بارک راوید / اکسیوس
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز شنبه در گفتوگو با اکسیوس اعلام کرد که چندین «راه خروج» از عملیات نظامی ویژه آمریکا علیه ایران، موسوم به عملیات خشم حماسی (Epic Fury)، در نظر دارد. این عملیات بامداد شنبه به فرمان او آغاز شد.
اظهارات ترامپ: او در مصاحبهای پنجدقیقهای تلفنی از اقامتگاه خود در مارالاگو گفت: «میتوانم عملیات را طولانی کنم و همهچیز را در دست بگیرم، یا اینکه ظرف دو تا سه روز به پایان برسانم و به ایرانیها بگویم: چند سال دیگر میبینمتان، اگر دوباره بخواهید برنامههای هستهای و موشکیتان را بازسازی کنید.»
ترامپ پیشبینی کرد: «در هر صورت، ایران چندین سال زمان نیاز دارد تا از این حمله بازیابی شود.»
اهمیت ماجرا: این اظهارات نخستین نشانه از نگرش ترامپ درباره نحوه پایان این عملیات را نشان میدهد و حاکی از آن است که با وجود شکست گفتوگوهای هستهای آمریکا و ایران در ژنو، او همچنان احتمال یک راهحل دیپلماتیک را منتفی نمیداند.
پایان سریع عملیات همراه با اولتیماتومهای تازه، نتیجهای بسیار متفاوت از هدف «تغییر رژیم» است که برخی مقامهای آمریکایی و اسرائیلی از آن سخن گفته بودند.
ترامپ در داخل آمریکا نیز تحت فشار است — حتی از سوی پایگاه هواداران سرسخت خود در جنبش «آمریکا را دوباره عظیم کنیم» — تا از درگیری طولانیمدت در خاورمیانه پرهیز کند.
خاستگاه تصمیم: ترامپ دو دلیل اصلی برای آغاز این حملات بیان کرد؛ نخست شکست مذاکراتی بود که این هفته با هدایت فرستادگان او، استیو ویتکوف و جرد کوشنر، برگزار شده بود.
او گفت: «ایرانیها نزدیک شدند و عقب رفتند، دوباره نزدیک شدند و عقب رفتند. از این رفتار فهمیدم که واقعاً قصد توافق ندارند.»
دلیل دوم، به گفته ترامپ، عملکرد ایران در چند دهه گذشته بود. او توضیح داد که هنگام نگارش سخنرانی روز جمعهاش برای اعلام حمله، از تیم خود خواسته بود فهرستی از همه حملات منتسب به ایران در سراسر جهان طی ۲۵ سال اخیر تهیه کنند.
ترامپ به اکسیوس گفت: «دیدم که تقریباً هر ماه کاری کردهاند — چیزی را منفجر کردهاند یا کسی را کشتهاند.»
در پس پرده: ترامپ همچنین مدعی شد ایران شروع به بازسازی برخی از تأسیسات هستهای کرده است که در جریان «جنگ دوازدهروزه» در ژوئن گذشته هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند. تحلیلگران مستقل، اگرچه فعالیتهای ساختمانی در شماری از سایتهای هستهای مشاهده کرده بودند، اما تأیید نکردند که ایران فعالیت هستهای خود را از سر گرفته است.
ترامپ چندین بار تأکید کرد تصمیمش برای آغاز عملیات چکش نیمهشب (Midnight Hammer) — که سه مرکز هستهای ایران را نابود یا بهطور جدی تخریب کرد — زمینهساز عملیات کنونی شد.
او استدلال کرد: «اگر آن تأسیسات را در ژوئن نابود نکرده بودم، شاید ایران تا حالا سلاح هستهای ساخته بود، که در آن صورت دیگر امکان هیچ حملهای وجود نداشت.»
در چشمانداز کلی: ایالات متحده و اسرائیل گستردهترین عملیات نظامی چند دهه اخیر در خاورمیانه را آغاز کردهاند؛ عملیاتی که هدف آن تنها تضعیف توان نظامی ایران نیست، بلکه ایجاد شرایطی است که شاید به سقوط رژیم منجر شود.
بر اساس گزارش یک مقام ارشد آمریکایی، طرح عملیاتی مشترک آمریکا و اسرائیل بمباران سنگینی را برای دستکم پنج روز برنامهریزی کرده است.
با این حال، ترامپ به اکسیوس گفت که این جدول زمانی میتواند بسته به تحولات میدانی — از جمله سرنوشت رهبر جمهوری اسلامی آیتالله علی خامنهای که اسرائیل همراه با چند مقام ارشد دیگر وی را هدف ترور قرار داده — تغییر کند.
نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، در سخنرانی روز شنبه بعدازظهر خود گفت: «نشانههایی در حال تقویت است که خامنهای در پی حمله اسرائیل به محل اقامتش کشته شده است.»
ترامپ گفت پس از آغاز عملیات مشترک، با نتانیاهو گفتوگو کرده است: «گفتوگوی بسیار خوبی با بیبی داشتم — هر دو در یک مسیر فکری هستیم.»
به گفته کارولاین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، ترامپ همچنین با سران عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، و دبیرکل ناتو مارک روت صحبت کرده است.