زکری کوهن، جیم شیویتو و تال شالو / سیانان
به گفته دو مقام آمریکایی، نیروهای ایالات متحده در خاورمیانه آمادهاند تا در صورت دریافت دستور از رئیسجمهور دونالد ترامپ، عملیاتهای نظامی جدید و احتمالاً گستردهای را علیه ایران، «ظرف ۹۶ ساعت» آغاز کنند.
این منابع اظهار داشتند که هماکنون نیروهای کافی برای انجام این حملات احتمالی در منطقه مستقر شدهاند. به گفته آنان، دامنه عملیاتهای نظامی جدید آمریکا احتمالاً فراتر از اقداماتی خواهد بود که صرفاً با هدف «هرس کردن» (تضعیف موقت توانمندیها) یا حفظ وضع موجود انجام میشوند — اقداماتی نظیر حمله به رادارها، سکوهای پرتاب و سایر داراییهای ایران که بهسرعت قابل جایگزینی یا بازسازی هستند؛ رویکردی که از زمان توقف عملیاتهای رزمی تمامعیار توسط ترامپ در اوایل سال جاری، در پیش گرفته شده بود.
یکی از این مقامات به شبکه سیانان (CNN) گفت: «این یک اقدام بزرگ خواهد بود.» سایر مقامات فعلی و پیشین ایالات متحده که از بحثهای داخلی پیرامون برنامهریزیهای نظامی آگاه هستند نیز نظر مشابهی دارند؛ برخی از آنها معتقدند مسئله این نیست که آیا ترامپ دستور حمله را صادر خواهد کرد یا خیر، بلکه پرسش این است که چه زمانی این دستور صادر میشود. به باور آنها، این اتفاق ممکن است هر زمانی پیش از پایان سال جاری رخ دهد، هرچند احتمال وقوع آن پس از انتخابات میاندورهای آمریکا بیشتر است.
اذعان مقامات آمریکایی به چالشها و اشاره به تهدیدهای احتمالی
نیروهای ایرانی اکنون با تاکتیکهای ایالات متحده آشناتر شدهاند و از این رو، انهدام مؤثر تمام اهداف مورد نظر برای ارتش آمریکا دشوارتر خواهد بود. با این حال، فرماندهان «ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده» (سنتکام) و پنتاگون در حال تدوین فهرستی جامع از اهداف هستند که شامل زیرساختهای انرژی، تأسیسات نظامی و مراکز هستهای ایران میشود.
به گفته مقامات، ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را درباره اقدامات پس از انتخابات میاندورهای نگرفته است، اما به نظر میرسد تمایل دارد دستور یک اقدام گسترده را صادر کند. با این حال، همین مقامات هشدار میدهند که در گذشته نیز مواردی وجود داشته که ترامپ به نظر میرسید قصد انجام اقداماتی را دارد، اما در لحظه آخر از تصمیم خود منصرف شده است.
کاخ سفید از اظهار نظر در این باره خودداری کرد.
یک مقام ارشد پنتاگون در بیانیهای به سیانان گفت: «این وزارتخانه یک نهاد برنامهریز است و وظیفه آن تدوین و اجرای گزینههای نظامی است که از سوی رئیسجمهور ابلاغ میشود.»
به گفته دو منبع دیگر که از این موضوع آگاهی دارند، ارزیابیهای اخیر اطلاعاتی ایالات متحده نشان میدهد که ایران و شورشیان حوثی، احتمال از سرگیری حملات از سوی ایالات متحده — و شاید اسرائیل — را بسیار جدی گرفتهاند. منابع آگاه از ارزیابیهای اخیر اطلاعاتی ایالات متحده میگویند اگر آمریکا و اسرائیل عملیات نظامی جدیدی علیه ایران آغاز کنند، تهران و حوثیها احتمالاً بلافاصله با هدف قرار دادن پرسنل و تأسیسات آمریکایی در سراسر منطقه — و شاید فراتر از آن — دست به تلافی خواهند زد.
شبکه خبری سیانان پیشتر گزارش داده بود که در یادداشتی غیرمحرمانه به تاریخ ۲۳ اکتبر، که از سوی «جی کلیتون»، مدیر اطلاعات ملی، برای «مارکو روبیو»، وزیر امور خارجه ارسال شده، آمده است که نهادهای اطلاعاتی آمریکا دریافتهاند «ایران تلاشهای خود برای هدف قرار دادن پرسنل آمریکایی را بهطور قابلتوجهی افزایش داده» و این طرحریزیها «هم در خاورمیانه و هم در برخی کشورهای دیگر به مراحل پیشرفتهای رسیده است.»
یکی از منابع مطلع از جدیدترین ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا خاطرنشان کرد که به باور مقامات اطلاعاتی ایالات متحده، بعید است ایران و حوثیها در مقطع کنونی دست به حملات پیشدستانه برای تشدید تنش علیه پرسنل آمریکایی یا اسرائیل بزنند؛ اما اگر ایران هدف حمله نیروهای آمریکایی یا اسرائیلی قرار گیرد، آنها در پاسخ دادن درنگ نخواهند کرد.
این منبع افزود که تهدید منطقهایِ ناشی از ایران و حوثیها، یکی از دلایلی است که انتظار میرود ایالات متحده در روزهای آینده بهطور بیسروصدا اقدام به خارج کردن کارکنان خود از سفارتخانههایش در سراسر خاورمیانه کند.
اگرچه در حال حاضر سفارت آمریکا در ریاض (عربستان سعودی) تنها مرکز دیپلماتیک ایالات متحده در منطقه است که دستور خروج کارکنان برای آن صادر شده، اما یکی از منابع به سیانان گفت که انتظار میرود دستورالعملهای مشابهی برای سایر مراکز نیز صادر شود؛ و در مورد مراکزی که چنین دستوری دریافت نمیکنند، سطح حضور کارکنان با تعیین سقف مشخصی، کاهش خواهد یافت.
علاوه بر این، به گفته یک مقام آمریکایی، به آن دسته از پرسنل نظامی غیرضروری ایالات متحده که قرار بود در چارچوب چرخش بعدی نیروها به خاورمیانه اعزام شوند، اعلام شده است که دیگر اعزام نخواهند شد؛ موضوعی که نشاندهنده احتمال تشدید تنشها در منطقه است.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، روز یکشنبه از تنگه هرمز بازدید کرد؛ این در حالی است که ارتش آمریکا همچنان به محاصره بنادر ایران ادامه میدهد و به عبور و مرور کشتیها در این آبراه حیاتی کمک میکند.
سنتکام اعلام کرد که کوپر هنگام پرواز با بالگرد بر فراز این تنگه، «وضعیت عملیاتی جاری را بررسی کرد» و با نیروهایی دیدار داشت که وظیفه پاکسازی این آبراه از مینهای دریایی ایران را بر عهده داشتهاند.
کوپر در یک بیانیه مطبوعاتی گفت: «ما همچنان دوشادوش شرکای خود در منطقه خلیج [فارس] و صنعت کشتیرانی ایستادهایم. این بازدید بر تعهد راسخ ما به تداوم آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید دارد.»
با وجود افزایش تعداد نفتکشهایی که از این تنگه عبور میکنند، قیمت نفت همچنان بالا باقی مانده است که بخشی از آن ناشی از تهدید حملات احتمالی ایران است. یکی از مقامات آمریکایی اذعان کرد که وضعیت موجود در اطراف این تنگه برای بلندمدت «غیرقابل تداوم» است و اگر گشایش دیپلماتیکی در لحظات آخر حاصل نشود، این یکی از دلایلی است که ممکن است ترامپ را به سمت اقدام نظامی سوق دهد؛ هرچند این پرسش مطرح است که آیا کاخ سفید راهبرد جامعتری برای پایان دادن به این مناقشه دارد یا خیر.
فشار اسرائیل برای انجام حملات بیشتر
به گفته دو مقام آمریکایی و یک منبع امنیتی اسرائیلی، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای انجام حملات جدید علیه ایران تلاش میکند؛ اما مقامات آمریکایی از او خواستهاند تا زمانی که دولت ترامپ برای انجام عملیات مشترک آمادگی پیدا کند، دست نگه دارد.
این منبع امنیتی اسرائیلی به شبکه سیانان (CNN) گفت: «نتانیاهو واقعاً خواهان حمله مشترک به ایران پیش از انتخابات بود و تلاش کرد ترامپ را متقاعد کند، اما ترامپ چراغ سبز نشان نداد.» دفتر نخستوزیر اسرائیل این خبر را «خبر جعلی» خواند.
این منبع امنیتی افزود یکی از دلایلی که ترامپ با این درخواست مخالفت کرد، این بود که ایال ضمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، به ژنرال دن کین (از مقامات ارشد نظامی آمریکا) گفته بود که چنین اقدامی به انتخابات اسرائیل لطمه میزند و منجر به تعویق آن خواهد شد.
شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل روز یکشنبه گزارش داد که کمتر از ۴۸ ساعت پیش از رأیگیری روز سهشنبه، رویارویی «بیسابقهای» میان ایال ضمیر و نتانیاهو رخ داده است. بر اساس این گزارش، ضمیر دستورالعملی را از سوی مقامات سیاسی در خصوص ایران دریافت کرده بود، اما پیش از اجرای آن، خواستار بحثی عمیقتر و کسب مجوزهای قانونی شد؛ چرا که بیم آن داشت این اقدام به یک محاسبه اشتباه منجر شود که میتواند بلافاصله به یک درگیری تمامعیار بینجامد. اسرائیل کاتز، وزیر دفاع، گفت که این گزارش «کاملاً بیاساس و نادرست» است.
یک منبع سوم که در جریان این موضوع قرار دارد به سیانان گفت که اسرائیل در حدود یک هفته گذشته خود را برای احتمال انجام حملات بیشتر علیه ایران آماده میکرده و در حال رایزنی با مقامات آمریکایی بوده است تا از این حملات جدید حمایت کرده و آن را تکمیل کنند. اما مقامات ارشد ایالات متحده — از جمله ترامپ — از اسرائیل خواستند که دست نگه دارد و در عوض اشاره کردند که دو کشور بهزودی عملیاتهای مشترکی را آغاز خواهند کرد.
به گفته تمامی این منابع، به نظر میرسد اسرائیل برنامههای کوتاهمدت خود برای انجام حملات بیشتر را به تعویق انداخته، اما در حال تدارک برای عملیاتهای احتمالی مشترک با ایالات متحده است؛ عملیاتی که احتمالاً پس از انتخابات میاندورهای آمریکا انجام خواهد شد.
این منبع آگاه افزود که به نظر میرسد اسرائیل با به تعویق انداختن حملات جدید علیه ایران موافقت کرده است، تا حدی به این دلیل که برای دفاع موشکی به حمایت ایالات متحده نیاز دارد. ایران و حوثیها احتمالاً به هرگونه حملهای پاسخ خواهند داد، و ذخایر مهمات دفاعی اسرائیل نیز در طول جنگ تحت فشار قرار گرفته و کاهش یافته است.
یکی از منابع مطلع از گزارشها افزود که ارزیابیهای اخیر اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد که نتانیاهو و متحدانش، فراتر از نشان دادن نوعی «پیشرفت» و ادامه تضعیف رژیم ایران، هنوز فاقد یک هدف راهبردی روشن هستند.
نتانیاهو این هفته در سخنرانی خود در مراسم فارغالتحصیلی نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) گفت که دستور او به ارتش، موساد و سایر نهادهای امنیتی، سرنگونی رژیم ایران است.
همان منبع به سیانان گفت: «طرحها آمادهاند و منتظر تأیید ترامپ هستند؛ این اتفاق ممکن است پس از انتخابات میاندورهای رخ دهد.»