باراک راوید / اکسیوس
مقامات آمریکایی به اکسیوس گفته‌اند که رئیس جمهور ترامپ در انتخابات روز سه‌شنبه اسرائیل از بنیامین نتانیاهو حمایت کرده است، اما برخی از مشاوران او فرصتی برای دستور کار خاورمیانه او در دولتی به رهبری شخص دیگری می‌بینند.
اهمیت موضوع: ترامپ هرگز با نخست وزیر اسرائیل به غیر از نتانیاهو کار نکرده است و شخصاً هیچ یک از نامزدهای دیگر را نمی‌شناسد. این دو رابطه‌ای نزدیک اما اغلب متلاطم ایجاد کرده‌اند.
یکی از مشاوران ترامپ در توصیف دیدگاه رئیس جمهور در مورد نتانیاهو گفت: “او شیطانی است که می‌شناسد.”
خبر اصلی: پس از هفته‌ها تردید، ترامپ روز یکشنبه از نتانیاهو حمایت کرد ـــ و حتی اظهار داشت که شکست او عواقبی برای روابط ایالات متحده و اسرائیل خواهد داشت. یکی از مقامات آمریکایی این حمایت را صرف نظر از نتیجه، یک بردـــبرد برای ترامپ توصیف کرد.
اگر نتانیاهو پیروز شود ـــ یا به عنوان نخست وزیر موقت در قدرت باقی بماند ـــ ترامپ می‌تواند اعتبار نجات سیاسی او را از آن خود کند و از این اهرم برای فشار آوردن به منظور کسب امتیاز استفاده کند.
اگر نتانیاهو ببازد و مخالفانش دولت تشکیل دهند، رهبران جدید اسرائیل همچنان انگیزه زیادی برای ایجاد روابط خوب با ترامپ خواهند داشت. حمایت او از رقیبشان به سرعت به حاشیه رانده خواهد شد.
پشت صحنه: به گفته منابع آگاه از این بحث‌ها، بسیاری از نزدیک‌ترین مشاوران ترامپ با تصمیم او برای حمایت از نتانیاهو مخالفت کردند و معتقد بودند که رئیس جمهور باید از انتخابات اسرائیل دوری کند.
ونس، معاون رئیس جمهور، به طور قابل توجهی از پیروی از ترامپ در مورد انتخابات این هفته، در بحبوحه خصومت فزاینده علیه نتانیاهو در بخش‌هایی از جنبش MAGA، خودداری کرد.
ونس به خبرنگاران گفت: “من به نتانیاهو حمله نمی‌کنم. من نتانیاهو را تأیید نمی‌کنم. فکر می‌کنم در نهایت حمایت رئیس جمهور مهم است.”
بزرگنمایی: ونس، که چند روز قبل از شکست انتخاباتی ویکتور اوربان، نخست وزیر سابق مجارستان در ماه آوریل، از او حمایت کرده بود، گفت که دیگر در انتخابات خارجی دخالت نخواهد کرد.
به گفته منابع آگاه، معاون رئیس جمهور از جمله مقامات ارشد دولت ترامپ است که در طول جنگ با ایران از نتانیاهو سرخورده شد. ونس و دیگر دستیاران ارشد معتقدند که ارزیابی‌های پیش از جنگ نتانیاهو به کاخ سفید اشتباه بوده و این امر سوالات را در مورد اینکه آیا او همچنان بهترین شریک برای دستیابی به جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای ترامپ است، عمیق‌تر می‌کند.
تصویر کلی: پس از پایان انتخابات اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده، ترامپ با یک انتخاب تعیین‌کننده برای دستور کار خاورمیانه خود روبرو خواهد شد: اینکه آیا در یک عملیات نظامی بزرگ دیگر علیه ایران به نتانیاهو بپیوندد یا خیر.
نتانیاهو مشتاق پیشروی است. اما نتایج انتخابات می‌تواند بر تصمیم ترامپ یا حداقل زمان هرگونه جنگ گسترده جدید تأثیر بگذارد.
ترامپ همچنین می‌خواهد فراتر از جنگ ایران حرکت کند و یک دستور کار دیپلماتیک بلندپروازانه را دنبال کند که شامل اجرای طرح صلح غزه، ایجاد توافق بین اسرائیل و لبنان و سوریه و در نهایت تضمین یک توافق صلح تاریخی اسرائیل و عربستان سعودی باشد.
اینکه آیا ترامپ می‌تواند در این اهداف پیشرفت کند تا حدی به این بستگی دارد که چه کسی بر اسرائیل حکومت می‌کند ـــ و چه نوع ائتلافی از رأی‌گیری سه‌شنبه پدیدار می‌شود.
نکته: در پشت صحنه در شش ماه گذشته، چندین نفر از مشاوران ارشد ترامپ از نتانیاهو در مورد اولویت‌های کلیدی منطقه‌ای ناراضی شده‌اند.
غزه: استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، از بی‌میلی نتانیاهو برای پیشبرد اجرای طرح صلح رئیس‌جمهور ابراز ناخشنودی کرده‌اند.
سوریه: تام باراک، دیگر فرستاده ترامپ، نیز نگرانی‌های مشابهی در مورد رویکرد دولت نتانیاهو در قبال دمشق و ادامه عملیات نظامی اسرائیل در سوریه دارد.
لبنان و کرانه باختری: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و تیم او رابطه بهتری با نتانیاهو دارند، اما معتقدند اسرائیل می‌تواند برای تقویت دولت لبنان اقدامات بیشتری انجام دهد. آنها همچنین از اینکه نتانیاهو برای مهار حملات شهرک‌نشینان به فلسطینی‌ها در کرانه باختری تلاش بیشتری نمی‌کند، ناراضی هستند.
در لایه‌های پنهان: برخی مقامات آمریکایی می‌گویند تعامل با یک دولت جدید در اسرائیل، که فاقد شرکای ائتلافیِ راست افراطیِ نتانیاهو باشد، می‌تواند آسان‌تر باشد.
آنا کلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، از اظهار نظر در این باره خودداری کرد و برای دریافت پاسخ، به پست ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» (Truth Social) ارجاع داد که در آن از نتانیاهو حمایت کرده بود.
وضعیت کنونی: سه شبکه تلویزیونی اصلی اسرائیل روز جمعه آخرین نظرسنجی‌های پیش از انتخابات را منتشر کردند که همگی نشان می‌دهند ائتلاف نتانیاهو فاصله زیادی با کسب اکثریت پارلمانی دارد.
هر سه نظرسنجی پیش‌بینی می‌کنند که بلوک نتانیاهو در کنست (پارلمان) ۱۲۰ عضوی، تنها ۵۰ کرسی به دست خواهد آورد؛ یعنی ۱۷ کرسی کمتر از تعداد کرسی‌های ائتلاف فعلی او. همچنین پیش‌بینی شده است که حزب «لیکود» به رهبری او، که در حال حاضر ۳۲ کرسی دارد، تنها ۲۰ کرسی کسب کند.
بر اساس این نظرسنجی‌ها، بلوک مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش، بین ۵۲ تا ۵۶ کرسی به دست خواهد آورد و ۱۴ تا ۱۶ کرسی نیز به دو حزب عربی‌ـ‌اسرائیلی خواهد رسید. شبکه ۱۱ تلویزیون اسرائیل نیز برای حزبی متشکل از نیروهای ذخیره ارتش — که به هیچ‌یک از دو بلوک اصلی وابسته نیست — چهار کرسی پیش‌بینی کرده است.
در این میان، شبکه ۱۴ که حامی نتانیاهو است، نتیجه‌ای متفاوت ارائه داد؛ این شبکه در نظرسنجی اوایل هفته جاری، ۶۰ کرسی برای بلوک نتانیاهو و ۳۰ کرسی برای حزب لیکود پیش‌بینی کرده بود.
نکته قابل توجه: این نظرسنجی‌ها به احتمال بروز یک بن‌بست سیاسی اشاره دارند؛ به نظر می‌رسد نه نتانیاهو و نه آیزنکوت، مسیر روشنی برای کسب ۶۱ کرسیِ لازم جهت تشکیل دولت ندارند. آیزنکوت باید احزاب عرب اسرائیلی را به ائتلاف خود وارد کند، که این امر را رد کرده است، یا با حمایت خارجی آنها یک دولت اقلیت تشکیل دهد ـــ ترتیبی که برخی از شرکای بالقوه او با آن مخالف هستند.
تشکیل دولت وحدت ملی بین نتانیاهو و رقبایش بسیار بعید به نظر می‌رسد.
اگر هیچ یک از طرفین نتوانند اکثریت حاکم را تشکیل دهند، اسرائیل ممکن است با انتخابات دیگری روبرو شود و نتانیاهو به عنوان نخست وزیر موقت در قدرت باقی بماند.
خلاصه کلام: انتخابات سه‌شنبه به جای اینکه منجر به روی کار آمدن یک دولت جدید با رویکردی پذیراتر به دستور کار ترامپ شود، می‌تواند رئیس جمهور را با یک نتانیاهوی ضعیف و یک نظام سیاسی اسرائیل که درگیر یک بحران طولانی مدت دیگر است، مواجه کند.