مها الدهان، پراوین پاراماسیوام و محمد عطی / رویترز / ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶
«وی. پاندیسلوی»، مادر ناوی کومار، ملوان هندی، بیش از شش ماه است که هیچ خبری از پسرش ندارد؛ با این حال، او همچنان به بازگشت فرزندش امیدوار است و در حالی که پیام‌های صوتی قدیمی او را بارها گوش می‌دهد، اشک می‌ریزد.
کومار یکی از شش خدمه‌ای بود که در دو کشتی باریِ مرتبط با ایران کار می‌کردند. این کشتی‌ها آخرین بار در ماه مه در آب‌های ایران دیده شدند و پس از آن ناپدید گشتند. سرنوشت این شناورها همچنان نامعلوم است.
از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، کشتی‌های تجاری هدف حمله قرار گرفته‌اند. تهران با حمله به کشتی‌ها تلاش کرد کنترل خود را بر تنگه هرمز اعمال کند؛ در مقابل، ایالات متحده نیز به کشتی‌های مرتبط با ایران حمله کرد تا بنادر ایران را تحت محاصره درآورد.
سازمان بین‌المللی دریانوردی (وابسته به سازمان ملل) تأیید کرده است که از زمان شروع درگیری‌ها، ۱۳۰ «حادثه» — که عمدتاً شامل حمله بوده — در این منطقه رخ داده و دست‌کم ۲۵ دریانورد جان خود را از دست داده‌اند.
پاندیسلوی ۴۵ ساله، در حالی که تلاش می‌کرد بر احساسات خود مسلط بماند، از خانه یک‌خوابه‌اش در شهر «دیندیگول» (واقع در ایالت تامیل نادو در جنوب هند) به رویترز گفت: «ما دیگر تاب تحمل این درد را نداریم.»
«نیازی نیست کسی به شما بگوید که یک پدر یا مادر در صورت از دست دادن فرزندش چه رنجی می‌کشد. ما از تمام طرف‌های درگیر درخواست می‌کنیم که پیش‌قدم شوند و به ما کمک کنند.»
خبرگزاری رویترز با منابع کشتیرانی، مقامات عراقی و خانواده‌های ملوانان مفقودشده در بصره (عراق) و ایالت تامیل نادو (هند) گفتگو کرده است تا ابعاد بهای انسانی حملات در منطقه هرمز را آشکار سازد.
خانواده کومارِ ۲۳ ساله برای اینکه او بتواند دوره‌های دریانوردی را بگذراند و به رویای خود برای ملوان شدن جامه عمل بپوشاند، زیر بار بدهی سنگینی رفته بودند. پس از آن، کومار برای یک قرارداد شش‌ماهه به عنوان خدمه کشتی راهی سفر شد؛ به خانواده‌اش گفته شده بود که محل کار او در دبی خواهد بود. اما یک هفته پس از آغاز سفر، او سر از ایران درآورد که این موضوع موجب نگرانی و حیرت شدید خانواده‌اش شد.
«هر دقیقه، عذابی جانکاه است»
حتی پیش از آغاز جنگ در سه ماه بعد، خانواده کومار به‌شدت در تلاش بودند تا او را به کشور بازگردانند. سپس، ارتباطات به‌کلی قطع شد.
پاندیسلوی گفت: «وضعیت روحی‌ام به‌قدری وخیم شد که به مرز جنون رسیدم؛ پیام‌های ملتمسانه‌ای می‌فرستادم.» او افزود که برای شماره‌ای که با نام «ناوین مارینر» (Naveen Mariner) و ایموجی لنگر ذخیره کرده بود، پیام‌های صوتی می‌فرستاد، اما هیچ پاسخی دریافت نمی‌کرد.
خانواده همچنان این خط تلفن را فعال نگه داشته‌اند، به این امید که پسرشان روزی پاسخ دهد. یکی از همسایگان تعریف می‌کند که او بارها و بارها به پیام‌ها گوش می‌دهد و اشک می‌ریزد.
پاندیسلوی گفت: «پرسشی هولناک بر سرنوشت او سایه افکنده است: آیا او هنوز در آن کشتی است، یا بلایی وحشتناک سرش آمده؟ این وضعیت باعث سردرگمی و آشفتگی شدیدی شده است. هر دقیقه‌ای که می‌گذرد، عذابی جانکاه است.»
کومار در کشتی‌های «بریج ۱» (Bridge 1) و «بریج ۲» (Bridge 2) مشغول به کار بود؛ کشتی‌هایی که در حدود ۹ مه ناپدید شدند. نام این دو شناور در فهرست حوادث سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) ثبت نشده است.
عراق در ماه مه اعلام کرد که پیگیر ماجرای ناپدید شدن این دو شناور است که با پرچم بولیوی تردد می‌کردند. هیچ‌گونه پیام اضطراری‌ای دریافت نشد. پس از قطع ارتباط با خدمه، بنادر حاشیه خلیج فارس خواستار کسب اطلاعات در این باره شدند.
خالد سعد الثعلیبی، رئیس بنیاد دریایی عراق در بصره، به خبرگزاری رویترز گفت: بر اساس آخرین اطلاعات موجود، «سامانه شناسایی خودکار» (AIS) این کشتی‌ها، آخرین موقعیت مکانی آن‌ها را در تاریخ ۹ مه، ساعت ۴:۵۰ بعدازظهر، در حدود ۸ مایل دریایی از جزیره کیش ایران نشان داده است.
الثعلیبی از دفتر خود در بصره به رویترز گفت: «ما با نماینده [این کشتی‌ها] در ایران تماس گرفتیم، اما او گفت که از این حادثه بی‌خبر است. روز بعد، تیم‌های جست‌وجو و نجات ایران برای یافتن کشتی‌ها اقدام کردند، اما چیزی پیدا نکردند.»
«ما نمی‌دانیم که آیا کشتی‌ها غرق شده‌اند یا توسط کشوری توقیف شده‌اند.»
سایر خدمه مفقودشده‌ی کشتی‌های «بریج ۱» و «بریج ۲» شامل سه عراقی، یک پاکستانی و یک هندی دیگر هستند.
منابع آگاه اعلام کرده‌اند که این کشتی‌ها در فعالیت‌های تجاری ایران نقش داشته و محموله فولاد حمل می‌کردند.
بدون پاسخ
به گفته یوسف رحمان، برادر حیدر رحمان المیاحی، این ملوان ۲۲ ساله عراقی نیز جزو خدمه بوده است.
او در حالی که اشک می‌ریخت، به خبرگزاری رویترز گفت: «از او دختری یک‌ساله به جا مانده و پدری که از شدت اندوهِ ناپدید شدنِ پسرش، دچار سکته مغزی شده است.»
خانواده المیاحی برای یافتن پاسخ به ایران سفر کردند. آن‌ها مالک شناورها را پیدا کردند؛ فردی که تنها به عنوان یک تبعه ایرانی معرفی شد و به آن‌ها گفت که هیچ اطلاعی درباره این شناورها ندارد.
این خانواده روایت‌های متناقضی درباره سرنوشت شناورها شنیدند. برخی منابع کشتیرانی احتمال دادند که شناورها هدف حمله آمریکا قرار گرفته و بلافاصله غرق شده باشند؛ در حالی که برخی دیگر گمانه‌زنی کردند که خدمه توسط یکی از کشورهای حاشیه خلیج فارس یا ایران بازداشت شده‌اند.
آن واسطه ایرانی که ملوانان عراقی را استخدام کرده بود، به تماس‌های تلفنی رویترز پاسخی نداد.
خانواده کومار حدود ۱.۵ میلیون روپیه هند (۱۶ هزار دلار) وام گرفتند تا او بتواند دوره آموزشی دریانوردی خود را به پایان برساند؛ و اکنون این خانواده با بار سنگین مالی دست و پنجه نرم می‌کنند.
آن‌ها با آژانس محلی که کومار را استخدام کرده بود — شرکتی به نام «لاسکار مارین» (Lascar Marine) مستقر در بمبئی — تماس گرفتند. در ابتدا به آن‌ها اطمینان داده شد که او به‌زودی بازخواهد گشت، اما بعداً نمایندگان این شرکت به خانواده گفتند که هیچ اطلاعی ندارند. به گفته خانواده، پس از آن دیگر هیچ‌کس به تماس‌هایشان پاسخ نداد.
این شرکت نیز به تماس‌های مکرر رویترز پاسخی نداد.
بر اساس سندی مورخ ۲۲ مه که در یک وب‌سایت دولتی منتشر شده، «دفتر اشتغال دریانوردان» هند مجوز استخدام شرکت «خدمات دریایی لاسکار» (Lascar Marine Services) را لغو کرده و مدیران فعلی و پیشین آن را به مدت پنج سال از فعالیت در حوزه دریانوردی محروم کرده است. دلیل این اقدام، کوتاهی‌های مکرر این شرکت در بازگرداندن دریانوردان (از جمله کومار) به کشورشان و عدم پرداخت دستمزد آن‌ها عنوان شده است.
مدیر «دفتر اشتغال دریانوردان» به درخواست رویترز برای اظهار نظر در این باره پاسخی نداد.
خدمه کشتی‌ها معمولاً از طریق واسطه‌هایی مانند «لاسکار مارین» و در قالب قراردادهای شش‌ماهه به کار گرفته می‌شوند. از زمان آغاز تنش‌ها با ایران، هزینه‌های استخدام ملوانان سه برابر شده است؛ چرا که با افزایش خطرات، بسیاری از آن‌ها تنها حاضرند در یک سفر دریایی مشارکت کنند.
یک شرکت کشتیرانی مستقر در دبی به خبرگزاری رویترز گفت که یک خدمه کشتی ممکن است درآمدی را که پیش‌تر طی هفت ماه به دست می‌آورد، اکنون تنها در دو ماه کسب کند و سپس تصمیم بگیرد به خانه بازگردد. یک کاپیتان — که بالاترین دستمزد را در میان خدمه یک کشتی دریافت می‌کند — پیش از آغاز درگیری‌ها می‌توانست ماهانه حدود ۸۰۰۰ تا ۱۳۰۰۰ دلار درآمد داشته باشد؛ اما اکنون می‌تواند سه برابر این مبلغ را به دست آورد.
این شرکت کشتیرانی افزود: «آن‌ها درخواست دستمزدی معادل حقوق سه ماه برای هر ماه کار را دارند، اما وقتی سختی‌های یک سفر دریایی را از نزدیک می‌بینند، گاهی پس از همان سفر اول کار را رها می‌کنند.»
برای «پاندیسلوی»، مادر «کومار»، دیگر جذابیتِ درآمد بالا هیچ معنایی ندارد.
او گفت: «ما بی‌وقفه تلاش کردیم تا شغل و آینده فرزندانمان را تضمین کنیم. حالا با دیدن تمام اتفاقاتی که رخ داده، مانده‌ایم که زندگی‌مان به چه روزی افتاده است.»
(۱ دلار = ۹۴.۵۰۷۵ روپیه هند)