خبرگزاری رویترز / ۲۲ فوریه ۲۰۲۶
وزیر امور خارجه عمان، بدر البوسعیدی، روز یکشنبه اعلام کرد که ایران و ایالات متحده دور سوم مذاکرات هستهای را روز پنجشنبه در ژنو برگزار خواهند کرد. این در حالی است که نگرانیها درباره خطر درگیری نظامی میان دو دشمن دیرینه رو به افزایش است.
ایالات متحده حضور نظامی خود را در خاورمیانه تقویت کرده است و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز پنجشنبه هشدار داد که اگر توافقی برای حل اختلاف دیرینه بر سر برنامه هستهای تهران حاصل نشود، «اتفاقات بسیار بدی» رخ خواهد داد.
وزیر امور خارجه عمان که نقش میانجی در مذاکرات غیرمستقیم میان واشنگتن و تهران را بر عهده دارد، گفت: «خوشحالم که تأیید کنم مذاکرات آمریکا و ایران برای روز پنجشنبه این هفته در ژنو برنامهریزی شده است و تلاش مثبتی برای گام برداشتن فراتر از حد انتظار به منظور نهایی کردن توافق وجود دارد.»
رویترز روز یکشنبه گزارش داد که ایران برای دستیابی به توافق، امتیازات جدیدی در برنامه هستهای خود پیشنهاد کرده است، به شرطی که این توافق شامل لغو تحریمهای اقتصادی باشد و حق ایران برای «غنیسازی هستهای صلحآمیز» به رسمیت شناخته شود.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز یکشنبه در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) با ابراز خوشبینی محتاطانه نوشت که مذاکرات اخیر «سیگنالهای امیدوارکنندهای» به همراه داشته و همزمان به آمادگی تهران برای «هر سناریوی احتمالی» اشاره کرد.
ترامپ کنجکاو است که چرا تهران ‘تسلیم’ نشده است
استیو ویتکوف، نماینده ویژه ترامپ که رهبری مذاکرات هستهای از جانب آمریکا را بر عهده دارد، روز شنبه گفت که رئیسجمهور آمریکا کنجکاو است چرا ایران تاکنون «تسلیم» نشده و برنامه هستهای خود را محدود نکرده است.
ویتکوف در مصاحبهای با برنامه «دیدگاه من با لارا ترامپ» در شبکه فاکس نیوز (که توسط عروس رئیسجمهور میزبانی میشود) گفت: «نمیخواهم از کلمه ‘ناامید’ استفاده کنم، زیرا او [ترامپ] میداند گزینههای زیادی در اختیار دارد، اما کنجکاو است که چرا آنها تاکنون... نمیخواهم بگویم ‘تسلیم’، اما چرا تسلیم نشدهاند.»
او افزود: «چرا با این همه فشار، با این حجم از قدرت دریایی و نیروی دریایی در آنجا، نیامدهاند و نگفتهاند ‘ما اعلام میکنیم که سلاح نمیخواهیم، پس این چیزی است که آمادهایم انجام دهیم’؟ و با این حال، رساندن آنها به این نقطه دشوار است.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پاسخی در شبکه ایکس نوشت: «کنجکاو هستید که چرا تسلیم نمیشویم؟ چون ما ایرانی هستیم.»
او همچنین در مصاحبهای با شبکه سیبیاس گفت که راهحل دیپلماتیک با ایالات متحده همچنان در دسترس است.
ایران انکار میکند که به دنبال سلاح هستهای باشد
مذاکرات غیرمستقیم سال گذشته به توافقی منجر نشد، عمدتاً به دلیل اختلاف بر سر تقاضای آمریکا مبنی بر اینکه ایران غنیسازی اورانیوم در خاک خود را کنار بگذارد؛ اقدامی که واشنگتن آن را مسیری به سوی ساخت بمب هستهای میداند. ایران همواره داشتن چنین سلاحهایی را انکار کرده است.
ایالات متحده در ماه ژوئن همراه با اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران حمله کرد و به گفته ترامپ، سایتهای کلیدی هستهای این کشور «نابود» شدند و این اقدام عملاً غنیسازی اورانیوم ایران را محدود کرد. با این حال، باور بر این است که ایران همچنان ذخایر اورانیوم غنیشده قبلی را در اختیار دارد و واشنگتن خواستار واگذاری آنهاست.
ویتکوف گفت: «آنها بسیار فراتر از سطح مورد نیاز برای اهداف غیرنظامی غنیسازی کردهاند. تا ۶۰ درصد (خلوص شکافتپذیر) رسیدهاند. احتمالاً یک هفته با مواد لازم برای ساخت بمب در مقیاس صنعتی فاصله دارند و این واقعاً خطرناک است.»
امتیازات جدیدی که ایران در نظر دارد شامل ارسال نیمی از اورانیوم بسیار غنیشده خود به خارج از کشور و رقیقسازی بقیه است.
واشنگتن همچنین تلاش کرده مذاکرات را فراتر از مسئله هستهای گسترش دهد و شامل برنامه موشکی ایران و حمایت این کشور از گروههای مسلح منطقهای شود. ایران علناً این درخواست را رد کرده است، هرچند منابع به رویترز گفتهاند که برخلاف مسئله موشکی، حمایت از گروههای مسلح ممکن است خط قرمز تهران نباشد.
موضوع دیگری که باعث اصطکاک شده، دامنه و مکانیسم لغو تحریمهای ایران است. یک مقام ارشد ایرانی روز یکشنبه به رویترز گفت که ایران و ایالات متحده همچنان دیدگاههای متفاوتی در این زمینه دارند.
ویتکوف همچنین گفت که به دستور ترامپ با رضا پهلوی، چهره مخالف ایرانی و پسر شاه مخلوع در انقلاب اسلامی ۱۹۷۹، دیدار کرده است. او جزئیات بیشتری از این دیدار ارائه نکرد.
پهلوی که در تبعید زندگی میکند، در اعتراضات ضددولتی ماه گذشته که هزاران نفر در آن کشته شدند (بدترین ناآرامیهای داخلی از زمان انقلاب)، به عنوان نماد تجمع برخی از مخالفان عمل کرد.
پهلوی اوایل فوریه گفته بود که مداخله نظامی آمریکا در ایران میتواند جان انسانها را نجات دهد و از واشنگتن خواسته بود که بیش از حد با حاکمان روحانی تهران بر سر توافق هستهای مذاکره نکند.