باراک راوید / اکسیوس
روز پنجشنبه، دونالد ترامپ در مسیر بازگشت از چین و در حالی که در هواپیمای اختصاصی ریاستجمهوری (Air Force One) حضور داشت، بهصورت تلفنی به نشستی پیوست که نمایندگانش، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، در برلین با گروهی از رهبران اروپایی و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، برگزار کرده بودند.
به گفته افراد حاضر در جلسه، ترامپ گفت: «پوتین میخواهد به جنگ پایان دهد، او میخواهد توافق حاصل شود؛ او دیگر از این وضعیت خسته شده است.»
اهمیت موضوع: برخلاف نگرانی برخی مقامات اروپایی و اوکراینی که بیم داشتند نشست سهجانبه تاریخی ترامپ با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، به نوعی «کنفرانس یالتای مدرن» تبدیل شود، ترامپ تلاش کرد از این فرصت برای پیشبرد تلاشهای خود جهت برقراری صلح در اروپا استفاده کند.
جزئیات خبر: ترامپ روز پنجشنبه در حاشیه نشستی در شنژن با پوتین دیدار کرد. به گفته یک مقام آمریکایی، این دیدار در ابتدا در برنامه گنجانده نشده بود، اما ترامپ قصد داشت مستقیماً با رئیسجمهور روسیه درباره تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ در اوکراین گفتگو کند.
هنگامی که ترامپ وارد اتاق جلسهای شد که پوتین در آن منتظر بود، گفت: «او کیست؟ او دوست من است.»
به گفته یک مقام اروپایی، ویتکاف و کوشنر بعداً در همان روز به رهبران اروپایی در برلین گفتند که ترامپ از پوتین خواسته است تا در مسیر مذاکرات صلح گام بردارد و به رهبر روسیه تأکید کرده که اکنون زمان دستیابی به توافق فرا رسیده است.
ترامپ همچنین در دیدار دوجانبه خود با شی جینپینگ، از او برای پایان دادن به جنگ درخواست کمک کرد.
کوشنر روز پنجشنبه در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت: «او [ترامپ] پیام بسیار محکمی درباره تمایل به صلح برای هر دوی آنها [پوتین و شی] فرستاد و قصد دارد هر دو طرف را بهطور بسیار جدی و فعالانه درگیر کند تا به این هدف دست یابد.»
در پشت صحنه: همزمان با پایان یافتن دیدارهای ترامپ در چین و عزیمت او به واشنگتن، فرستادگانش گفتگوهایی را با فریدریش مرتس (صدراعظم آلمان)، امانوئل مکرون (رئیسجمهور فرانسه)، اندی برنهام (نخستوزیر بریتانیا)، زلنسکی و دیگر رهبران اروپایی آغاز کردند.
کوشنر و ویتکاف تلاش کردند به این گروه اطمینان دهند که ترامپ قصد ندارد بدون اطلاع و مشارکت آنها، با پوتین به توافق برسد.
کوشنر گفت: «رئیسجمهور ترامپ میخواهد با همراهی اروپا به توافق برسد. او به دنبال تحمیل یکجانبه هیچچیزی نیست.»
کمی بعد، زمانی که ترامپ در تماسی تلفنی با رهبران اروپایی گفتگو میکرد، از آنها خواست تا مستقیماً با پوتین وارد تعامل شوند.
ترامپ خطاب به میزبان آلمانی خود گفت: «فریدریش، تو میتوانی با پوتین تماس بگیری؛ این کار منجر به دستیابی به توافق خواهد شد.»
ترامپ افزود: «شی [جینپینگ] به زلنسکی احترام میگذارد. پوتین آماده توافق است. زلنسکی میتواند توافق بسیار خوبی را رقم بزند.»
آنچه میگویند: یک مقام اروپایی اظهار داشت که گفتگوها در برلین ـــ برخلاف نشست «شنژن» که عمدتاً جنبه نمادین داشت ـــ دارای محتوای جدی و اساسی بوده است.
این مقام اروپایی گفت: «به نظر ما، هماهنگی خوبی میان ایالات متحده و اروپا وجود دارد.»
وضعیت کنونی: یکی از اهداف کلیدی ایالات متحده در حال حاضر، مشارکت مستقیم اروپا در مذاکرات صلح میان روسیه و اوکراین است. همزمان، مقامات آمریکایی خواهان آن هستند که اروپا در گفتگو با روسیه پیرامون یک توافق امنیتی جدید میان اروپا و روسیه نیز مشارکت کند.
پوتین روز پنجشنبه برای نخستین بار بهطور علنی اعلام کرد که با حضور اروپاییها در مذاکرات صلح با اوکراین مخالف نیست.
او در یک کنفرانس مطبوعاتی پس از دیدار با ترامپ گفت: «ما درک میکنیم که بحث درباره مسائل امنیتی، از جمله مسائل مربوط به اروپا، بدون حضور خودِ آنها بیمعنی است.»
پوتین افزود که روسیه باید بداند اروپاییها چه پیشنهادات یا امتیازاتی را میتوانند به میز مذاکره بیاورند.
پوتین همچنین آمادگی خود را برای ارائه پیشنهادی بهروزرسانیشده جهت دستیابی به یک توافق امنیتی با اروپا ابراز کرد و گفت: «شرایط زندگی تغییر میکند؛ بنابراین بازگشت به واقعیتهای ژئوپلیتیک دهه ۱۹۹۰ منطقی نیست.»
چه چیزی را باید زیر نظر داشت: پس از نشست رهبران در برلین، کوشنر و ویتکاف برای چند ساعت دیگر با زلنسکی، مشاوران امنیت ملی کشورهای آلمان، بریتانیا، فرانسه، ایتالیا و لهستان، و همچنین مقامات ارشد اتحادیه اروپا و ناتو به گفتگو نشستند. این گروه در آستانه دور بعدی مذاکرات با روسها — که احتمالاً هفته آینده برگزار میشود — هماهنگیهای لازم را انجام دادند.
این مقام اروپایی اظهار داشت که اعضای گروه نسبت به اینکه روسیه واقعاً به اروپا اجازه مشارکت در مذاکرات صلح را بدهد، تردید دارند.
نکته اصلی: مقامات آمریکایی اعلام کردند که هدفشان ترغیب اروپاییها و روسها به آغاز گفتگو با یکدیگر است.
کوشنر گفت: «ما همچنین بازخواهیم گشت و به روسها منتقل خواهیم کرد که شاهد قدرت، اتحاد و تعهد [در اروپا] هستیم، اما در عین حال، تمایلی واقعی برای صلح نیز میبینیم. به گمانم ما سخت در تلاشیم تا با سازماندهی مناسب، بهترین شانس ممکن را برای دستیابی به این هدف فراهم کنیم.»