نانسی ای. یوسف و جاناتان لِمایر / نشریه آتلانتیک / ۷ اکتبر ۲۰۲۶
پس از ماهها درگیریهای متناوب، ایالات متحده طی چند هفته اخیر حملهای علیه ایران انجام نداده است. این دوره نسبتاً آرام با مرحله پایانی کارزار انتخابات میاندورهای همزمان شده است و تصور بر این بود که پرزیدنت ترامپ مایل است این وضعیت را تا ۳ نوامبر حفظ کند تا رأیدهندگان را به یاد جنگی نامحبوب نیندازد که موقعیت نامزدهای جمهوریخواه را در سراسر کشور تضعیف میکند.
اما ممکن است ماجرا به گونهای دیگر رقم بخورد. به گفته دو مقام دولتی، کاخ سفید از پنتاگون خواسته است تا گزینههایی برای حمله به اهداف ایرانی تدوین کند که امکان اجرای آنها پیش از انتخابات میاندورهای وجود داشته باشد. مقامات دولتی به ما گفتند که این برنامهریزی نشاندهنده آن است که رئیسجمهور تا چه حد مشتاق کاهش قیمت بنزین و نمایش پیشرفت در این مناقشه پیش از زمان رأیگیری است.
ابعاد و اهداف حملات احتمالی — و اینکه آیا دولت در نهایت دست به چنین اقدامی خواهد زد یا خیر — هنوز در دست بررسی و بحث است. یک مقام آمریکایی به ما گفت که این طرحها توسط «فرماندهی مرکزی ایالات متحده» (سنتکام) در حال تدوین است؛ نهادی که هماهنگی عملیات جنگی را بر عهده دارد. حتی مدافعان این طرحها نیز اذعان دارند که حملات محدود بهتنهایی نمیتواند ایران را پای میز مذاکره بکشاند، امنیت تردد در تنگه هرمز را احیا کند یا قیمت بنزین را پیش از روز انتخابات کاهش دهد. با این حال، موافقان معتقدند که اقدام بیشتر پس از ماهها صلح شکننده، میتواند به ترامپ اجازه دهد تا قدرتنمایی کرده و احتمالاً نوعی پیروزی اعلام کند؛ امری که میتواند به جمهوریخواهان در آستانه انتخابات، شتاب و نیروی محرکه بسیار مورد نیازشان را ببخشد.
یک جمهوریخواه مطلع از این رایزنیها — که به شرط ناشناس ماندن برای گفتگو درباره مسائل حساس سخن میگفت — به ما اظهار داشت: «این کار باعث میشود رئیسجمهور پیروز به نظر برسد و این تصور ایجاد شود که قیمت بنزین رو به کاهش خواهد گذاشت.» ممکن است پس از انتخابات میاندورهای، عملیات محدود با اقدامات نظامی گستردهتری دنبال شود؛ زمانی که به گفته ترامپ، احتمال ازسرگیری درگیریها — که اکنون وارد هشتمین ماه خود شده است — وجود دارد. هرگونه کارزار حملات نظامی، حدود ۵۰ هزار نیروی آمریکایی مستقر در منطقه و همچنین متحدان آمریکا در خلیج فارس را در معرض خطر تلافیجویی ایران قرار میدهد و ذخایر مهمات آمریکا را بیش از پیش کاهش میدهد. حتی برخی از سرسختترین حامیان رئیسجمهور نیز خواهان خروج آمریکا از جنگ هستند تا از افزایش تورم جلوگیری شود. یک حمله محدود و بینتیجه، احتمالاً تأثیری معکوس خواهد داشت. بر اساس دادههای «اداره اطلاعات انرژی آمریکا»، قیمت نفت خام معمولاً زمانی که آمریکا پس از یک وقفه حملات خود را از سر گرفته، افزایش یافته است.
ویل والدورف، استاد روابط بینالملل در دانشگاه «ویک فارست» و پژوهشگر ارشد اندیشکده «اولویتهای دفاعی» (Defense Priorities)، به ما گفت: «اقدام نظامی هیچ تأثیری در کاهش قیمت نفت نداشته است؛ در واقع، نتیجهای عکس داشته است. و اگر این تلاشی برای جلب آرای جمهوریخواهان است، با توجه به عدم محبوبیت این جنگ، چنین کاری چه معنایی میتواند داشته باشد؟»
رئیسجمهور بارها درباره احتمال ازسرگیری حملات پس از انتخابات صحبت کرده و ماه گذشته در سخنرانی خود در سازمان ملل تهدید کرد که اگر ایران به توافقی دست نیابد، «جمهوری اسلامی را نابود خواهد کرد». او در مصاحبهای با مجله «تایم» که اوایل همین ماه منتشر شد، ضمن تأکید مجدد بر احتمال انجام حملات پس از انتخابات، گفت: «ما در شش ماه گذشته مشغول انباشت ذخایر بودهایم.» ترامپ هفته گذشته اظهار داشت که معتقد است آمریکا «بلافاصله پس از انتخابات» در جنگ پیروز خواهد شد، هرچند افزود: «شاید هم پیش از انتخابات.»
نامزدهای جمهوریخواه، این مناقشه و قیمت بالای بنزین ناشی از آن را عاملی میدانند که به شدت شانس آنها را برای حفظ اکثریت در مجلس نمایندگان و سنا تضعیف میکند. به گزارش وبسایت «اکسیوس»، کن پکستون، نامزد جمهوریخواه سنا از ایالت تگزاس، در محافل خصوصی از اینکه جنگ به کارزار انتخاباتیاش لطمه زده گلایه کرده و ماه گذشته به حامیان مالی خود گفته است که افزایش قیمت بنزین و گازوئیل ناشی از این مناقشه، «بزرگترین مشکل ما» محسوب میشود.
در هفتههای اخیر، پنتاگون مجموعهای از گزینهها را به ترامپ ارائه کرده است که میتواند خصومتها را پس از انتخابات میاندورهای از سر بگیرد؛ اکنون نیز «سنتکام» (فرماندهی مرکزی ایالات متحده) در حال تدوین گزینههایی برای حملات پیش از انتخابات میاندورهای است. طیف گزینههای پس از انتخابات، از حملات محدود تا تهاجمهای گسترده — از جمله ضربات بیشتر به صنعت انرژی ایران — را در بر میگیرد. با وجود اینکه دولت ترامپ همچنان بر اثربخشی کارزار فشار اقتصادی خود تأکید دارد، مقامات هشدار میدهند که ممکن است ایران پیش از ورود به مذاکرات جدی، چند ماه دیگر صبر پیشه کند.
ترامپ علناً از تداوم این جنگ خشمگین است و اطرافیانش معتقدند که او در خلوت خود، به دلیل ناتوانی در به سرانجام رساندن موفقیتآمیز این مناقشه، احساس تحقیر میکند. او به دستیارانش اشاره کرده است که مایل به حمله مجدد به ایران است، هرچند مشاورانش معتقدند زمان مناسب برای این کار، پس از انتخابات میاندورهای است، نه پیش از آن. به گفته استراتژیستهای حزب جمهوریخواه، این جنگ به شدت نامحبوب است و جمهوریخواهان از بازگشت اخبار مربوط به این درگیری به صدر اخبار استقبال نمیکنند، بهویژه اگر این امر منجر به تلفات جانی بیشتر برای آمریکاییها شود. یکی از مقامات کاخ سفید به ما تأکید کرد که ترامپ «در هر لحظه تمام گزینهها را در اختیار دارد» و افزود: «اوضاع به یکی از دو صورت پیش خواهد رفت: راه آسان یا راه دشوار.» این مقام مسئول به پرسشهای ما درباره زمانبندی احتمالی حملات پاسخی نداد.
قیمت نفت پس از آغاز جنگ با ایران جهش یافت و در فصل بهار به نزدیک ۱۱۸ دلار در هر بشکه رسید. اگرچه قیمتها ماه گذشته برای مدت کوتاهی از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه گذشت، اما همچنان در همین حدود نوسان داشته است. اوایل این هفته، در پی گزارشهایی مبنی بر افزایش تردد نفتکشها در تنگه هرمز — آبراه حیاتیای که پیش از بسته شدن توسط ایران در اوایل جنگ، یکپنجم عرضه نفت جهان را منتقل میکرد — قیمت بنزین اندکی کاهش یافت. کاخ سفید و جمهوریخواهانی که در آستانه انتخابات مجدد قرار دارند، امیدوارند که تداوم کاهش تدریجی قیمتها، نویدبخش قیمتهای پایینتر در آینده باشد و پیش از رأیگیری، اندکی از فشارها بر حزب بکاهد.
با این حال، ایران به حملات خود ادامه داده است. اوایل این هفته، ایران شماری از کشتیهایی را که قصد عبور از تنگه را داشتند هدف قرار داد؛ اقدامی که باعث شد برخی مالکان کشتیها در مورد استفاده از این مسیر تجدید نظر کنند. به گفته افراد مطلع از دیدگاههای مقامات کاخ سفید، مسئولان این نهاد حملات اخیر را اقدامی عامدانه و دهنکجی به رئیسجمهور تلقی میکنند. دولت همچنین اعلام کرده است که برای افزایش عرضه و جلوگیری از افزایش بیشتر قیمت بنزین، بخشی از ذخایر استراتژیک نفت خود را آزاد خواهد کرد. بر اساس دادههای انجمن خودروی آمریکا (AAA)، آمریکاییها اکنون بهطور میانگین برای هر گالن بنزین ۴.۳۷ دلار میپردازند؛ این در حالی است که پیش از آغاز عملیات حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، قیمت آن اندکی کمتر از ۳ دلار بود.
جدیدترین رایزنیهای نظامی در شرایطی صورت میگیرد که دولت همزمان دو مسیر را دنبال میکند: تداوم فشارهای نظامی و اقتصادی، و مذاکرات غیرمستقیم. واشنگتن و تهران همچنان از طریق واسطهها با یکدیگر در ارتباط هستند، اما اختلافات عمدهای بر سر شرایط و ترتیبِ برقراری آتشبس، پایان محاصره تنگه هرمز توسط آمریکا و بازگشایی این تنگه باقی مانده است. ممکن است ایران از هماکنون احتمال حملات مجدد آمریکا را پیشبینی کرده باشد. اوایل همین هفته، آمریکا بمبافکنهای «بی-۱» (B-1) خود را از پایگاه نیروی هوایی سلطنتی «فِیرفورد» در بریتانیا خارج کرد، زیرا اطلاعاتِ نهادهای امنیتی آمریکا حاکی از احتمال وقوع حملهای مرتبط با ایران علیه این پایگاه بود. ایران هرگونه دخالتی را تکذیب کرده است. یکی از مشاوران که با ما گفتگو میکرد، گفت: «ایران حواسش به تقویم هست و میداند که انتخابات در پیش است؛ آنها میخواهند برای رئیسجمهور دردسر درست کنند.»
در همین حال، دو مقام دولتی به ما گفتند که کاخ سفید معتقد است تهران در ضعیفترین وضعیت خود از زمان آغاز درگیریها قرار دارد. اقتصاد این کشور در آستانه فروپاشی است، تورم بهشدت رو به افزایش است و به نظر میرسد رهبری ایران دچار آشفتگی شده است. یکی از مشاوران نزدیک به ترامپ به ما گفت که الگوی حاکم بر تحولات به گونهای بوده که یک روز به نظر میرسد کنترل امور در دست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است و روز دیگر، مقامات سیاسیِ نسبتاً میانهروتر زمام امور را در دست دارند.
این مقامات اظهار داشتند که در مجموع، به نظر میرسد تندروها دست بالا را دارند و تمایل چندانی به توافق یا حتی تعدیل مواضع خود نشان ندادهاند. با این حال، برخی در حلقه نزدیکان ترامپ معتقدند لحظهای که حتی تندروها ممکن است ناچار به عقبنشینی شوند، بهسرعت در حال نزدیک شدن است. انجام یک حمله نظامی پیش از انتخابات میاندورهای میتواند به مثابه فشاری قاطع در آن جهت تلقی شود؛ اما این اقدام ممکن است نتیجهای معکوس داشته باشد و درست همزمان با رأیدهی آمریکاییها، جنگ و پیامدهای آن را به کانون توجه عمومی تبدیل کند.