شلبی هالیدی، سامر سعید و بنوا فوکون / وال استریت ژورنال / ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶
نزدیک به ۹ ماه پس از آغاز درگیری، آمریکا و ایران نبردی شدید را برای تسلط بر تنگه هرمز دنبال می‌کنند؛ نبردی که در روزهای اخیر با حملات هر دو طرف به جزایر واقع در این آبراه همراه بوده است.
نیروهای آمریکایی در هفته‌های اخیر، به‌طور بی‌سروصدا، مجموعه‌ای از حملات را علیه جزیره قشم ــ بزرگ‌ترین جزیره ایران ــ انجام داده‌اند؛ جزیره‌ای که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از آن برای پرتاب پهپادها و موشک‌ها استفاده کرده است. روز سه‌شنبه، رسانه‌های دولتی ایران اعلام کردند که تهران به جزیره‌ای کوچک در عمان حمله کرده است که نقش مهمی در کمک به ناوبری کشتی‌های عبوری از این آبراه دارد.
این حملات نشان می‌دهد که اگرچه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده است قصد ندارد عملیات نظامی گسترده را از سر بگیرد، اما نبرد بر سر آبراهی که برای بازارهای جهانی اهمیت حیاتی دارد، خطر گسترش درگیری را افزایش می‌دهد.
ارتش آمریکا تقریباً به‌صورت روزانه، با استفاده از ناوهای جنگی و پایگاه‌های زمینی، عملیاتی را برای کمک به عبور کشتی‌های تجاری به خلیج فارس و خروج آن‌ها از این آبراه انجام می‌دهد. این عملیات به صادرات نفت منطقه کمک کرده است تا به سطحی نزدیک به میزان آن در آغاز جنگ بازگردد. آمریکا بارها جزیره قشم و همچنین نقاط دیگری در نزدیکی این آبراه را هدف حمله قرار داده است.
مقام‌های آمریکایی و کشورهای حاشیه خلیج فارس گفته‌اند هدف این حملات، جلوگیری از حمله ایران به کشتی‌ها در این آبراه است، نه مقدمه‌چینی برای آغاز یک عملیات نظامی گسترده در جزیره. قشم میزبان یک تأسیسات بزرگ دریایی متعلق به سپاه پاسداران است و همچنین تونل‌هایی در این جزیره وجود دارد که نیروهای سپاه از آن‌ها برای آماده‌سازی تسلیحات استفاده می‌کنند.
کریس لانگ، افسر پیشین نیروی دریایی بریتانیا در خلیج فارس که اکنون در شرکت امنیت دریایی «نپتون پی‌توپی» (Neptune P2P) فعالیت می‌کند، گفت: «ایران از آنجا موشک شلیک می‌کند و در آنجا رادارهای پدافند هوایی و مواضع رهگیری موشک نیز دارد.»
مقام‌های آمریکایی، از جمله ترامپ، اهمیت حملات به قشم را کم‌اهمیت جلوه داده و آن‌ها را اقداماتی محدود و دفاعی توصیف کرده‌اند. پس از آنکه وال‌استریت ژورنال برای نخستین بار خبر این حملات را منتشر کرد، ترامپ گفت آمریکا یک تأسیسات ضدهوایی را هدف قرار داده است که ایران طی دو ماه ساخته بود.
با این حال، حملات ادامه یافته است. ترامپ روز جمعه، در پاسخ به پرسشی درباره این حملات، گفت: «نمی‌خواهم درباره آن صحبت کنم. ما حملات محدودی انجام می‌دهیم.»
در روزهای اخیر، رسانه‌های دولتی ایران تقریباً هر شب از شنیده شدن صدای انفجارهایی خبر داده‌اند که ساکنان جزیره، با جمعیتی حدود ۱۵۰ هزار نفر، آن‌ها را شنیده‌اند؛ اما این رسانه‌ها اغلب توضیح نداده‌اند که انفجارها ناشی از پرتاب موشک از سوی نیروهای ایرانی بوده یا حملات آمریکا. شامگاه یکشنبه نیز صدای انفجارهای بیشتری در سراسر جزیره شنیده شد. احمد نفیسی، معاون استاندار هرمزگان، به خبرگزاری دولتی ایرنا گفت که این انفجارها در نتیجه حمله نظامی آمریکا رخ داده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا از اظهارنظر در این‌باره خودداری کرد.
روز سه‌شنبه، رسانه‌های دولتی ایران گزارش دادند که نیروهای نظامی این کشور حمله‌ای را با هدف قرار دادن جزیره دیدامار در عمان انجام داده‌اند؛ برآمدگی صخره‌ای کوچکی که معمولاً به‌عنوان نقطه ورود و خروج کشتی‌ها به خلیج فارس شناخته می‌شود. این جزیره خالی از سکنه است و تجهیزات ناوبری و یک فانوس دریایی دارد که بریتانیا در سال ۱۹۱۴ ساخته است.
تلویزیون دولتی ایران مدعی شد تجهیزات ناوبری مستقر در این جزیره «به جریان قاچاق نفت توسط دشمن کمک می‌کردند». یک مقام گارد ساحلی عمان وقوع انفجار در این جزیره را تأیید کرد، اما توضیح بیشتری نداد. مرکز امنیت دریایی عمان که مسئول نظارت بر حوادث امنیتی در آب‌های این کشور است، از اظهارنظر خودداری کرد.
این درگیری‌ها بر سر آبراه هرمز در شرایطی جریان دارد که ترامپ با تصمیم دشواری درباره چگونگی ادامه جنگ روبه‌رو است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جنگ را عامل شکست‌های سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای دانسته است. به گزارش وال‌استریت ژورنال، در مقابل، برخی دیگر از اعضای دولت، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع، خواهان ازسرگیری عملیات نظامی گسترده هستند.
ترامپ روز دوشنبه، پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر، گفت کشورهای حاشیه خلیج فارس ترجیح می‌دهند «وضعیت موجود» حفظ شود؛ وضعیتی که شامل ادامه محاصره ایران و همچنین تلاش تازه آمریکا برای متوقف کردن تجارت زمینی تهران است.
ترامپ افزود: «ایران از نظر نظامی عملاً کارش تمام شده است.» پس از اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا، قیمت نفت کاهش یافت.
محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران که اکنون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران است، بلافاصله به این اظهارات واکنش نشان داد.
رضایی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «جنگ علیه ایران تاکنون دولت آمریکا را به‌کلی به‌هم ریخته است. اما واشینگتن همچون قماربازی درمانده دست‌وپا می‌زند. دستتان را بخوابانید! به تولید اخبار جعلی درباره مذاکرات خیالی پایان دهید.»
پیش‌تر، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفته بود تهران طرحی دو روزه برای بازگشایی تنگه هرمز پیشنهاد کرده است؛ طرحی که مشروط به آن است که واشینگتن محاصره خود را لغو کند و به درگیری‌ها در جبهه‌های مختلف خاورمیانه پایان دهد. این خواسته شامل توقف عملیات نظامی اسرائیل در جنوب لبنان نیز می‌شود. بقایی افزود که پیش از هرگونه مذاکره، تحقق این دو شرط ضروری است.
بقایی با اشاره به انتخابات میان‌دوره‌ای هفته گذشته آمریکا که به کنترل دموکرات‌ها بر کنگره انجامید، گفت: «آمریکایی‌ها باید تصمیمی واقعی و جدی بگیرند، اگر پیام مردم خود را به‌درستی درک کرده باشند.»
آمریکا همچنان محاصره را حفظ کرده است. در همین چارچوب، یک هواپیمای نظامی آمریکایی در آخر هفته گذشته به کشتی «هودا» (Huda) که با پرچم سنت کیتس حرکت می‌کرد، حمله کرد. این نخستین حمله از این نوع از سوی آمریکا در حدود یک ماه گذشته بود. نیروهای امارات متحده عربی ۲۲ خدمه کشتی را نجات دادند.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا اعلام کرده است که این کشور در جریان محاصره، پنج کشتی را از کار انداخته است.
علی واعظ، کارشناس مسائل ایران و معاون مدیر برنامه گروه بین‌المللی بحران، گفت: «این حملات متقابل ممکن است در ظاهر شبیه درگیری محدودی به نظر برسد که به‌آرامی و به‌طور مداوم ادامه دارد، اما این الگو از ثبات برخوردار نیست. این وضعیت در هر لحظه می‌تواند تشدید شود.»