشناسان مسائل واتیکان، گفت: «بهنظر نمیرسد او بخواهد واتیکان متهم شود که چون آمریکایی است، با ترامپیسم مماشات میکند.»
پاپ لئو که به دقت در انتخاب واژههایش شناخته میشود، از ترامپ خواست راهی برای خروج از جنگ پیدا کند؛ عبارتی که در زبان محاورهای آمریکایی بهکار میرود و برای رئیسجمهور و مسئولان دولت او آشناست.
فاجولی، استاد کالج ترینیتی دوبلین، افزود: «وقتی لئو سخن میگوید، همیشه دقت دارد. فکر نمیکنم استفاده از آن واژه اتفاقی بوده باشد.»
کاردینال بلیز سوپیچ، اسقف شیکاگو و از متحدان نزدیک لئو، در گفتگو با رویترز گفت که پاپ در مسیر پاپهای پیشین گام برداشته که از رهبران جهان خواستهاند از جنگ رویگردان شوند.
او افزود: «تفاوت اینجاست... که این بار صدای پیامآور آشناست؛ اکنون آمریکاییها و جهان انگلیسیزبان پیام را در زبانی میشنوند که برایشان ملموس است.»
پاپ: خداوند دعاهای رهبران جنگطلب را نمیپذیرد
دو روز پیش از خطاب مستقیم به ترامپ، لئو در سخنانی کمسابقه از نظر لحن برای یک پاپ کاتولیک گفت: خداوند دعاهای رهبرانی را که جنگ آغاز میکنند و «دستهایشان به خون آلوده است» نمیپذیرد.
مفسران محافظهکار کاتولیک این اظهارات را اشارهای به پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، دانستند؛ فردی که با استفاده از مفاهیم دینی سعی کرده حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران – که منجر به آغاز جنگ شد – را توجیه کند.
این اظهارات پاپ همچنین به نخستین واکنش مستقیم دولت ترامپ به سخنان او انجامید.
کارولاین لِویت، سخنگوی کاخ سفید، در پاسخ به پرسش درباره اظهارات پاپ گفت: «من فکر نمیکنم هیچ ایرادی داشته باشد که رهبران نظامی ما یا رئیسجمهور از مردم آمریکا بخواهند برای سربازان ما دعا کنند.»
ماری دنیس، از رهبران پیشین جنبش بینالمللی صلح کاتولیکی “پاکس کریستی”، در واکنش به این مواضع گفت اظهارات اخیر لئو و پیام مستقیم او به ترامپ «نمایانگر قلبی شکسته از خشونت بیپایان است.»
او افزود: «لئو در پی آن است که با همه کسانی سخن بگوید که از این خشونت بیوقفه خسته شدهاند و چشمانتظار رهبری شجاع هستند.»
تشدید انتقادهای پاپ در هفتههای اخیر
پاپ لئو پیشتر نیز سیاستهای مهاجرتی سختگیرانه ترامپ را هدف قرار داده و پرسیده بود آیا این سیاستها با آموزههای “حمایت از زندگی” کلیسا سازگار است یا نه. او در آن زمان از ذکر نام ترامپ یا مقامهای دولتش خودداری کرد، اما همین سخنان واکنش منفی محافل محافظهکار کاتولیک را برانگیخت.
او همچنین در دسامبر اصلاحات عمدهای در رهبری کلیسای کاتولیک آمریکا انجام داد و کاردینال تیموتی دولان، اسقف نیویورک – که از چهرههای شاخص جناح محافظهکار میان اسقفهای آمریکایی بود – را برکنار کرد و بهجای او رونالد هیکس، اسقف نسبتاً ناشناختهای از ایالت ایلینوی را منصوب نمود.
پاپ در هفتههای اخیر بارها به انتقاد از جنگ ایران پرداخته است.
او در سیزدهم مارس گفت رهبران سیاسی مسیحی که جنگ به راه میاندازند، باید به اعتراف بروند و بیندیشند آیا در مسیر تعالیم عیسی گام برمیدارند یا نه. سپس در بیستوسوم مارس اعلام کرد حملات هوایی نظامی کورکورانه و غیرقابلتوجیه است و باید ممنوع شود.
کاردینال مایکل چرنی، از مقامهای ارشد واتیکان، گفت سخنان پاپ در جهان طنین خواهد داشت «زیرا همه درک میکنند که او از خیر عمومی، از همه مردم و بهویژه از آسیبپذیران سخن میگوید.»
او افزود: «صدای اخلاقی پاپ لئو اعتبار دارد و جهان بهشدت میخواهد باور کند که صلح هنوز ممکن است.»
روز پنجشنبه، پاپ لئو چهار روز آیینهای واتیکان تا عید پاک را آغاز کرد؛ مراسمی که در پایان آن – روز یکشنبه عید پاک – قرار است پیام و برکت ویژهای را از بالکن کلیسای جامع سنپطرس ایراد کند.
این سخنرانی عید پاک که از مهمترین رویدادهای تقویم واتیکان است، معمولاً زمانی است که پاپ پیامی مهم و فراگیر در عرصه بینالمللی مطرح میکند.