تیمور اظهری و فراس دالاتی / رویترز / ۶ نوامبر ۲۰۲۶
دو منبع نظامی سوری و یک مقام ارشد آمریکایی اعلام کردند که در پی حملات حوثی‌های یمن به عربستان سعودی، سوریه با ارائه مشاوره و آموزش نظامی به ریاض کمک می‌کند و تعداد محدودی از پرسنل نظامی خود را به این پادشاهی اعزام کرده است.
عربستان سعودی از ماه ژوئیه ـــ زمانی که جنگ یمن تحت تأثیر درگیری‌های گسترده‌تر در خاورمیانه دوباره شعله‌ور شد ـــ درگیر خصومت‌های فزاینده‌ای با حوثی‌های هم‌پیمان ایران بوده است؛ وضعیتی که ریاض را بر آن داشته تا از طیفی از متحدان خود، هم در زمینه دفاعی و هم در زمینه تهاجمی، درخواست حمایت کند.
این مقام ارشد آمریکایی گفت که مشاوران و تیم‌های آموزشی از سوریه ـــ کشوری که جنگجویانش در سال‌های جنگ آب‌دیده شده‌اند ـــ به عربستان سعودی سفر می‌کنند تا به آموزش یگان‌های سعودی و یمنی در داخل خاک عربستان کمک کرده و کارایی رزمی آن‌ها را ارتقا دهند.
دو منبع سوری که از این موضوع اطلاع مستقیم دارند، گفتند که در هفته‌های اخیر ده‌ها تن از پرسنل نظامی از سوریه به عربستان سعودی رفته‌اند. آن‌ها اظهار داشتند که این حضور شامل فعالیت‌های مشاوره‌ای و آموزشی است، اما مأموریت آن‌ها ممکن است گسترده‌تر از این موارد باشد.
یک دیپلمات ارشد سوری در پاسخ به درخواست اظهار نظر گفت: «هرگونه سخنی از استقرار نیروهای نظامی در این مرحله، زودهنگام است» و افزود که تمرکز سوریه همچنان بر امنیت داخلی، حفاظت از مرزها و بازسازی کشور معطوف است.
این دیپلمات خاطرنشان کرد که توافق‌نامه همکاری دفاعی میان سوریه و عربستان که روز چهارشنبه امضا شد، «به‌طور مشخص شامل حمایت مشاوره‌ای، آموزش و تبادل تخصص است».
یک مقام ارشد سعودی به رویترز گفت که تبادل تخصص جاری با سوریه «عمدتاً با هدف بازسازی نیروهای سوری انجام می‌شود... اما این بدان معنا نیست که شرکای سوری ما در زمینه تجربیات رزمی‌شان در مبارزه با شبه‌نظامیان، به ما کمک نمی‌کنند».
این مقام سعودی در پاسخ به درخواست اظهار نظر افزود که تمرینات آموزشی مشترکی در جریان است و برنامه‌های بیشتری نیز در حوزه‌های امنیتی و دفاعی در نظر گرفته شده است.
عربستان سعودی و سوریه روز چهارشنبه، در جریان سفر احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه به ریاض، این پیمان دفاعی را امضا کردند. این دومین دیدار او با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، در کمتر از یک ماه گذشته بود. جزئیاتی در این باره اعلام نشد.
مقام ارشد آمریکایی گفت که واشنگتن از دمشق خواسته است با احتیاط عمل کند؛ وی افزود که هرگونه اعزام نیرو از سوی سوریه برای کمک به جنگ یمن، این کشور را در معرض خطر کشیده شدن به جنگی گسترده‌تر در منطقه قرار می‌دهد؛ وضعیتی که سوریه تاکنون از آن پرهیز کرده است.
دولت عربستان سعودی به درخواست اظهار نظر پاسخی نداد؛ وزارت دفاع سوریه، وزارت امور خارجه آمریکا، دولت یمن (تحت حمایت عربستان) و حوثی‌ها نیز به این درخواست واکنشی نشان ندادند.
پیمان مکه
از سال ۲۰۲۴، زمانی که شورشیان به رهبری «شراع» بشار اسد — متحد ایران — را سرنگون کردند، سوریه به یکی از متحدان نزدیک عربستان سعودی و ایالات متحده تبدیل شده است.
ارتش بازسازی‌شده سوریه متشکل از شورشیان سابق است که سال‌ها علیه اسد و گروه‌های مورد حمایت ایران که برای کمک به او در برابر شورشیان آمده بودند، جنگیدند.
ترکیه، که از متحدان نزدیک دمشق به شمار می‌رود، روز پنجشنبه پیمان دفاعی‌ای را که در ماه اوت میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در مکه امضا شده بود، تصویب کرد. این اقدام راه را برای ارسال حمایت‌های نظامی از سوی آنکارا به ریاض هموار می‌سازد.
این دیپلمات ارشد سوری اظهار داشت که توافق میان عربستان و سوریه ممکن است در آینده گسترش یابد و شامل همکاری‌های دفاعی وسیع‌تری — نظیر آنچه در پیمان مکه آمده است — بشود.
به گفته این دیپلمات ارشد سوری، توافقی که روز چهارشنبه به امضا رسید، «چارچوبی کلی برای همکاری‌های نظامی» محسوب می‌شود و در کنار چندین توافق‌نامه و یادداشت تفاهم دیگر در حوزه‌هایی همچون امور مالی و کشاورزی قرار می‌گیرد.
صندوق توسعه عربستان سعودی روز چهارشنبه شش توافق‌نامه با وزارت دارایی سوریه امضا کرد که بر اساس آن، وام‌های توسعه‌ای با شرایط ویژه (تسهیلاتی) به ارزش بیش از ۴۰۳ میلیون دلار برای حمایت از بخش‌های توسعه‌ای و خدماتی در سوریه اختصاص می‌یابد.
این کمک‌ها حکم شریان حیاتی را برای کشوری دارند که برای احیای اقتصاد خود با دشواری‌های بسیاری روبروست و برای بازسازی، نیازمند هزینه‌ای بالغ بر صدها میلیارد دلار است.
از زمان از سرگیری جنگ یمن، حوثی‌ها در برخی مناطق موفق شده‌اند بخش‌هایی را از کنترل دولت یمن خارج کنند، در حالی که دولت نیز در مناطق دیگر پیشروی‌های محدودی داشته است. حوثی‌ها به سمت فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی عربستان سعودی موشک شلیک کرده‌اند و در مقابل، عربستان سعودی نیز در حمایت از متحدان یمنی خود، حملات هوایی انجام داده است.
خبرگزاری رویترز در ماه اکتبر گزارش داد که سوریه در حال بررسی ارائه کمک‌های نظامی به عربستان سعودی است. گزینه‌های مد نظر شامل کمک‌های دفاعی برای محافظت از این پادشاهی در برابر حملات، و یا اعزام نیرو با مأموریت تهاجمی برای یاری رساندن به نیروهای یمنیِ تحت حمایت عربستان در نبرد علیه حوثی‌ها بوده است.
اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، در سخنانی در کنفرانسی که اخیراً در بحرین برگزار شد، اظهار داشت که گفتگوهایی برای بررسی پیوستن سوریه به «پیمان مکه» در جریان است.
وی گفت: «سوریه امنیت خلیج فارس را بخشی از امنیت منطقه‌ای می‌داند... سوریه در برابر چالش‌ها و شبه‌نظامیانی که در آن سوی مرزها فعالیت می‌کنند، در کنار ملت‌ها و دولت‌های کشورهای حوزه خلیج فارس ایستاده است.»