بیانیه مشترک کنفرانس رؤسای پارلمان‌های اتحادیه اروپا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس: «افق‌های مشترک»
رئیس پارلمان اروپا و رؤسای مجالس شورا، نمایندگان، ملی و سایر مجالس قانون‌گذاری کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، در تاریخ ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ در بروکسل گرد هم آمدند تا دومین کنفرانس رؤسای پارلمان‌های اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس را برگزار کنند. این نشست در ادامه دیدار ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵ در ابوظبی و نخستین اجلاس سران اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس (که در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۴ در بروکسل برگزار شده بود) تشکیل شد. در پایان این نشست، بیانیه زیر صادر گردید:
شراکت میان اروپا و منطقه خلیج فارس، تکیه‌گاهی پایدار در دوران پرآشوب کنونی است. شرکت‌کنندگان از اجلاس آتی سران اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس درخواست می‌کنند تا با ایجاد یک شراکت راهبردی عمیق‌تر، بُعد پارلمانی را نیز در آن بگنجانند.
تقویت پیوندها و ارتباطات متقابل، تجلی راهبردی منافع مشترک میان اروپا و منطقه خلیج فارس است. این امر بر اهمیت ایجاد ارتباطات باز، امن و پایدار از طریق مسیرهای دریایی، زمینی، هوایی و شبکه‌های دیجیتال تأکید دارد؛ ارتباطاتی که برای حوزه‌های تجارت، انرژی، سرمایه‌گذاری، امنیت، تاب‌آوری و رفاه مردمان ما حیاتی هستند. اختلالات اخیر در مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز و دریای سرخ — که با حملات ایران و نیروهای نیابتی آن تشدید شده است — نشان می‌دهد که رفاه و امنیت مناطق ما تا چه اندازه به یکدیگر گره خورده‌اند. از این رو، ما از اجلاس سران اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس می‌خواهیم که به این منافع مشترک، شتاب سیاسی نیرومندی ببخشند.
در این راستا، امنیت انرژی و تنوع‌بخشی به منابع انرژی، دو رکن اساسی برای تحکیم ثبات اقتصادی به شمار می‌روند. این مؤلفه‌ها از مسیرهای توسعه پایدار پشتیبانی می‌کنند، به‌ویژه با توجه به چالش‌های پیشِ روی بازارهای انرژی و اختلالات احتمالی در زنجیره تأمین. این چالش‌ها بر بخش‌های گوناگون اقتصادی — به‌ویژه بخش صنعت — پیامدهایی دارند و همچنین تأثیرات مستقیمی بر جوامع و سطح زندگی مردم بر جای می‌گذارند. ما از اجلاس سران خواستیم تا ضمن بررسی فرصت‌های مشترک در زمینه تأمین انرژی مطمئن، متنوع و پایدار، نسبت به تقویت زیرساخت‌های ارتباطی و همکاری در حوزه فناوری‌های مورد علاقه طرفین اقدام نمایند.
بر این اساس، شرکت‌کنندگان در اجلاس آتی خواستار تقویت همکاری اروپا و خلیج فارس با تدوین راه‌حل‌های مشترکی شدند که پایداری، قابلیت اطمینان و تنوع‌بخشی به منابع انرژی را تضمین می‌کند، از توسعه و اتصال زیرساخت‌های انرژی حمایت می‌کند و زمینه‌های همکاری در فناوری‌های مدرن مورد علاقه طرفین را گسترش می‌دهد، به گونه‌ای که منافع طرفین را تأمین کند و امنیت انرژی بلندمدت را افزایش دهد.
از این اجلاس خواسته شد تا یک چارچوب اقتصادی پایدار و قابل پیش‌بینی برای این مشارکت فراهم کند و یک سیگنال سیاسی روشن برای از سرگیری مذاکرات به سمت یک توافقنامه تجارت آزاد جامع و سودمند متقابل بین اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس ارسال کند. این امر می‌تواند یک لنگر طبیعی برای روابط عمیق‌تر تجاری و سرمایه‌گذاری باشد. زنجیره‌های تأمین انعطاف‌پذیر و امنیت اقتصادی از منافع مشترک هستند، همانطور که حفظ یکپارچگی کانال‌های تجاری و مالی با جلوگیری از دور زدن تحریم‌های بین‌المللی نیز از منافع مشترک است.
مشارکت‌های پایدار مبتنی بر درک متقابل بین جوامع هستند. ما تقویت ارتباطات پارلمانی و مردمی و افزایش تحرک، تبادلات فرهنگی و آموزشی و همچنین گردشگری را تشویق کردیم. ما تعهد خود را برای پیشبرد ترتیبات سفر بدون ویزای ایمن و سودمند متقابل با پنج کشور باقی‌مانده شورای همکاری خلیج فارس مجدداً تأیید کردیم.
حملات مداوم ایران با استفاده از موشک و پهپاد علیه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، چه به صورت مستقیم و چه از طریق نیروهای نیابتی آن، از جمله هدف قرار دادن تأسیسات غیرنظامی و اقتصادی، تأسیسات حیاتی، فرودگاه‌های غیرنظامی، اماکن مقدس، تأسیسات خدماتی و زیرساخت‌ها، و تهدیدهای ناشی از آن برای جان و امنیت غیرنظامیان، نقض حاکمیت، امنیت و ثبات کشورها و به خطر انداختن صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی، به شدت محکوم شد. شرکت‌کنندگان با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و مردم آن ابراز همبستگی کردند و بر حق دفاع از خود طبق ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد تأکید کردند. آنها از ایران و نیروهای نیابتی آن خواستند که فوراً و بدون قید و شرط این حملات را متوقف کنند تا از وخامت بیشتر اوضاع در منطقه جلوگیری شود.
در این راستا، شرکت‌کنندگان بر اهمیت پایبندی به قطعنامه ۲۸۱۷ (۲۰۲۶) شورای امنیت سازمان ملل متحد، که به محکومیت حملات ایران علیه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج [فارس] و پادشاهی هاشمی اردن می‌پردازد، تأکید کردند. شرکت‌کنندگان همچنین به مواضع و بیانیه‌های صادر شده از سوی اتحادیه اروپا و پارلمان اروپا در این زمینه اشاره کردند.
شرکت‌کنندگان ضمن استقبال از هماهنگی نزدیک، خواستار تقویت همکاری‌ها در حوزه‌های امنیت دریایی، امنیت سایبری، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، مبارزه با تروریسم، پیشگیری از افراط‌گرایی خشونت‌آمیز، حفاظت غیرنظامی و تاب‌آوری شدند. گفتگو، دیپلماسی و حقوق بین‌الملل، مبنایی برای بازگرداندن ثبات و دستیابی به راه‌حلی پایدار فراهم می‌کنند که به تهدیدات ناشی از برنامه‌های هسته‌ای، موشک‌های بالستیک و پهپادی ایران رسیدگی نماید. شرکت‌کنندگان از ایران و نیروهای نیابتی آن خواستند تا به طور کامل به آزادی کشتیرانی و حق عبور ترانزیتی در تنگه هرمز و باب‌المندب احترام بگذارند.
شرکت‌کنندگان نسبت به تحولات دریای سرخ که مسیر حیاتی میان اروپا و آسیا را تهدید می‌کند، ابراز نگرانی کردند. آنان از مشارکت عملیات‌های «آسپیدس» (ASPIDES) و «آتالانتا» (ATALANTA) تحت نیروی دریایی اتحادیه اروپا (EUNAVFOR) قدردانی کرده، از درخواست‌ها برای تقویت عملیات آسپیدس استقبال نمودند و بر لزوم هماهنگی نزدیک میان «ائتلاف چندملیتی دفاع دریایی» (به رهبری عربستان سعودی) و عملیات‌های ذیل «سیاست امنیتی و دفاعی مشترک اتحادیه اروپا» به منظور حفاظت از مسیرهای دریایی مشترک و تأمین انرژی، تأکید ورزیدند.
در جریان این نشست، شرکت‌کنندگان پیرامون وضعیت در سرزمین‌های فلسطینی گفتگو کردند. آنان بار دیگر بر ضرورت حفاظت از غیرنظامیان، رعایت حقوق بین‌الملل و حقوق بشردوستانه بین‌المللی، و تضمین ارسال ایمن، فوری، پایدار و بدون مانع کمک‌های بشردوستانه به نیازمندان تأکید نمودند. شرکت‌کنندگان همچنین بر اهمیت تحکیم ثبات و جلوگیری از تشدید مجدد تنش‌ها تأکید کرده و از تلاش‌های سیاسی و دیپلماتیک با هدف دستیابی به صلحی عادلانه، فراگیر و پایدار - مبتنی بر راه‌حل تشکیل دو دولت و منطبق با حقوق بین‌الملل و قطعنامه‌های مربوطه سازمان ملل متحد - حمایت کردند.
در خصوص امنیت در اروپا، شرکت‌کنندگان به قطعنامه ES-11/1 مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورد تجاوز علیه اوکراین اشاره کردند. آنان خواستار برقراری آتش‌بس فوری و تلاش در جهت دستیابی به صلحی فراگیر، عادلانه و پایدار شدند. آنها نگرانی عمیق خود را ابراز کردند که این جنگ، همراه با اقدامات ترکیبی (هیبریدی) علیه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و حملات به کشتی‌های تجاری و غیرنظامی در دریای سیاه، تهدیدی جدی برای امنیت اروپا محسوب شده و موجب ناامنی غذایی در سطح جهانی می‌شود. شرکت‌کنندگان ضمن قدردانی از تلاش‌های بشردوستانه و میانجی‌گرانه کشورهای حوزه خلیج [فارس]، از جمله نقش آنها در تسهیل تبادل اسرا و بازگرداندن کودکان اوکراینی، از اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج [فارس] خواستند تا همکاری‌های خود را در جهت کاهش تنش، برقراری صلح، یافتن راهکارهای دیپلماتیک و تحکیم امنیت و ثبات — چه در اروپا و چه در کشورهای عضو شورای همکاری — تعمیق بخشند.
در پایان، شرکت‌کنندگان بر نقش دیپلماسی پارلمانی به عنوان ستونی پایدار در مشارکت میان دو طرف تأکید مجدد کردند. پارلمان‌ها بازتاب‌دهنده صدای شهروندان هستند، به توافق‌نامه‌ها مشروعیت می‌بخشند و کانال‌های ارتباطی را باز نگه می‌دارند. پارلمان‌ها با حمایت از تلاش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در حوزه‌های امنیت، انرژی، اقتصاد پایدار، تحول دیجیتال و حقوق بشر، و از طریق اقدام جمعی، نقشی مهم در ترویج صلح، ثبات و توسعه پایدار ایفا می‌کنند.
در راستای تحقق این هدف، شرکت‌کنندگان توافق کردند که به طور منظم و به صورت متناوب در اروپا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج [فارس] گردهم آیند و گفتگوها را از طریق بازدیدهای رسمی، نشست‌های رؤسای پارلمان‌ها و مجامع بین پارلمانی تعمیق بخشند؛ همچنین مقرر شد تبادل تجربیات میان بخش‌های اداری و تخصصی پارلمان‌ها صورت گیرد. شرکت‌کنندگان تلاش خواهند کرد تا مسیر را برای مشارکت جوانان، دانشگاهیان، جامعه مدنی و نهادهای فرهنگی از هر دو منطقه هموار سازند تا آثار این مشارکت در زندگی روزمره شهروندان ملموس باشد؛ همچنین آنها آمادگی خود را برای همکاری در سایر حوزه‌های مورد علاقه مشترک حفظ خواهند کرد.
رئیس پارلمان اروپا
رؤسای مجالس شورا، نمایندگان، مجالس ملی و مجالس امت در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج [فارس]