باراک راوید / اکسیوس
رئیس‌جمهور ترامپ اذعان کرده است که جنگ با ایران در انتخابات میان‌دوره‌ای، هزینه سنگینی برای جمهوری‌خواهان به همراه داشته است. اکنون او باید تصمیم بگیرد که آیا به زیان‌های خود پایان دهد و به توافقی دست یابد، یا اینکه بر موضع خود پافشاری کرده و به بمباران‌ها بازگردد.
اهمیت موضوع: تمام گزینه‌های پیش روی ترامپ با مشکلاتی همراه هستند:
◽گزینه اول، حمله نظامی است. اما بازگشت به جنگ با مخالفت شدید عمومی روبرو خواهد شد؛ ضمن اینکه قیمت بنزین را بالا نگه می‌دارد و احتمالاً نتیجه نظامی بهتری هم به بار نخواهد آورد.
◽گزینه دیگر، مذاکره است. اما اگر مقامات ایرانی از دادن امتیاز خودداری کنند — یا با احساس ضعفِ ترامپ پس از شکست سیاسی‌اش، سطح مطالبات خود را بالا ببرند — دستیابی به توافق برای او دشوار خواهد بود.
◽گزینه سوم، به تعبیر دستیاران ترامپ، «خفه‌کردن» (فشار حداکثری) است. این رویکرد به معنای حفظ وضعیت موجود است — یعنی تداوم محاصره دریایی همراه با تحریم‌های اقتصادی فلج‌کننده که باعث می‌شود نظام ایران به تدریج «بپوسد» — و در عین حال، همچنان تمایل آن‌ها برای رسیدن به توافق سنجیده شود. با این حال، ممکن است ماه‌ها طول بکشد تا این مسیر پیشرفتی نشان دهد.
تصویر کلی: رئیس‌جمهور هفته‌هاست که گفته است پس از انتخابات، به هر نحوی که شده به این جنگ پایان خواهد داد.
یکی از مشاوران سابق او به «اکسیوس» گفت: «شکست در انتخابات میان‌دوره‌ای یک بحث است، اما ترامپ نمی‌خواهد دو بار در جایگاه بازنده قرار بگیرد.»
همین مسئله باعث شده حتی نزدیک‌ترین دستیاران او نیز ندانند که او در گام بعدی چه خواهد کرد.
نکته قابل‌توجه: معاون رئیس‌جمهور، ونس، صبح چهارشنبه در اظهارنظری صریح و غیرمعمول، جنگ را عامل اصلی شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای دانست. این موضوع، محاسبه سیاسی جدیدی را به تصمیم‌گیری ترامپ اضافه کرده است.
ونس در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «دلیل شکست ما، جنگ است. خودِ رئیس‌جمهور هم دیشب همین را گفت. اگر کسی می‌خواهد استدلال کند که این جنگ ارزشش را داشته — یعنی از دست دادن سنا برای ۶ سال آینده ارزشش را داشته — خب، بفرماید... اما همه می‌دانند چرا باختیم. و هر گفتگوی صادقانه‌ای درباره اینکه از اینجا به کجا می‌رویم، باید از همین نقطه آغاز شود.»
ونس همچنین به رابطه ایالات متحده با اسرائیل به عنوان یک نقطه ضعف جدی برای جمهوری‌خواهان اشاره کرد.
ترامپ روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت که تحلیل «ونس» «تا حد زیادی درست» بوده، زیرا جنگ باعث افزایش قیمت بنزین شده است. اما ترامپ افزود که اگر لازم باشد، دوباره همان کار را تکرار خواهد کرد: «ما چاره‌ای نداشتیم. نمی‌توان اجازه داد ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد.»
ترامپ در پاسخ به این پرسش که چه زمانی به جنگ پایان خواهد داد، گفت: «هر وقت که بخواهم. اما این کار باید به درستی انجام شود، چرا که آن‌ها نباید سلاح هسته‌ای داشته باشند.»
در پشت پرده: به گفته منابع، در ماه‌های اخیر «ونس» رهبری جناحی را در حلقه نزدیکان ترامپ بر عهده داشته که به او توصیه می‌کردند برای پایان دادن به جنگ، با ایران به توافق برسد. این منابع می‌گویند که ونس در محافل خصوصی، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل را متهم کرده که در مورد ایران «در همه چیز اشتباه می‌کند.»
به گفته این منابع، ونس هشدار داده بود که این جنگ به شدت نامحبوب است و می‌تواند باعث شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات شود.
بیشتر مقامات ارشد در اطراف ترامپ با دیدگاه‌های ونس هم‌نظر بودند، اما ترامپ همچنان تمایل داشت که جنگ را از سر بگیرد. در مقطعی، او حتی به فکر انجام حملاتی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای افتاد؛ اقدامی که نتانیاهو نیز او را به انجام آن ترغیب می‌کرد.
ترامپ تصمیم گرفت صبر کند. با این حال، برخلاف توصیه مشاوران ارشدش، در انتخابات هفته گذشته اسرائیل از نتانیاهو حمایت کرد.
وضعیت کنونی: به گفته مقامات آمریکایی، ارتش ایالات متحده در حال تکمیل تدارکات برای احتمال از سرگیری عملیات‌های رزمی گسترده در ایران است که شامل اعزام تجهیزات و نیروهای بیشتر به منطقه می‌شود.
هم‌زمان، منابع منطقه‌ای می‌گویند میانجی‌های قطری در تلاشند تا حمایت آمریکا و ایران را برای پیش‌نویس توافق‌نامه‌ای جلب کنند که از بازگشت به درگیری‌ها جلوگیری کرده و شاید زمینه را برای از سرگیری مذاکرات مستقیم در روزهای آینده فراهم سازد.
یک منبع مطلع می‌گوید که میانجی‌ها پیش از انتخابات از مقامات کاخ سفید پرسیده بودند که اگر ترامپ شکست بخورد، چه خواهد کرد؛ اما مشاوران رئیس‌جمهور نتوانستند در این باره پاسخ قطعی بدهند.
یک مقام آمریکایی گفت: «ما به همه گفتیم که ابتدا باید ببینیم نتیجه انتخابات برای ما چه خواهد شد.»
طرف دیگر: مقامات ایرانی از شکست انتخاباتی ترامپ ابراز خرسندی کردند و گفتند که این موضوع نشان می‌دهد آن‌ها در حال پیروزی در جنگ هستند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «ملت ایران در میدان نبرد و در [تنگه] هرمز، شکستی راهبردی و در واشنگتن، شکستی سیاسی به ترامپ تحمیل کرد. در همین حال، آمریکایی‌ها ناچار شدند هزینه جنگ او را بپردازند. هر کس با ایران درگیر شود، تاوان آن را پس خواهد داد؛ چه در میدان نبرد و چه در خانه خودشان.»
دیپلمات‌های دخیل در تلاش‌های میانجی‌گرانه، مشاوران ترامپ و کارشناسان مسائل خاورمیانه می‌گویند که ابراز پیروزی و کنایه‌زنی‌های ایران ممکن است احتمال بازگشت ترامپ به گزینه جنگ را افزایش دهد.
علی واعظ، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در «گروه بین‌المللی بحران»، به وب‌سایت «اکسیوس» گفت: «این خطر وجود دارد که تهران دچار اشتباه محاسباتی شود و ضعف سیاسی ترامپ را به پای ضعف نظامی او بگذارد و بیش از حد پیشروی کند؛ در حالی که اقدام هوشمندانه‌تر این است که تا زمانی که واشنگتن هنوز خواهان توافق است، از فرصت استفاده کرده و به توافقی دست یابد.»
با این حال، این احتمال نیز وجود دارد که ترامپ تصمیم بگیرد وضعیت موجود، یعنی «نه جنگ، نه توافق» را حفظ کند.
جان رتکلیف (رئیس سیا)، اسکات بسنت (وزیر خزانه‌داری) و دیگر مشاوران ترامپ، خواهان آن هستند که او اجازه دهد محاصره دریایی و کارزار فشار اقتصادی همچنان ادامه یابد تا حلقه محاصره و فشار بر ایران تنگ‌تر شود.
خلاصه کلام اینکه: هیچ راه بی‌دردسر و تمیزی برای ترامپ وجود ندارد که بتواند از طریق آن «کار را در ایران یکسره کند.»