خبرگزاری رویترز / ۵ ژانویه ۲۰۲۶
گفتوگوهای میان سوریه و اسرائیل با میانجیگری ایالات متحده، پس از چندین ماه وقفه، از سر گرفته شد. خبرگزاری دولتی سوریه (سانا) روز دوشنبه (۵ ژانویه ۲۰۲۶) گزارش داد که دمشق در این گفتوگوها خواستار عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از مناطقی است که پس از سقوط بشار اسد به تصرف اسرائیل درآمدهاند.
بر اساس گزارش سانا، به نقل از یک منبع دولتی سوری، هیأت سوری در این مذاکرات به ریاست «اسعد الشیبانی» وزیر خارجه و «حسین السلامه» رئیس دستگاه اطلاعاتی این کشور شرکت دارد. این منبع تأکید کرده است که ازسرگیری گفتوگوها بیانگر تلاش دمشق برای بازپسگیری «حقوق ملی غیرقابل مذاکره» خود است.
به گفتهی سانا، محور این گفتوگوها احیای توافق «جدایی نیروها» در سال ۱۹۷۴ است؛ توافقی که پس از جنگ خاورمیانه در سال ۱۹۷۳، منطقهای حائل و تحت نظارت سازمان ملل میان اسرائیل و سوریه ایجاد کرد.
نیروهای اسرائیلی پس از سرنگونی اسد در ۸ دسامبر ۲۰۲۴ به دست نیروهای شورشی که رهبری سوریه را در دست گرفتند، به عمق بیشتری از خاک سوریه پیشروی کردند. همچنین اسرائیل در قالب آنچه «عملیات حفاظت از اقلیت دروزی» در جنوبغربی سوریه خوانده، دخالت نظامی خود را در این مناطق افزایش داده است.
سوریه در مذاکرات کنونی خواستار عقبنشینی نیروهای اسرائیلی به مواضعی است که پیش از سقوط اسد در اختیار داشتند. دمشق همچنین به دنبال ایجاد چارچوبی متقابل در حوزه امنیتی است که حاکمیت ملی سوریه را تضمین کرده و مانع مداخله در امور داخلی کشور شود.
یک مقام سوری ماه گذشته به رویترز گفته بود که مذاکرات از ماه اکتبر متوقف شده بود، اما دمشق انتظار داشت که پس از دیدار ۲۹ دسامبر میان «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا و «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر اسرائیل، احتمال تغییر در روند گفتوگوها وجود داشته باشد.
این مقام سوری افزود که دمشق عقبنشینی کامل اسرائیل از سرزمینهایی را که پس از سقوط اسد اشغال کرده، «خط قرمز» میداند و پیشنهاد ارائهشده برای عقبنشینی مرحلهای نیروهای اسرائیلی را دریافت کرده است.
او تأکید کرد: «ما هیچگونه حضور اسرائیل در خاک سوریه یا در بلندیهای جولان را مشروعیت نخواهیم بخشید.»
در دورهای پیشین گفتوگوها با میانجیگری آمریکا در پاریس و واشنگتن، سوریه خواهان توافقی مشابه با توافق جدایی نیروها در سال ۱۹۷۴ بود؛ توافقی که ضمن جداسازی نیروها، برای چندین دهه آتشبس را حفظ کرد، هرچند هیچگاه صلح رسمی میان دو طرف برقرار نشد.
رهبری سوریه همچنین خواستار پایان دادن به حملات هوایی و تجاوزات اسرائیل به خاک سوریه است.
در مقابل، اسرائیل اعلام کرده تنها در صورتی توافق را نهایی خواهد کرد که منافع امنیتی این رژیم تضمین شود، از جمله غیرنظامیسازی بخشهایی از جنوبغربی سوریه و برقراری سازوکارهایی برای حمایت از اقلیتها. اسرائیل تاکنون بهطور علنی تعهدی نسبت به عقبنشینی کامل تا خطوط پیش از سال ۲۰۲۴ نداده است.