لیلا بسام و مایا جبلی / خبرگزاری رویترز / ۷ اکتبر ۲۰۲۶
دو منبع آگاه از این انتقال وجه به رویترز گفتند که حزب‌الله ۲۰۰ میلیون دلار از ایران برای کمک به آوارگان لبنانیِ ناشی از جنگ امسال با اسرائیل دریافت کرده است؛ این نخستین کمک قابل‌توجه این گروه به هوادارانی است که بیشترین آسیب را از این درگیری متحمل شده‌اند.
به گفته این منابع، حزب‌الله این پول نقد را ماه گذشته دریافت کرد؛ آن هم با وجود تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا بر ایران و افزایش دشواری‌ها در رساندن وجوه مالی به متحد لبنانیِ تهران.
آن‌ها اظهار داشتند که واسطه‌های انتقال این پول، کارمزدی ۲۰ درصدی دریافت کردند که نشان‌دهنده خطرات ناشی از تعامل با این گروه است. یکی از منابع گفت که این رقم، چهار برابرِ کارمزد معمول بوده است.
یک مقام حزب‌الله در پاسخ به درخواست اظهار نظر، بدون اشاره به جزئیات درباره منبع تأمین مالی، گفت که مبلغی تأمین شده و برنامه توزیع آن در روزهای آینده اعلام خواهد شد.
وزارت امور خارجه ایران، نمایندگی دائم ایران در ژنو، وزارت خزانه‌داری آمریکا و دولت لبنان بلافاصله به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
بمباران و تهاجم اسرائیل به لبنان باعث آوارگی صدها هزار نفر از پایگاه اجتماعی شیعیانِ حزب‌الله شد؛ این اتفاق پس از آن رخ داد که این گروه در تاریخ ۲ مارس در حمایت از ایران وارد جنگ منطقه‌ای شد.
با این حال، آوارگان تاکنون کمک ناچیزی از حزب‌الله دریافت کرده‌اند؛ گروهی مسلح که در سال ۱۹۸۲ توسط سپاه پاسداران ایران تأسیس شد، از سال ۲۰۲۴ تاکنون در دو جنگ متحمل ضربات سنگینی از سوی اسرائیل شده و از سوی واشنگتن به عنوان یک گروه تروریستی شناخته می‌شود.
کمک به ۵۰ هزار خانواده
منابع مذکور گفتند که حزب‌الله از این بودجه برای پرداخت مبلغ اولیه ۳۰۰۰ دلار به هر خانواده استفاده خواهد کرد و اولویت با کسانی است که روستاهایشان ویران شده یا به دلیل اشغالگری اسرائیل غیرقابل دسترسی است. به گفته یکی از منابع، شمار این خانواده‌ها حدود ۵۰ هزار مورد است.
ایران در طول سال‌های تحریم‌های فلج‌کننده آمریکا، همچنان به حمایت مالی از حزب‌الله ادامه داده است؛ به گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا، این کشور در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۵، مبلغ یک میلیارد دلار به این گروه منتقل کرده است.
تهران هرگز تأمین مالی حزب‌الله را تأیید نکرده است. سیاست ایران در تأمین مالی گروه‌های نیابتی منطقه‌ای، پیش‌تر خشم معترضان داخلی را علیه حاکمان روحانی برانگیخته بود و اکنون، در شرایطی که سختی‌های معیشتی در ایران رو به وخامت است، می‌تواند موضوعی به‌ویژه حساسیت‌برانگیز باشد.
خبرگزاری رویترز در آن زمان گزارش داد که ایران پس از امضای توافق موقت با واشنگتن در ماه ژوئن — که به این کشور اجازه می‌داد نفت خود را بفروشد — وعده کمک مالی بیشتری به حزب‌الله داده بود. آن توافق در ماه ژوئیه از هم پاشید.
واشنگتن از آن زمان فشار اقتصادی بر ایران را تشدید کرده، تحریم‌ها را سخت‌تر ساخته و برای جلوگیری از صادرات نفت ایران، محاصره دریایی اعمال کرده است.
نعیم قاسم، رهبر حزب‌الله، ماه گذشته در سخنرانی خود گفت که این گروه به‌زودی با استفاده از «منابع و کمک‌های مالی موجود» — و بدون ارائه جزئیات بیشتر — در پروژه‌ای برای تأمین مسکن هزاران آواره جنگی مشارکت خواهد کرد.
توانایی حزب‌الله در تأمین خدمات محلی و ارائه کمک‌های پس از درگیری، در گذشته به تقویت پایگاه حمایتی آن کمک کرده است. پس از جنگ سال ۲۰۰۶ با اسرائیل، این گروه بلافاصله مبالغ نقدی قابل‌توجهی میان آسیب‌دیدگان توزیع کرد و به‌سرعت برای بازسازی حومه جنوبی بیروت — که پایگاه اصلی آن محسوب می‌شود — دست‌به‌کار شد.
اما این بار، نشانه‌های اندکی از بازسازی دیده می‌شود. نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، ماه گذشته اظهار داشت که مجموع هزینه‌های بازسازی ناشی از دو جنگِ رخ‌داده از سال ۲۰۲۴ تاکنون، ممکن است از ۲۷ میلیارد دلار فراتر رود.
جنگی پرهزینه
این دو منبع جزئیاتی درباره چگونگی انتقال این پول به لبنان ارائه نکردند.
یکی از آن‌ها گفت که انتقال وجوه برای حزب‌الله از طریق شرکت‌های مالی که پیش‌تر چنین نقل‌وانتقالاتی را انجام می‌دادند، به‌طور فزاینده‌ای دشوار شده است. به گفته این منبع، شرکت‌هایی که در عراق و دبی مستقر بودند دیگر گزینه مناسبی نیستند و اکنون در ترکیه نیز تحت فشار قرار دارند.
این منبع افزود که مخالفان حزب‌الله معتقدند پول در حال حاضر حکم «اکسیژن» را برای این گروه دارد. به گفته این منبع، با وجود دشواری‌های تأمین بودجه، این گروه پرداخت حقوق به نیروهای خود و همچنین کمک‌هزینه خانواده‌های کشته‌شدگان در نبرد را متوقف نکرده است.
در لبنان، این جنگ هزینه سنگینی را بر جامعه مسلمانان شیعه که پایگاه اصلی حمایت از حزب‌الله محسوب می‌شوند، تحمیل کرده است. اسرائیل روستاهای متعددی را در مناطق وسیعی از جنوب لبنان که به تصرف خود درآورده، با خاک یکسان کرده است؛ اقدامی که به گفته این رژیم، با هدف محافظت از مناطق شمالی اسرائیل در برابر حملات حزب‌الله صورت می‌گیرد.
بر اساس آمار وزارت بهداشت لبنان، حملات اسرائیل به این کشور از دوم مارس تاکنون جان بیش از ۴۳۰۰ نفر را گرفته است. این آمار مشخص نمی‌کند که چه تعداد از کشته‌شدگان ممکن است از نیروهای رزمی باشند. حزب‌الله نیز تاکنون آماری از تلفات خود در این جنگ منتشر نکرده است. خبرگزاری رویترز در تاریخ ۴ مه گزارش داد که چندین هزار تن از نیروهای حزب‌الله در جریان این جنگ کشته شده‌اند.