اریکا سالومون و صنم ماحوزی / نیویورک تایمز / ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶
بر فراز یکی از شلوغترین میدانهای تهران [در میدان تجریش]، قفسی نصب شده که شبیه به یک سلول زندان طراحی شده است. درون آن، فردی که نقش دونالد ترامپ را بازی میکند، حضور دارد. او میلههای قفس را تکان میدهد، روی تخت سلولش چرت میزند و رقص معروف ترامپ با آهنگ «Y.M.C.A» را تقلید میکند.
او هر کاری میکند، جز اینکه به تصاویری که روی بیلبورد الکترونیکی پشت سرش نمایش داده میشود، نگاه کند؛ تصاویری که حمله مرگبار آمریکا به یک مراسم عروسی در ایران را در ماه گذشته نشان میدهند.
در حالی که نوارهای زرد رنگِ «صحنه جرم» (که پلیس استفاده میکند) روی صفحه نمایش کشیده میشوند، یکی از تصاویر متحرک میگوید: «ندیدنِ این صحنه، جرم است.»
این اثرِ هنریِ تبلیغاتی، یکی از عجیبترین نمونهها در تاریخ طولانی استفاده جمهوری اسلامی از بیلبوردهای پایتخت (تهران) به عنوان ابزاری برای انتقال پیام است.
شدتِ تحریکآمیز بودنِ این پیامها، پس از حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران در ماه فوریه، به سطح جدیدی رسید. برای نمونه، در طول تابستان، بیلبوردی در میدان مرکزی انقلاب تهران، تصویری از آقای ترامپ را نشان میداد که درون تابوتی پر از نقاشیهای دیواری (گرافیتی) دراز کشیده است.
خودِ آقای ترامپ نیز همواره با اشتیاق، پیامهای سیاسی و تهدیدآمیزی را خطاب به ایران منتشر کرده است. او تصاویری را در شبکههای اجتماعی به اشتراک گذاشته — که اغلب با استفاده از هوش مصنوعی ساخته شدهاند — که در آنها حاکمان روحانی ایران به تمسخر گرفته شدهاند یا نابودی آنها به دست قدرت نظامی آمریکا به تصویر کشیده شده است.
در جریان این تقابل، دولت ایران و حامیانش نیز میمها و ویدیوهای طنزآمیزی را در فضای آنلاین منتشر کردهاند که رئیسجمهور آمریکا و تصمیم او برای حمله به ایران را به باد انتقاد و تمسخر میگیرند.
ویدیوهای موسیقیای که با سبکِ «لگو» (قطعات ساختنی) ساخته شده و مقامات دولت ترامپ را به سخره میگیرند، بارها در فضای مجازی پربازدید شدهاند. به گفته تحلیلگران، این ویدیوها که توسط گروهی ناشناس از تولیدکنندگان محتوا به نام «Explosive Media» ساخته شدهاند، اغلب در خارج از ایران بیش از داخل کشور مورد توجه قرار گرفتهاند. با این حال، جدیدترین ترفند جمهوری اسلامی — استفاده از یک بازیگر زنده با ماسک و کلاهگیس برای تقلید رفتار آقای ترامپ در جریان یادبود یک حمله مرگبار — توجه عموم را به خود جلب کرده است؛ حتی توجه آن دسته از ایرانیانی که معمولاً در خیابانها از کنار چنین صحنهسازیهایی بیتفاوت میگذرند.
اگرچه جامعه ایران در قبال حکومت دچار شکاف عمیقی است — بهویژه پس از سرکوب خشونتبار اعتراضات سراسری در ماه ژانویه — اما خشم گستردهای نسبت به رهبر ایالات متحده به دلیل به راه انداختن جنگی ویرانگر علیه ایران وجود دارد.
خبرگزاریهای بینالمللی گزارشهای ویدیویی منتشر کردهاند که در آنها بازیگرِ نقابدار، در حالی که درون یک سلول (مجهز به تخت، توالت و روشویی) حرکت میکند، با حرکات دست و بدن خطاب به جمعیت واکنش نشان میدهد. طی چند روز گذشته، بسیاری از مردم در برابر این نمایش — که در بالای میدانی مشهور در یکی از مناطق مرفه پایتخت برپا شده — توقف کرده، فیلم گرفته، خندیده و با بوق زدن به آن واکنش نشان دادهاند.
میدان تجریش، که یکی از کانونهای پرتردد حملونقل در تهران است، به دلیل بازارهایش — جایی که فروشندگان به عرضه آجیل، میوه، پوشاک و طلا میپردازند — در میان ساکنان محبوبیت دارد. اینجا برخلاف «میدان انقلاب» — که اغلب محل برگزاری تجمعات سیاسی و نصب بیلبوردهای تبلیغاتی است — مکان معمول و متداولی برای بیان مواضع سیاسی محسوب نمیشود.
به گزارش رسانههای دولتی ایران، این نمایشِ مربوط به ترامپ — که تا ساعات شب نیز ادامه داشته — روز سهشنبه توسط «سازمان زیباسازی شهر تهران» (وابسته به شهرداری تهران) رونمایی شد.
به نظر میرسد این اقدام بخشی از یک کمپین ۱۵ روزه در پایتخت باشد که اخیراً اعلام شده و هدف آن جلب توجه به حملهای است که ماه گذشته در شهر «کوهستک» در جنوب ایران رخ داد؛ حادثهای که در آن دستکم یک بمب آمریکایی به یک مراسم عروسی بزرگ اصابت کرد.
در آن زمان، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) — که هماهنگی نیروهای آمریکایی در منطقه را بر عهده دارد — در پاسخ به پرسشی درباره این حمله اعلام کرد که از گزارشهای رسانههای ایرانی در این باره آگاه است و تأکید کرد که غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد.
مراسم عروسی مذکور هدف بمبی قرار گرفت که — به گفته یک کارشناس تسلیحاتی و بر اساس تحلیلهای تصویری «نیویورک تایمز» — توسط نیروهای آمریکایی در جریان حملات شدید آنها در جنوب ایران پرتاب شده بود.
امید معماریان، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه پژوهشی «داون» (DAWN) مستقر در واشنگتن، میگوید جمهوری اسلامی سالها تلاش کرد تا پیامهای ضدآمریکایی خود را فراتر از پایگاه هواداران تندرویش گسترش دهد و در میان دیگر اقشار جامعه نفوذ دهد.
او میگوید: «جنگ این وضعیت را تغییر داده است»؛ چرا که ایرانیان روزها بمباران را تحمل کردند و شنیدند که آقای ترامپ تهدید میکند ایران را «به عصر حجر» بازمیگرداند.
آقای معماریان میافزاید: «دستگاه تبلیغاتی [جمهوری اسلامی] جان تازهای گرفته است. پیام این است که با وجود برتری نظامی قاطع آمریکا، ایران نه مرعوب شده و نه از رویارویی با آن هراسی دارد.»