استوارت بل - گلوبال نیوز
یک ستوان سابق پلیس تهران که با نامی جدید در تورنتو زندگی می‌کرد، به دلیل ایفای «نقشی مهم و حیاتی» در یک گروه تبهکار که به ایران در دور زدن تحریم‌ها کمک می‌کرد، از کانادا اخراج می‌شود.
بر اساس نسخه‌ای از یک حکم ۳۶ صفحه‌ای که روز سه‌شنبه در اختیار «گلوبال نیوز» قرار گرفت، «هیئت مهاجرت و پناهندگی» (IRB) اعلام کرد که نقش «امین یوسفی‌جم» در طرح دور زدن تحریم‌ها «تعیین‌کننده» بوده است.
این هیئت حکم داد که این شهروند ایرانی، که از سال ۲۰۱۶ در کانادا ساکن بوده، مسئول امور لجستیکی گروه بوده و بر هماهنگی‌های مربوط به حمل‌ونقل در این عملیاتِ فرامرزیِ تأمین کالا نظارت داشته است.
اقلامی همچون قطعات الکترونیکی، موتورها و سایر موادی که او به ایران صادر می‌کرد، «دارای کاربرد دوگانه» بودند؛ بدین معنا که هم در مصارف غیرنظامی و هم در مصارف نظامی کاربرد داشته و می‌توانستند در ساخت سلاح‌های کشتار جمعی مورد استفاده قرار گیرند.
کریستوفر مارسینکیویچ، از اعضای هیئت مهاجرت و پناهندگی، نوشت: «یوسفی‌جم عضو سازمانی بوده که به فعالیت‌های مجرمانه‌ای دست زده که مستقیماً ناقض تحریم‌های اعمال‌شده از سوی کانادا و ایالات متحده علیه صادرات اقلام خاص به ایران بوده است.»
«من حکم اخراج او را صادر می‌کنم»
«آژانس خدمات مرزی کانادا» (CBSA) تا زمان انتشار این گزارش به پرسش‌ها درباره اخراج یوسفی‌جم پاسخی نداد. یوسفی‌جم در تماس تلفنی گفت که همچنان در کانادا حضور دارد.
او نگفت که آیا نسبت به حکم اخراج خود درخواست تجدیدنظر کرده است یا خیر. وی اظهار داشت: «این یک پرونده حقوقی در جریان است، بنابراین نمی‌توانم در این مصاحبه درباره آن صحبت کنم.»
او افزود: «من در حال بررسی گزینه‌های خود هستم و وزیر هم گزینه‌های خود را دارد؛ بنابراین موضوع همچنان در جریان است. در حال حاضر، می‌دانید، فقط دارم زندگی‌ام را به آرامی سپری می‌کنم.»
با این حال، این حکم می‌تواند به زندگی او در کانادا پایان دهد؛ زندگی‌ای که یک دهه پیش با ورود او از تهران آغاز شد؛ جایی که نامش «امین ریگی» بود.
او در سال ۲۰۲۱ در تورنتو دستگیر و به ایالت میشیگان (آمریکا) مسترد شد تا به اتهام نقش داشتن در گروهی که تحریم‌ها را دور می‌زد — و برادرش «آرش» رهبری آن را بر عهده داشت — محاکمه شود. یوسفی‌جم پس از پذیرش اتهام (اقرار به گناه)، به انتاریو فرستاده شد؛ جایی که او بار دیگر نام خود را تغییر داد و این بار نام «امین کوهن» (Ameen Cohen) را برگزید. این سومین هویتی است که مشخص شده او برای خود انتخاب کرده است.
هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا (IRB) در حکم خود خاطرنشان کرد که وقتی او برای تغییر قانونی نامش به دولت انتاریو درخواست داد، از او پرسیده شد که آیا تاکنون به خاطر ارتکاب جرم کیفری محکوم شده است یا خیر.
او پاسخ داد: «نه».
هیئت مهاجرت و پناهندگی، او را به «ارائه اطلاعات نادرست در یک فرم دولتی» متهم کرد و ادعای یوسفی‌جم را — مبنی بر اینکه یکی از کارمندان دولت به او گفته نیازی به اعلام محکومیت‌های خارج از کانادا ندارد — رد نمود.
این هیئت نوشت: «به نظر من، عدم اعلام محکومیت در ایالات متحده هنگام درخواست تغییر نام، عامدانه بوده است.» و افزود که رفتار یوسفی‌جم «نشان‌دهنده فردی است که هر چه را که به نفع هدف فوری‌اش باشد، بر زبان می‌آورد.»
حکم اخراج (دیپورت) در ماه ژوئیه صادر شده بود، اما خبر آن تنها در هفته جاری در اختیار رسانه «گلوبال نیوز» (Global News) قرار گرفت. این موضوع در حالی مطرح می‌شود که ایالات متحده درگیر تنش‌هایی با ایران است و دولت اتاوا نیز به تلاش‌های خود برای اخراج عوامل رژیم ایران از کانادا ادامه می‌دهد.
ایرانیانِ ساکن کانادا مدت‌هاست که شکایت دارند که اعضا و حامیان رژیم سرکوبگر ایران، به همراه خانواده‌هایشان، از کانادا به عنوان پناهگاهی امن استفاده می‌کنند.
شناسایی ۴۰ مقام ارشد رژیم ایران در کانادا
دولت کانادا در سال ۲۰۲۲ ورود مقامات ارشد ایرانی به این کشور را ممنوع کرد. از آن زمان تاکنون، «آژانس خدمات مرزی کانادا» (CBSA) ده‌ها پرونده تحقیقاتی را علیه عوامل رژیم که در سراسر کشور شناسایی شده‌اند، گشوده است.
طبق اعلام آژانس خدمات مرزی کانادا، تا اول اکتبر، ۴۰ مقام ارشد رژیم ایران در شهرهای مختلف کانادا شناسایی شده‌اند. تاکنون دو نفر از آن‌ها اخراج شده و هشت نفر نیز داوطلبانه خاک کانادا را ترک کرده‌اند.
دو نفر دیگر در انتظار اخراج هستند، در حالی که سایر افراد یا باید در برابر «هیئت مهاجرت و پناهندگی» حاضر شوند و یا جلسات رسیدگی به پرونده اخراج آن‌ها قبلاً برگزار شده است.
در همین حال، «گلوبال نیوز» ماه گذشته فاش کرد که پسر یکی از معاونان سابق رئیس‌جمهور ایران در شهر ادمونتون زندگی می‌کند و تحت نام «سال غفوری» (Sal Ghafouri) به فعالیت‌های تجاری مشغول است.
نهادهای فدرال، از جمله پلیس سواره‌نظام سلطنتی کانادا (RCMP) و نیروهای مسلح کانادا، قراردادهایی به ارزش نزدیک به ۲ میلیون دلار به این شهروند ایرانی واگذار کرده‌اند؛ این در حالی است که او به دلیل همکاری احتمالی با ارتش ایران، تحت بازرسی و تحقیقات قرار دارد. تلاش «آژانس خدمات مرزی کانادا» (CBSA) برای اخراج یوسفی‌جم، بیش از دو سال به طول انجامیده است. جلسات رسیدگی به پرونده اخراج در سپتامبر ۲۰۲۴ آغاز شد و در فوریه ۲۰۲۵ به پایان رسید.
مشخص نیست چرا صدور تصمیم «هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا» (IRB) تا ژوئیه ۲۰۲۶ به طول انجامیده است؛ به‌ویژه با در نظر گرفتن این نکته که یوسفی‌جم شهروند کانادا نیست و در سال ۲۰۲۱ در دادگاهی در ایالات متحده محکوم شده است.
هیئت مهاجرت و پناهندگی (IRB) اعلام کرد که یوسفی‌جم، زمانی که برادرش «آرش» او را وارد یک گروه تبهکار کرد — گروهی که هدفش کسب سود از طریق دور زدن تحریم‌ها بود — کاملاً به ماهیت اقدامات خود آگاه بوده است.
مارسینکیویچ در حکم خود نوشت که یوسفی‌جم «داوطلبانه و با آگاهی و قصدِ بی‌اثر کردن تحریم‌ها» در این فعالیت‌ها مشارکت داشته است.
او نوشت: «تلاش یوسفی‌جم برای فاصله گرفتن از ماجرا و ترسیم چهره‌ای از خود به عنوان فردی ساده‌لوح و ناآگاه که کورکورانه به دستور برادرش عمل می‌کرده، اعتبار کلی او را زیر سؤال می‌برد.»
هیئت مهاجرت و پناهندگی خاطرنشان کرد که اگرچه نقش یوسفی‌جم «محدودتر» از نقش برادرش بوده، اما «با این حال، نقشی مهم و حیاتی در کل عملیات ایفا کرده است؛ چرا که تمرکز اصلی آن بر تضمین ارسال کالاهای تحریم‌شده از ایالات متحده به ایران بوده است.»
در این تصمیم آمده است: «بدون مشارکت او در ارسال این اقلام، کالاها هرگز به مقصدشان در ایران نمی‌رسیدند.»
«به عبارت دیگر، نقش او ناچیز نبوده است؛ زیرا او وظیفه داشته با فروشنده و/یا شرکت حمل‌ونقل در ایالات متحده تماس بگیرد و مقدمات ارسال کالاها را فراهم کند. او برای این کار از روش‌هایی نظیر “جابه‌جایی محموله بین کانتینرها” (Cross-stuffing) استفاده می‌کرده است.»
«جابه‌جایی محموله بین کانتینرها» (Cross-stuffing) روشی است که در آن کالاها به یک کشور واسط (ترانزیت) صادر می‌شوند، از یک کانتینر به کانتینر دیگر منتقل شده و سپس مجدداً به مقصد نهایی ارسال می‌گردند.
هیئت مهاجرت و پناهندگی نوشت که برادران یوسفی‌جم به همراه یکی دیگر از اعضای این گروه، از امارات متحده عربی به عنوان مرکزی برای انتقال اقلام تحریم‌شده به ایران استفاده می‌کردند.
آژانس خدمات مرزی کانادا (CBSA) استدلال کرده بود که یوسفی‌جم خطری برای امنیت کانادا محسوب می‌شود، زیرا او تلاش‌های دولت برای مهار رژیم ایران را تضعیف کرده است.
با این حال، هیئت مهاجرت و پناهندگی اعلام کرد که CBSA نتوانسته ثابت کند یوسفی‌جم همچنان یک تهدید امنیتی به شمار می‌رود. حکم اخراج او بر اساس نقشش در یک سازمان تبهکار صادر شده است.
یک دادگاه در ایالات متحده نیز برادر یوسفی‌جم را محکوم کرده بود، اما از آنجا که او شهروند کانادا است، با اقدامات اجرایی مربوط به قوانین مهاجرتی مواجه نمی‌شود.