خبرگزاری رویترز – ۱۸ ژانویه ۲۰۲۶
یک مقام رسمی در ایران روز یکشنبه ۱۸ ژانویه اعلام کرد دستکم ۵ هزار نفر در جریان اعتراضات اخیر در ایران کشته شدهاند که حدود ۵۰۰ نفر از آنان نیروهای امنیتی بودهاند. این مقام با استناد به آمار تأییدشده، معترضان مسلح و «تروریستها» را مسئول کشتار «ایرانیان بیگناه» دانست.
اعتراضات سراسری از ۲۸ دسامبر در پی مشکلات اقتصادی آغاز شد و طی دو هفته به تظاهرات گستردهای علیه حاکمیت روحانیون گسترش یافت؛ اعتراضاتی که به مرگبارترین ناآرامیها از زمان انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ تبدیل شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، بارها تهدید کرده بود که در صورت تداوم کشتار معترضان در خیابانها یا اجرای احکام اعدام، دست به اقدام خواهد زد. او روز جمعه در پیامی در شبکههای اجتماعی از رهبران تهران تشکر کرد و گفت آنان اجرای حکم اعدام ۸۰۰ نفر را متوقف کردهاند.
اما یک روز بعد، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در سخنرانی عمومی، ترامپ را به دلیل حمایت از معترضان و «کشتههایی که بر جای گذاشته» یک «جنایتکار» خواند.
خامنهای گفت: «ما کشور را به سوی جنگ نخواهیم کشاند، اما مجرمان داخلی و خارجی را نیز بدون مجازات نخواهیم گذاشت.» او با اشاره به «چند هزار نفر کشته» مسئولیت این تلفات را متوجه «تروریستها و آشوبگران» وابسته به آمریکا و اسرائیل دانست.
سخنگوی قوه قضاییه ایران نیز احتمال اجرای مجازاتها را رد نکرد.
اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه، روز یکشنبه در نشست خبری گفت: «مجموعهای از اقدامات مشمول عنوان *محارب* شناخته شده که از شدیدترین مجازاتهای اسلامی است.»
اصطلاح «محارب» در فقه اسلامی به معنای «جنگ با خدا» است و طبق قانون ایران مجازات آن اعدام است.
ترامپ نیز روز شنبه در گفتوگو با نشریه *پولیتیکو* اظهار داشت: «زمان آن رسیده که بهدنبال رهبری جدید در ایران بود.»
در همین حال گروه هرانا (HRANA)، حقوق بشری مستقر در آمریکا، اعلام کرد تعداد کشتهها تا روز شنبه به ۳۳۰۸ نفر رسیده و ۴۳۸۲ مورد دیگر در حال بررسی است. این سازمان همچنین از بازداشت بیش از ۲۴ هزار نفر خبر داد.
مقام ایرانی یادشده گفت آمار تأییدشده مرگومیر احتمالاً «بهصورت چشمگیر افزایش نخواهد یافت» و افزود: «اسرائیل و گروههای مسلح خارجی از معترضان حمایت و آنان را تجهیز کردهاند.»
حاکمیت ایران در سالهای اخیر همواره ایالات متحده و اسرائیل – دشمن دیرینه خود که در ماه ژوئن حملات نظامی انجام داده بود – را عامل تحریک ناآرامیها معرفی کرده است.
به گفته ساکنان و رسانههای دولتی، سرکوب خشونتبار اعتراضات موجب فروکش کردن ناآرامیها در سراسر کشور شده است.
یکی از ساکنان تهران به رویترز گفت شاهد تیراندازی مستقیم نیروهای ضدشورش به سمت گروهی از معترضان، عمدتاً جوانان، بوده است. ویدیوهایی که در شبکههای اجتماعی منتشر و توسط رویترز راستیآزمایی شدهاند نیز نشان میدهد نیروهای امنیتی با خشونت به مقابله با تجمعات در نقاط مختلف کشور پرداختهاند.
بیشترین تلفات در مناطق کردنشین
این مقام ایرانی که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، همچنین گفت شدیدترین درگیریها و بیشترین تعداد کشتهها در مناطق کردنشین شمالغرب ایران رخ داده است.
در این مناطق، گروههای جداییطلب کرد فعال هستند و همواره بخشهایی از خشونتبارترین درگیریها در دورههای ناآرامی گذشته در همین مناطق رخ داده است.
به گفته سه منبع آگاه که رویترز در ۱۴ ژانویه نقل کرده است، گروههای مسلح جداییطلب کرد در تلاش بودهاند از مرز عراق وارد ایران شوند؛ اقدامی که نشانهای از تلاش برخی عوامل خارجی برای بهرهبرداری از بیثباتی داخلی تلقی میشود.
یکی از شهروندان ایرانی در منطقه شمالغربی کشور که نخواست نامش فاش شود، گفت: «من مخالف این حکومت هستم و در اعتراضات شرکت کردهام، اما شاهد بودم که برخی افراد مسلحِ ناشناس با ظاهر معترض، به مردم عادی شلیک میکردند. آنان معترض عادی نبودند؛ سلاح گرم و چاقو همراه داشتند.»
گروه حقوق بشری “ههنگاو” مستقر در نروژ نیز اعلام کرده است که شدیدترین درگیریها در جریان اعتراضات اواخر دسامبر در همان مناطق کردنشین شمالغربی روی داده است.
ارسال اطلاعات از داخل ایران با قطعی گسترده اینترنت دشوار شده است. ارتباطات اینترنتی صبح روز شنبه برای چند ساعت برقرار شد، اما گروه ناظر بر اینترنت «نتبلاکس» اعلام کرد که این محدودیتها بار دیگر برقرار شده است.
فیضان علی، پزشک ۴۰ ساله اهل لاهور پاکستان، گفت سفر خود به ایران را برای دیدار با همسر ایرانیاش در اصفهان نیمهکاره رها کرده زیرا «هیچ اینترنت و ارتباطی با خانوادهام در پاکستان وجود نداشت.»
او به رویترز گفت: «دیدم گروهی خشن ساختمانها، بانکها و خودروها را به آتش میکشیدند. همچنین شاهد بودم که فردی رهگذری را با چاقو مجروح کرد.»