سرا یدیکارداش / خبرگزاری آسوشیتدپرس
۱۷ ژانویه ۲۰۲۶
یک گذرگاه مرزی با ایران در استان شرقی وان در ترکیه شاهد هجوم قابل توجه ایرانیان به دنبال پناهندگی از ناآرامیهای کشورشان نبوده است، اما بسیاری از آنها سفرهای کوتاهمدتی را به آن سوی مرز انجام دادهاند تا از قطع ارتباطات عبور کنند.
خدمات اینترنت عمدتاً از ۸ ژانویه طی اعتراضات گسترده و سرکوب خشونتآمیز دولتی در ایران مسدود شده است، اگرچه روز شنبه شاهدان گفتند که سرویس پیامکوتاه و خدمات اینترنتی بسیار محدود به طور موقت در بخشهایی از ایران دوباره شروع به کار کردند.
در حالی که اعتراضات عمدتاً فروکش کرده و آرامش ناپایداری بر بخش بزرگی از ایران حاکم شده است، قطعهای ارتباطی مداوم مشکلاتی ایجاد کردهاند، به ویژه برای کسانی که برای کار به اینترنت وابسته هستند.
ایرانیان بدون ویزا وارد ترکیه میشوند، بنابراین برای کسانی که در شمال کشور زندگی میکنند یا امکان سفر از مناطق دورتر را دارند، سفرهای کوتاه به آن سوی مرز راهحلی بوده است.
برخی گفتند که هزینه سفرهای خود را با فروش کالاهایی مانند سیگار و چای که در ایران ارزاناند و در ترکیه قیمت بالاتری دارند، تأمین کردهاند.
سامی رنجبر از تهران که روز جمعه از ترکیه به ایران بازمیگشت، گفت که در زمینه تجارت الکترونیک کار میکند و چهار روز در وان مانده تا کارهای تجاری خود را جبران کند.
او گفت: «کار من به اینترنت وابسته است، بنابراین مجبورم برای دسترسی به آن و انجام کارم به اینجا بیایم و سپس به ایران بازگردم تا ببینم شرایط چگونه پیش میرود. اگر اینترنت بازگردد، میمانیم، اگر نه، مجبور خواهیم شد دوباره برای استفاده از اینترنت به اینجا بیاییم و به کشورهای همسایه یا جاهای دیگر برویم.»
علی، ۳۷ ساله، که به شرط اینکه نام کامل او به دلایل امنیتی فاش نشود صحبت کرد، روز شنبه پس از چهار روز اقامت در ترکیه به سمت تهران بازمیگشت. او گفت که با برادرش آمده است که برای ثبتنام دانشگاه به اینترنت نیاز داشت.
او گفت: «بسیاری از دوستان ما در ایران دستگیر شدهاند و برخی از آنها کشته شدهاند. اما ما مجبوریم به ایران برگردیم چون خانوادهمان آنجاست و شغلمان آنجاست.»
سرکوب اعتراضاتی که از ۲۸ دسامبر بر سر اقتصاد رو به وخامت ایران آغاز شد، طبق گزارش خبرگزاری فعالان حقوق بشر مستقر در ایالات متحده، دستکم به کشته شدن ۳۰۹۵ نفر منجر شده است.
علی گفت که نسبت به وضعیت کشورش احساسات پیچیدهای دارد و نه از مقامات فعلی و نه از هیچیک از جایگزینهای موجود حمایت نمیکند.
او گفت: «ما تحت دیکتاتوری هستیم، اما همچنین در خطر جنگ از سوی اسرائیل و کشورهای دیگر قرار داریم. من با حمله کشورهای دیگر موافق نیستم، اما اصلاً با دولتم هم موافق نیستم.»
ساکنان منطقه شمالشرقی ایران نزدیک گذرگاه مرزی گفتند که زندگی عمدتاً به حالت عادی بازگشته و ناآرامی کمی وجود داشته است. این منطقه محافظهکار است و جمعیت زیادی از ترکها و آذریهای قومی دارد.
بسیاری از مسافران ایرانی که از شمال میآیند گفتند که اعتراضات در تهران و مناطق دیگر را ربطی به خودشان نمیدانند و برخی ادعاهای دولت ایران را مبنی بر اینکه ناآرامیها توسط ایالات متحده و اسرائیل دامن زده شده است، تکرار کردند.
میلاد سلیمانی، ۲۸ ساله، که از شهر قوطور ایران، ۸ کیلومتری دروازه مرزی، برای خرید یک روزه آمده بود، به زبان ترکی گفت: «درست است که مردم از نظر مالی در مشقت هستند. اما این به خاطر کارهایی است که آمریکا و اسرائیل انجام میدهند. اکثریت از دولت خود حمایت میکند. مهم نیست که در یک کشور ۹۴ میلیونی، ۲ میلیون حامی پهلوی داشته باشید.»
ترکها و آذریهای ایرانی عمدتاً نسبت به ولیعهد تبعیدی رضا پهلوی که امیدوار به بازگشت بوده و از معترضان خواسته به خیابانها بیایند، بیمیل هستند. اقلیتهای قومی تحت حکومت پدر پهلوی، محمدرضا شاه که در انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ که جمهوری اسلامی فعلی را به ارمغان آورد سرنگون شد، سرکوب میشدند. بسیاری از ایرانیان شمالی گفتند که ثبات تحت رژیم فعلی را به ناآرامی و ابهام ترجیح میدهند.
افشین، ۲۴ ساله، مسافر کرد ترکزبان از شهر خوی در شمالشرق ایران که فقط نام کوچک خود را به دلایل امنیتی افشا کرد، گفت: «ایران ثبات دارد، این همان چیز خوبی است که دارد. اگر جنگ داخلی باشد، کشور به ۸۰ تکه تقسیم خواهد شد.»