اعدام دست‌کم ۷۷ نفر در ماه اکتبر در ایران
سازمان حقوق بشر ایران / سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵
دست‌کم ۷۷ نفر در ماه اکتبر ۲۰۲۶ اعدام شدند؛ ۳۹ نفر به اتهام قتل عمد، ۳۱ نفر به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر، شش نفر با اتهامات امنیتی و یک نفر به اتهام تجاوز جنسی. در میان اعدام‌شدگان، ۱۰ بلوچ، دو کرد، یک عرب و دو تبعه افغانستان به چشم می‌خورند. همچنین، سه تن از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی‌ماه، دو زندانی سیاسی وابسته به گروه‌های مخالف ممنوع‌شده و یک تبعه عراق با اتهام جاسوسی در این ماه اعدام شدند.
بررسی‌های سازمان حقوق بشر ایران نشان می‌دهد که سه مرد به اتهام قتل عمد اعدام شدند، درحالی‌که خشونت پلیس در وقوع حوادثی که به مرگ مأموران انجامید، نقش داشت. مسئولان نیز شواهد مربوط به تخلفات مأموران را نادیده گرفتند یا پنهان کردند.
در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۶، سازمان حقوق بشر ایران اعدام دست‌کم ۶۹۱ نفر را ثبت کرده است که سه مرد با سن کمتر از ۱۸ سال هنگام ارتکاب جرایم منتسب به آنان، ۲۳ زن، ۲۸ تبعه خارجی و ۱۲۳ نفر از اقلیت‌های اتنیکی در میان آنان قرار دارند. همچنین، ۳۶ معترض (۳۴ بازداشتی اعتراضات دی‌ماه و دو نفر از معترضان جنبش «زن، زندگی، آزادی»)، ۱۵ زندانی سیاسی وابسته به گروه‌های مخالف ممنوع‌شده و ۱۷ متهم پرونده‌های جاسوسی در این مدت اعدام شده‌اند.
محمود امیری‌مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، گفت: «در کنار اعدام هفتگی زندانیان سیاسی و محکومان به جرائم امنیتی، اعدام زندانیان با اتهام‌های دیگر نیز هر روز ادامه دارد. وجه مشترک همه این اعدام‌ها، محرومیت سازمان‌یافته محکومان از دادرسی عادلانه و حقوق قانونی‌شان است. جمهوری اسلامی از مجازات اعدام نه‌تنها برای خاموش‌کردن صدای مخالفان، بلکه برای پنهان‌کردن تخلفات و خشونت نیروهای امنیتی خود نیز استفاده می‌کند. بررسی‌های ما نشان می‌دهد افرادی به اتهام قتل اعدام شده‌اند، درحالی‌که خشونت پلیس عامل مرگ قربانیان بوده و مأموران مسئول هیچ‌گاه پاسخ‌گو نشده‌اند. با ثبت دست‌کم ۶۹۱ اعدام از ابتدای سال جاری، از جمله اعدام ده‌ها معترض و زندانی سیاسی، جامعه جهانی باید برای توقف این کشتارهای حکومتی اقدام کند.»
براساس داده‌هایی که به تأیید سازمان حقوق بشر ایران رسیده است، جمهوری اسلامی در ماه اکتبر دست‌کم ۷۷ نفر را اعدام کرد. با احتساب این موارد، شمار اعدام‌های ثبت‌شده در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به دست‌کم ۶۹۱ نفر رسید.
سازمان حقوق بشر ایران همچنین گزارش‌هایی از بیش از ۵۰۰ اعدام دیگر دریافت کرده است که صحت آن‌ها تأیید نشده است و در نتیجه در این گزارش گنجانده نمی‌شوند. این سازمان تنها مواردی را در آمار خود ثبت می‌کند که مدارک کافی درباره آن‌ها وجود داشته باشد یا دست‌کم دو منبع مستقل آن را تأیید کرده باشند.
اعدام‌های ماه اکتبر ۲۰۲۶ در یک نگاه
- دست‌کم ۷۷ نفر در ماه اکتبر ۲۰۲۶ اعدام شدند.
- تنها ۱۳ مورد، یعنی کمتر از ۱۷ درصد اعدام‌های ثبت‌شده را منابع رسمی اعلام کردند. سازمان حقوق بشر ایران ۶۴ مورد دیگر را با استناد به اطلاعات دو منبع مستقل تأیید کرده است.
- ۳۹ نفر از اعدام‌شدگان با اتهام قتل عمد به قصاص نفس محکوم شده بودند.
- ۳۱ نفر به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند.
- شش نفر با اتهامات امنیتی اعدام شدند. دو نفر از آنان معترض و دو نفر متهم به جاسوسی بودند.
- یک مرد به اتهام تجاوز جنسی اعدام شد.
- دست‌کم ۱۰ بلوچ، دو کرد و یک عرب در میان اعدام‌شدگان قرار داشتند.
- دست‌کم دو تبعه افغانستان و یک تبعه عراق نیز در این مدت اعدام شدند.
اعدام‌ها در سال ۲۰۲۶
از اول ژانویه تا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶، سازمان حقوق بشر ایران دست‌کم ۶۹۱ اعدام را ثبت کرده است. از این تعداد، ۳۵۳ نفر با اتهام قتل عمد به قصاص نفس محکوم شده بودند که چهار معترض نیز در میان آنان قرار داشتند. همچنین ۲۴۴ نفر به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر، ۸۱ نفر با اتهامات امنیتی و ۱۲ نفر به اتهام تجاوز جنسی اعدام شدند. اتهام یک زن اعدام‌شده همچنان نامشخص است.
از میان افرادی که با اتهامات امنیتی اعدام شدند، ۳۲ نفر معترض، ۱۵ نفر زندانی سیاسی وابسته به گروه‌های مخالف ممنوع‌شده، ۱۷ نفر متهم به جاسوسی یا همکاری با دولت‌های خارجی و ۹ نفر محکوم به سرقت مسلحانه بودند. چهار نفر نیز به ارتباط با گروه داعش متهم شده بودند و اتهام چهار نفر دیگر مشخص نیست.
از ابتدای سال میلادی تا آخر ماه اکتبر، تنها ۱۰۰ مورد، معادل ۱۴٫۵ درصد اعدام‌های ثبت‌شده را منابع رسمی اعلام کردند. سازمان حقوق بشر ایران ۵۹۱ مورد دیگر را با استناد به اطلاعات دو منبع مستقل تأیید کرده است.
در میان اعدام‌شدگان، سه مرد که هنگام ارتکاب جرایم منتسب به آنان کمتر از ۱۸ سال داشتند، ۲۳ زن، ۶۴ بلوچ، ۴۴ کرد و ۱۵ عرب قرار داشتند. همچنین دست‌کم ۲۵ تبعه افغانستان و سه تبعه عراق اعدام شدند. دو حکم اعدام نیز در ملأعام اجرا شد.
پنهان‌کردن خشونت پلیس در پرونده قتل سه مأمور؛ اعدام سه مرد به اتهام قتل عمد
مقام‌های جمهوری اسلامی در فاصله ۳۰ سپتامبر تا ۱۲ اکتبر، اعدام سه مرد را به اتهام قتل عمد سه مأمور پلیس اعلام کردند. با این‌حال، اسناد قضایی، شواهد و شهادت‌هایی که سازمان حقوق بشر ایران به دست آورده، نشان می‌دهد که مرگ این سه مأمور نتیجه اقداماتی از پیش برنامه‌ریزی‌شده نبوده است.
در هر سه پرونده، خشونت مأموران پلیس به حوادث مرگبار منجر شده است؛ از تیراندازی بی‌ملاحظه به خودروهای غیرنظامی گرفته تا ضرب‌وشتم مردی که در وضعیت حاد روان‌پزشکی قرار داشت. دستگاه قضایی به‌جای پاسخ‌گوکردن مأموران، واقعیت این حوادث را پنهان کرد و سه مرد را به اتهام قتل عمد اعدام کرد.
اعدام پنهانی جابر خسروی؛ مردی با بیماری روانی و قربانی خشونت پلیس
جابر خسروی، ۴۳ ساله و اهل دامغان، روز ۱۱ شهریور ۱۴۰۱، پس از کشته‌شدن یک مأمور پلیس بر اثر اصابت گلوله‌ای که ناخواسته شلیک شده بود، بازداشت شد.
رسانه‌های حکومتی این حادثه را تلاش عمدی او برای خلع سلاح کردن مأمور پلیس و قتل عمد توصیف کردند. با این‌حال، مدارک پزشکی و شهادت‌های مستقلی که سازمان حقوق بشر ایران به دست آورده است، نشان می‌دهد که جابر هنگام وقوع حادثه در وضعیت حاد ناشی از اختلال دوقطبی قرار داشت و علائم روان‌پریشی نیز در او دیده می‌شد.
در جریان انتقال اضطراری او به بیمارستان، مأموران پلیس وضعیت روانی او را مسخره کردند، به صورتش اسپری فلفل پاشیدند و او را مورد ضرب‌وشتم قرار دادند. مأموران همچنین به محل زخمی ضربه زدند که از جراحی پیشین او به‌جا مانده و هنوز بهبود نیافته بود.
جابر که به‌شدت سردرگم بود و خون‌ریزی داشت، بدون آگاهی از رفتار خود، اسلحه‌ای را که روی زمین افتاده بود برداشت و یک تیر هوایی شلیک کرد. گلوله به‌طور ناخواسته به مأمور پلیس اصابت کرد و او را کشت.
با وجود مدارک رسمی پزشکی که سابقه طولانی بیماری روانی جابر را تأیید می‌کرد و نشان می‌داد که او براساس قوانین ایران مسئولیت کیفری نداشته است، مقام‌های قضایی بیماری او را نادیده گرفتند.
شعبه دوم دادگاه کیفری یک استان سمنان، جابر خسروی را به اتهام قتل عمد به قصاص نفس محکوم کرد. حکم او روز ۸ مهر ۱۴۰۵، بدون اطلاع قبلی خانواده و به‌صورت پنهانی در زندان دامغان اجرا شد.
اعدام دانیال جهانیان؛ قربانی پنهان‌کاری مأموران پلیس
دانیال جهانیان، ۳۷ ساله و اهل یزد، در ارتباط با مرگ یک مأمور پلیس در سانحه رانندگی بازداشت شد؛ حادثه‌ای که خشونت مأموران پلیس در وقوع آن نقش داشت.
رسانه‌های حکومتی، حادثه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ را حمله عمدی قاچاقچیان سوخت با خودرو به مأمور پلیس توصیف کردند. اما اسناد دادگاه، گزارش‌های کارشناسی و مدارک دیگری که سازمان حقوق بشر ایران به دست آورده، روایت متفاوتی از این حادثه ارائه می‌دهند.
براساس این مدارک، مأموران لباس‌شخصی از روبه‌رو و از سمت کاپوت به خودروی دانیال تیراندازی کردند. گلوله‌ها به هر دو پای دانیال اصابت کرد و او پیش از برخورد خودرو با مأمور پلیس، بیهوش شد.
همچنین یافته‌های پزشکی قانونی نشان می‌دهد که مرگ مأمور پلیس بر اثر له‌شدن بافت مغز او رخ داده است؛ پس از این حادثه، یک خودروی مرسدس بنز دیگر در جاده از روی بدن او عبور کرده بود. مأموران پلیس برای پنهان‌کردن این موضوع، بخش‌هایی از اسناد پرونده را با لاک غلط‌گیر دستکاری کردند.
شعبه اول دادگاه کیفری یک استان هرمزگان، دانیال جهانیان را به قصاص نفس محکوم کرد. حکم او روز ۱۹ مهر ۱۴۰۵، در زندان مرکزی بندرعباس اجرا شد.
اعدام ابوالحسن رنجبر؛ مرد بلوچ قربانی خشونت و اتهامات ساختگی
ابوالحسن رنجبر، ۳۹ ساله و اهل میناب، در آذرماه ۱۴۰۲ بازداشت شد. رسانه‌های حکومتی مدعی شدند که این مرد بلوچ در قالب یک گروه سازمان‌یافته محافظ محموله‌های قاچاق، عمداً با خودرو به مأمور پلیس حمله کرده است.
با این‌حال، شهادت‌های مستقلی که سازمان حقوق بشر ایران به دست آورده است، نشان می‌دهد که برخورد مرگبار خودرو با مأمور پلیس، حادثه‌ای ناشی از خشونت مأموران هنگام یک بازرسی معمولی بوده است.
براساس این شهادت‌ها، مقام‌های مسئول پس از حادثه اتهامات ساختگی مربوط به حمل کالای قاچاق را به پرونده افزودند و با استناد به شهادت‌های دروغین، زمینه محکومیت ابوالحسن رنجبر را فراهم کردند.
شعبه دادگاه کیفری یک استان هرمزگان، ابوالحسن رنجبر را به اتهام قتل عمد به قصاص نفس محکوم کرد. حکم او روز ۲۰ مهر ۱۴۰۵، در زندان میناب اجرا شد.