ايران امروز

نشريه خبری سياسی الكترونيك

Iran Emrooz (iranian political online magazine)

iran-emrooz.net | Wed, 18.11.2026, 11:12
موضع ایران پس از انتخابات آمریکا سخت‌تر شده است

جولیان ای. بارنز، داستین ولز و فرناز فصیحی / نیویورک تایمز / ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶

به گفته مقامات آمریکایی، اروپایی و ایرانی، رهبران ایران از زمان انتخابات میان‌دوره‌ای، موضع مذاکراتی خود در برابر ایالات متحده را سخت‌تر کرده‌اند؛ چرا که آن‌ها شکست‌های گسترده جمهوری‌خواهان را به منزله انتقادی شدید از نحوه مدیریت جنگ توسط رئیس‌جمهور ترامپ می‌دانند.

این عزم راسخ در تهران در تضاد با فضای حاکم بر واشنگتن است؛ جایی که نتایج انتخابات نگرانی‌های تازه‌ای را درباره اقدامات بعدی آقای ترامپ برانگیخته است.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و دیگر چهره‌های برجسته جمهوری‌خواه می‌گویند که جنگ در شکست سنگین حزب آن‌ها نقش داشته است. پس از این اظهارنظر، آقای ترامپ، ونس را از تیم مذاکره‌کننده کنار گذاشت و از او خواست که بر مسائل داخلی تمرکز کند.

اکنون این پرسش مطرح است که آیا آقای ترامپ بار دیگر برای دستیابی به یک توافق دیپلماتیک تلاش خواهد کرد، حملات را از سر می‌گیرد، یا صرفاً کنار می‌کشد و نیروهای نظامی عظیم ایالات متحده را که در منطقه مستقر شده‌اند، فرا می‌خواند؟ با این حال، ممکن است شرایطی پیش بیاید که آقای ترامپ ناچار به واکنش شود؛ چه از طریق اقدام یک‌جانبه اسرائیل، و چه در صورتی که ایران پیش‌دستی کرده و به منافع ایالات متحده یا یکی از کشورهای متحد آن حمله کند.

مقامات آمریکایی و اروپایی در این باره اختلاف نظر دارند که ایران تا چه حد در مذاکره برای پایان دادن به جنگی که ایالات متحده و اسرائیل بیش از هشت ماه پیش آغاز کردند، جدی است. نهادهای اطلاعاتی آمریکا و اروپا اعلام کرده‌اند که دولت ایران، با وجود اینکه جسارت بیشتری پیدا کرده، همچنان برای توافق آمادگی دارد؛ مشروط بر اینکه ایالات متحده اجازه دهد تهران به میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده‌اش دسترسی پیدا کند.

برخی دیگر از مقامات خاطرنشان می‌کنند که ایران برنامه‌هایی برای تشدید جنگ تدوین کرده است تا آمریکا را به بازگشت به میز مذاکره وادار کند. این اقدامات می‌تواند شامل حملات بیشتر یا افزایش حملات به نفت‌کش‌هایی باشد که برای عبور از تنگه هرمز به دولت ایران عوارض نمی‌پردازند؛ اقدامی که می‌تواند منجر به افزایش قیمت سوخت و سایر کالاها شود.

جیم هایمز، نماینده دموکرات از ایالت کنتیکت که سال آینده ریاست کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان را بر عهده خواهد گرفت، هفته گذشته در مصاحبه‌ای گفت که مقامات ایرانی درک دقیقی از فضای سیاسی ایالات متحده دارند.

پیام انتخابات آمریکا از دید مقامات رژیم ایران

آقای هایمز گفت: «پیام این انتخابات از دید مقامات رژیم پنهان نخواهد ماند. آن‌ها احساس می‌کنند که در مقایسه با مدت‌های طولانی گذشته، اکنون از نظر راهبردی در برابر دولت ترامپ در موضع قدرت بیشتری قرار دارند.»

مقامات ایرانی اظهار داشتند که راهبرد ایران برای تحمیل فشار اقتصادی بر رأی‌دهندگان آمریکایی — از طریق بستن تنگه هرمز — نتیجه‌بخش بوده است.

این مقامات که به دلیل نداشتن مجوز برای اظهارنظر علنی، خواستند نامشان فاش نشود، گفتند که این انتخابات را پیروزی ایران بر واشنگتن می‌دانند. به گفته آنان، ایران اکنون تمایل دارد رویکردی سرسختانه‌تر در پیش بگیرد و در مذاکرات امتیازات کمتری واگذار کند.

مذاکرات غیرمستقیم همچنان ادامه دارد، چرا که دولت‌های منطقه در تلاش‌اند تا از بازگشت به یک جنگ تمام‌عیار جلوگیری کنند. عباس عراقچی، مذاکره‌کننده ارشد ایران، روز یکشنبه در پاکستان حضور داشت و روز دوشنبه به عمان سفر کرد؛ دو کشوری که نقش میانجی را ایفا کرده‌اند.

آقای هایمز خاطرنشان کرد که فشار نظامی و تحریم‌های مالی ایالات متحده، حجم کالاهای وارداتی به ایران را به‌شدت کاهش داده و موجب بروز «فشارهای اقتصادی بسیار شدید» شده است.

آقای هایمز گفت که رژیم ایران همچون حیوانی است که در گوشه‌ای گیر افتاده است. «این حیوانِ گرفتار در گوشه، ممکن است به دنبال مذاکره باشد؛ اما به گمان من، احتمال دارد که دست به واکنش‌های بسیار تند و مهارناپذیری بزند—شاید هم با هدف پیشبرد مذاکرات.»

برخی از مقامات آمریکایی بر این باورند که دور دیگری از حملات نظامی می‌تواند اقتصاد ایران را به فروپاشی نزدیک‌تر کند، به‌ویژه اگر زیرساخت‌های انرژی هدف قرار گیرند. با این حال، برخی دیگر از مقامات خاطرنشان کردند که پیش‌بینی‌های پیشین درباره فروپاشی اقتصاد ایران نادرست از آب درآمدند.

در تمام طول جنگ، آقای ترامپ اظهار داشته است که انگیزه اصلی او از آغاز این درگیری، جلوگیری از دستیابی ایران به بمب هسته‌ای بوده است.

در ماه ژوئیه، روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد که به اعتقاد نهادهای اطلاعاتی آمریکا، رهبر عالی جدید ایران، آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، بسیار بیشتر از پدر و سلف خود به دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای است. پدرِ رهبر جدید، آیت‌الله علی خامنه‌ای، در آغاز جنگ طی حمله‌ای از سوی اسرائیل — که با کمک اطلاعاتی ایالات متحده انجام شد — کشته شد.

اگرچه ایران با حمله به کشتی‌ها و ایجاد اختلال در جریان نفت، اهرم فشار قدرتمندی بر تنگه هرمز دارد، اما آقای هایمز معتقد است که این نفوذ به‌تدریج رنگ خواهد باخت. به گفته او، با احداث خطوط لوله بیشتر توسط عربستان سعودی برای دور زدن تنگه هرمز، توانایی ایران در تأثیرگذاری بر بازارهای جهانی نفت کاهش خواهد یافت؛ و این می‌تواند یکی از دلایلی باشد که ایران ممکن است به سمت ساخت سلاح هسته‌ای سوق پیدا کند.

در داخل ایران، درخواست‌هایی از سوی روحانیون و برخی نمایندگان مجلس شنیده می‌شود که از تهران می‌خواهند برای جلوگیری از حملات احتمالی در آینده، به سمت ساخت سلاح هسته‌ای برود. سردار محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در سخنانی که این ماه از تلویزیون دولتی پخش شد، گفت که ایران هیچ برنامه‌ای برای تغییر دکترین هسته‌ای خود یا نظامی کردن برنامه هسته‌ای‌اش — که به گفته تهران صرفاً اهداف غیرنظامی دارد — ندارد.

مجتبی خامنه‌ای نمرده است

از همان هفته‌های نخست جنگ، مقامات غربی گفته‌اند که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کنترل امور را به‌طور محکم‌تری در دست گرفته است. همچنین گمانه‌زنی‌هایی درباره میزان تسلط رهبر عالی جدید بر اوضاع — و حتی احتمال مجروحیت شدید یا کشته شدن او — مطرح شده است. مقامات اطلاعاتی غربی معتقدند که دیدگاه‌های آقای خامنه‌ای همسویی نزدیکی با جناح‌های تندرو دارد، اما اکنون ارزیابی می‌کنند که او صرفاً یک چهره نمادین (تشریفاتی) نیست.

آقای هایمز گفت نمی‌داند آقای خامنه‌ای چگونه دستوراتش را ابلاغ می‌کند، اما اطمینان دارد که او کشته نشده است.

او گفت: «رهبر عالی زنده است و کاملاً فعال و در حال انجام وظیفه است.»

اگر ایران حملات خود را از سر بگیرد، ممکن است آقای ترامپ را در موقعیتی قرار دهد که ناچار به واکنش شود. ایالات متحده و اسرائیل به اطلاعاتی دست یافته‌اند که نشان می‌دهد مقامات ایرانی درباره احتمال استفاده از سلاح‌های شیمیایی یا انجام سایر حملات غیرمتعارف گفتگو کرده‌اند. با این حال، برخی از مقامات آمریکایی نسبت به صحت این اطلاعات ابراز تردید کرده‌اند.

یکی از گره‌های اصلی در مذاکرات، بازگشایی تنگه هرمز است. مقامات فعلی و پیشین ایالات متحده می‌گویند ایران پیش از آنکه اجازه عبور کشتی‌ها را بدهد، خواهان لغو تحریم‌ها و دریافت مبالغی از کشورهای عربی است. ایالات متحده تأکید کرده است که ایران باید پیش از آزادسازی هرگونه دارایی مالی یا لغو تحریم‌ها، به حملات خود علیه کشتی‌ها پایان دهد.

مسئله «ترتیب مراحل» در هرگونه توافق دیپلماتیک، پیش‌تر باعث شکست دورهای قبلی مذاکرات شده بود؛ مقامات می‌گویند این موضوع ممکن است دوباره همان نتیجه را رقم بزند، چرا که مذاکره‌کنندگان ایرانی با این باور که با یک «ترامپِ تضعیف‌شده» روبرو هستند، بر مواضع خود پافشاری می‌کنند.

نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به موضوعی داغ در برنامه‌های گفتگوی سیاسی تلویزیون دولتی ایران و همچنین در روزنامه‌های این کشور تبدیل شده است. در یکی از تیترها آمده بود: «آغاز سقوط»؛ و در تیتری دیگر نوشته شده بود: «هشداری تاریخی».

مقامات ایرانی می‌گویند اظهارات آقای ونس پس از رأی‌گیری — که در آن او جنگ را عامل شکست حزبش در انتخابات دانست — نشان‌دهنده وجود شکاف‌های عمیق در کاخ سفید است.

پیمان صالحی، تحلیلگر ساکن تهران که به دولت نزدیک است، در یک گفتگوی تلفنی گفت: «ایران تصور می‌کند که ترامپ از سوی پایگاه رأی‌دهندگان و حزب خود برای پایان دادن به جنگ با ایران تحت فشار است. بنابراین، آن‌ها عقب‌نشینی نخواهند کرد؛ بلکه جسورتر شده‌اند و در حال حاضر احساس اعتمادبه‌نفس بالایی دارند.»