جفری گتلمن و هنریک پریسر لیبل / نیویورک تایمز / ۱۹ ژانویه ۲۰۲۶
رئیسجمهور ترامپ اکنون مدعی است که یکی از دلایلی که او را به پیگیری تصاحب گرینلند واداشته این است که جایزه صلح نوبل را دریافت نکرده است؛ ادعایی که بنا بر یک پیامک ارسالی او به نخستوزیر نروژ در آخر هفته مطرح شده است.
به گفته یکی از مقامهای دفتر نخستوزیری نروژ، یوناس گار استوره، نخستوزیر این کشور، این پیامک را روز یکشنبه دریافت کرده است.
ترامپ در این پیام که نخستینبار شبکه PBS آن را منتشر کرد، نوشت: «با توجه به اینکه کشور شما تصمیم گرفت به خاطر متوقف کردن ۸ جنگ و حتی بیشتر، جایزه صلح نوبل را به من ندهد، دیگر خود را موظف نمیدانم که صرفاً از منظر صلح فکر کنم؛ هرچند صلح همواره در اولویت خواهد بود، اما اکنون میتوانم به آنچه برای ایالات متحده آمریکا خوب و شایسته است بیندیشم.»
ترامپ همچنین ادعای دانمارک بر گرینلند را زیر سؤال برد و گفت: «هیچ سند مکتوبی وجود ندارد» و افزود: «جهان امن نخواهد بود مگر آنکه ما کنترل کامل و تمامعیار گرینلند را در دست داشته باشیم. متشکرم!»
تنشها بر سر گرینلند در هفته گذشته بهشدت افزایش یافته و این پیام، سطح تازهای از عدم قطعیت را درباره طرز فکر ترامپ و کارزار او برای بهدست گرفتن کنترل این جزیره وارد معادله کرده است.
گرینلند بیش از ۳۰۰ سال است که بخشی از پادشاهی دانمارک به شمار میرود و رهبران جهان اصرار ترامپ بر تصرف این قلمرو ــ جزیرهای عظیم و یخپوش در منطقه قطب شمال ــ را محکوم کردهاند.
بر اساس نسخههایی از پیامها که دفتر نخستوزیر نروژ در اختیار قرار داده، پیام ترامپ در پاسخ به پیامی بوده که استوره روز یکشنبه برای ترامپ ارسال کرده بود. این پیام به امضای رئیسجمهور فنلاند، الکساندر استاب، نیز رسیده بود؛ رهبری که ترامپ رابطه نزدیکی با او دارد.
رهبران اروپایی خواستار گفتوگو با ترامپ درباره گرینلند و تهدید او به استفاده از تعرفهها برای تحت فشار قرار دادن دانمارک به منظور فروش این جزیره ــ که دانمارک آن را رد کرده است ــ شده بودند. آنها درخواست یک تماس تلفنی کردند و لحنی همکاریجویانه در پیش گرفتند و نوشتند: «ما بر این باوریم که همه ما باید برای پایین آوردن سطح تنش و تنشزدایی تلاش کنیم؛ چرا که در اطراف ما رخدادهای زیادی در جریان است و ما نیاز داریم در کنار هم بایستیم.»
پس از پاسخ ترامپ، استوره در بیانیهای گفت: «در مورد جایزه صلح نوبل، در چندین نوبت بهروشنی برای ترامپ توضیح دادهام آنچه کاملاً شناختهشده است این است که این جایزه را یک کمیته مستقل نوبل اعطا میکند، نه دولت نروژ.»
کاخ سفید به درخواستها برای اظهارنظر پاسخی نداد.
ترامپ بارها ادعاهای دانمارک درباره گرینلند را به چالش کشیده است، اما در توافقنامههایی که ایالات متحده طی دههها با دانمارک امضا کرده، آمریکا پیوند نزدیک دانمارک با این جزیره را به رسمیت شناخته است.
اصلاحیهای در سال ۲۰۰۴ بر یک پیمان دفاعی قدیمیتر میان دانمارک و ایالات متحده، که دسترسی گسترده نظامی به آمریکا میدهد، بهصراحت گرینلند را «بخشی برابر از پادشاهی دانمارک» میداند.
همچنین در سال ۱۹۱۶، دانمارک آنچه امروز جزایر ویرجین ایالات متحده نامیده میشود را در ازای ۲۵ میلیون دلار طلا به آمریکا فروخت. در معاهده مربوط به آن معامله، بندی وجود دارد که میگوید: «ایالات متحده آمریکا به گسترش منافع سیاسی و اقتصادی دولت دانمارک به سراسر گرینلند اعتراض نخواهد کرد.»
در یک سال گذشته، در حالی که ترامپ بارها وعده داده است که گرینلند را «به دست خواهد آورد»، دانمارک نیز بارها او را پس زده است. موضع دانمارک این است که اختیار فروش این قلمرو خودگردان را ندارد و این ۵۷ هزار سکنه گرینلند هستند که سرنوشت خود را تعیین خواهند کرد. نظرسنجیها و گفتوگوها نشان میدهد که اکثریت قاطع مردم گرینلند بهشدت با پیوستن به ایالات متحده مخالفاند.
روز شنبه، گرینلندیها بزرگترین اعتراض ماههای اخیر را برگزار کردند. صدها نفر در خیابانهای برفی نوک، پایتخت، راهپیمایی کردند و شعار دادند: «نه یعنی نه»، «گرینلند همین حالا هم عالی است» و «یانکی، برو خانهات!»
در روزهای اخیر، دانمارک و دیگر کشورهای اروپایی نیروهای نظامی بیشتری به این جزیره اعزام کردهاند. گروههای کوچکی از سربازان دانمارکی با لباسهای استتار سبز و کلاههای پشمی تیره در مرکز شهر نوک دیده شدهاند. آنسوی بندر، یک ناو جنگی دانمارکی به طول حدود ۲۰۰ فوت که توانایی شکستن یخ را دارد، در حال گشتزنی در امتداد ساحل بوده است.
نشست سهجانبهای که مدتها انتظارش میرفت و هفته گذشته میان ایالات متحده، دانمارک و گرینلند به میزبانی جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در واشنگتن برگزار شد، به هیچ پیشرفتی نینجامید و به نظر میرسید بیشتر موجب سوءتفاهم شده باشد.
این نخستینبار بود که گرینلند در چنین گفتوگوهای سطح بالایی حضور داشت و مقامهای دانمارکی و گرینلندی پس از آن گفتند که یک کارگروه برای بررسی امکانهای دستیابی به راهحل تشکیل شده است. اما دولت ترامپ پس از نشست اعلام کرد که دو طرف «گفتوگوهای فنی درباره تصاحب گرینلند» را آغاز خواهند کرد؛ بیانیهای که نگرانیهای بیشتری را در گرینلند، دانمارک و سراسر اروپا برانگیخت.