جینا رومرو رودریگز، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حق آزادی تجمع مسالمتآمیز و تشکلیابی، اعلام کرد که روز سهشنبه برای اعتراض به استفاده از مجازات اعدام و سرکوب مخالفان، به یک اعتصاب غذای هفتگی در ایران خواهد پیوست. او این خبر را در یک پیام ویدیویی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد.
رومرو رودریگز به کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» میپیوندد؛ کارزاری که شرکتکنندگان آن با مجازات اعدام و محدودیتهای اعمالشده بر حق تجمع مسالمتآمیز در ایران مخالف هستند. به گفته او، مجازات اعدام علیه افرادی به کار گرفته میشود که از حقوق خود برای آزادی تجمع، تشکلیابی، بیان و حقوق سیاسی استفاده کردهاند.
اظهارات درباره اعدامها پس از اعتراضات
این گزارشگر اظهار داشت که پس از اعتراضات ماه ژانویه، نیروهای امنیتی ایران هزاران نفر از معترضان را کشتند و مقامات متعاقباً به اعدام بازداشتشدگانِ مرتبط با این اعتراضات ادامه دادند. گروههای حقوق بشری از مرگ بیش از ۳۰ هزار نفر خبر دادهاند، اما به دلیل قطع اینترنت و محدودیتهای پس از آن، امکان تعیین آمار دقیق وجود ندارد.
رومرو رودریگز همچنین گفت که از ۱۹ مارس تاکنون، دستکم ۴۶ زندانی سیاسی و معترض در ایران اعدام شدهاند. او این وضعیت را بالاترین میزان اعدامهای سیاسی در کشور طی نزدیک به ۴۰ سال گذشته خواند و افزود که در پروندههای این بازداشتشدگان، موازین دادرسی عادلانه نقض شده است؛ مواردی همچون شکنجه، ناپدیدسازی قهری، خشونت جنسی، اعترافات اجباری و محرومیت از دسترسی به وکیل انتخابی.
پروندههای محکومان به اعدام
کارزار “سهشنبههای نه به اعدام” اعتصاب غذای هفتگی زندانیان در ایران است که با مجازات اعدام در ایران مخالفت میکند. این گزارشگر از جامعه جهانی خواست تا به این اعتصاب غذا بپیوندند و توجهها را به پروندههای محمدجواد وفایی ثانی (قهرمان سابق بوکس)، شروین باقریان (۱۸ ساله) و برادران حمیدرضا و عبدالرضا فتحی جلب کرد که همگی در انتظار اجرای حکم اعدام خود هستند.
وفایی ثانی در سال ۲۰۲۰ به دلیل شرکت در اعتراضات سراسری سال ۲۰۱۹ و اتهام حمایت از سازمان مخالف «مجاهدین خلق» بازداشت شد. درخواست او برای اعاده دادرسی در دسامبر ۲۰۲۵ رد شد. باقریان نیز در پروندهای مربوط به درگیری با نیروهای امنیتی در تهران در جریان اعتراضات ماه ژانویه، به اتهام «محاربه» (جنگ با خدا) به اعدام محکوم شد.
برادران فتحی در دادگاه انقلاب شیراز به اتهام «افساد فیالارض» و به دلیل دخالت ادعایی در مرگ یکی از اعضای نیروی شبهنظامی بسیج و تخریب اموال عمومی، به اعدام محکوم شدند. به گفته سازمان حقوق بشری «هنگاو»، هر دو برادر تحت شکنجه مجبور به اعتراف شدند و دست یکی از آنها نیز شکسته شد.
آمار اعدامها در ایران
بر اساس گزارش «خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر» (هرانا)، دستکم ۲۰۰۳ نفر در ایران در بازه زمانی ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ تا ۸ اکتبر ۲۰۲۶ اعدام شدند که دستکم چهار نفر از آنها هنگام ارتکاب جرم زیر سن قانونی (کودکمجرم) بودند. همچنین در این مدت، دستکم ۲۳۰ نفر دیگر به اعدام محکوم شدند.
فعالان حقوق بشر خاطرنشان کردند که ۹۵ درصد از اعدامهای ثبتشده بدون اعلام رسمی از سوی مقامات انجام شده و ۹ مورد از آنها در ملاءعام صورت گرفته است. از میان ۶۹ نفری که در طول سال به اتهامات سیاسی یا امنیتی اعدام شدند، ۳۵ نفر با اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ مرتبط بودند.