جیکوب بوگیج / خبرگزاری رویترز / ۶ اکتبر ۲۰۲۶
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده، در مصاحبه‌ای اختصاصی با رویترز گفت که ایران برای برآورده کردن خواسته‌های آمریکا و پایان دادن به جنگ هفت‌ماهه‌ی میان دو کشور، باید کاهشی «معنادار» در ظرفیت غنی‌سازی هسته‌ای خود ایجاد کند؛ این در حالی است که واشنگتن نسبت به نحوه تصمیم‌گیری تهران در مذاکرات اطمینان ندارد.
ونس که از دیرباز نسبت به دخالت آمریکا در جنگ‌های خارجی دیدگاهی انتقادی داشته، نقش اصلی را در مذاکرات برای حل‌وفصل این مناقشه ایفا کرده و در ماه ژوئن واسطه‌ی یک توافق صلح موقت شد که به‌سرعت از هم پاشید. این جنگ بازارهای جهانی انرژی را دچار تلاطم کرده و در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر، به یک معضل سیاسی برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور، و هم‌حزبی‌های جمهوری‌خواه او تبدیل شده است.
ونس روز دوشنبه پس از یک سفر انتخاباتی به آلاسکا اظهار داشت که هرگونه توافقی مستلزم آن است که ایران ظرفیت غنی‌سازی هسته‌ای خود را کاهش دهد، نه اینکه صرفاً وعده‌هایی برای کاهش فعالیت‌های هسته‌ای در آینده ارائه کند.
ونس گفت: «اگر خواهان سلاح هسته‌ای نیستید، پس چرا به سوخت با غنای ۶۰ درصد نیاز دارید؟ و اگر می‌خواهید پایبندی خود به عدم ساخت سلاح هسته‌ای را نشان دهید، سوخت با غنای بالا تولید نکنید. این یک مسئله‌ی بنیادین و مقدماتی است.»
«به گمان من، اگر آن‌ها بخواهند تعهد خود به عدم ساخت سلاح هسته‌ای را ثابت کنند، باید اقدامی معنادار در خصوص ظرفیت غنی‌سازی‌شان انجام دهند.»
ایران و ایالات متحده در هفته‌های اخیر پیشنهادهایی را با هدف پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز — که مسیری حیاتی برای حمل‌ونقل جهانی انرژی است — رد و بدل کرده‌اند. ترامپ آخرین پیشنهاد تهران را رد کرده و هشدار داده است که ممکن است عملیات نظامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای شدت یابد.
ونس گفت که ایالات متحده همچنان برای دستیابی به توافق آمادگی دارد، اما خواستار امتیازات هسته‌ای ملموس از سوی ایران است.
او تأکید کرد: «ما حاضر نیستیم حرف را جایگزین عمل کنیم.»
ونس: نحوه تصمیم‌گیری ایران نامشخص است
آنچه اوضاع را پیچیده‌تر می‌کند، به گفته‌ی ونس، عدم اطمینان واشنگتن نسبت به این موضوع است که چه کسی در تهران تصمیم‌گیری می‌کند.
ونس اظهار داشت که ایالات متحده در حال مذاکره با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه این کشور، است. او گفت که پس از حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ که منجر به کشته شدن آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی شد، مشخص نیست آن‌ها چه میزان قدرت و اختیاراتی در ساختار قدرت ایران دارند.
ونس گفت: «یکی از نکاتی که متوجه شدیم این است که سازوکار تصمیم‌گیری در کشور آن‌ها کاملاً شفاف نیست.»
جدا از این، ترامپ روز سه‌شنبه اظهار داشت که «بزرگ‌ترین مشکل» او این است که هیچ‌کس نمی‌داند چه کسی ایران را اداره می‌کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز یکشنبه گفت که مقامات آمریکایی به‌خوبی می‌دانند همتایان ایرانی‌شان چه کسانی هستند و نظام تصمیم‌گیری ایران چگونه کار می‌کند.
اسماعیل بقایی در نشست خبری هفتگی خود گفت: «مشکل در واقع برعکس است؛ مشکل در مواضع متناقض و پیام‌های ضدونقیض مقامات آمریکایی نهفته است.»
ونس به رویترز گفت که برای ارزیابی شرایط میدان نبرد، گفتگوهای شخصی با فرماندهان میدانی داشته است. او نگرانی‌ها درباره کمبود شدید مهمات را رد کرد و افزود با اینکه نیروهای ایرانی گاه‌به‌گاه قادر به حمله به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز هستند، اما عمدتاً نمی‌توانند مانع صادرات انرژی از طریق این آبراه شوند.
ونس از اظهار نظر درباره اینکه آیا هدایت مذاکرات صلح را بر عهده دارد یا خیر، خودداری کرد؛ هرچند اغلب از او به عنوان مذاکره‌کننده ارشد کاخ سفید یاد می‌شود.
او گفت: «ما قطعاً درگیر ماجرا هستیم. در نهایت، رئیس‌جمهور ایالات متحده است که امور را پیش می‌برد.»
این جنگ — و هزینه ماهانه ۳ میلیارد دلاری آن — به موضوعی کلیدی در کارزارهای انتخاباتی تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی، ترامپ و جمهوری‌خواهان را در ایالت‌های رقابتی که تعیین‌کننده کنترل کنگره خواهند بود، در موضع تدافعی قرار داده است.
ونس تلاش کرده است تا از شدت انتقادها نسبت به نحوه مدیریت این مناقشه توسط ترامپ بکاهد و به رأی‌دهندگان گفته است که نباید اجازه دهند این مسئله مانع حمایت آن‌ها از جمهوری‌خواهان در انتخابات ماه آینده شود.
ونس در آلاسکا برای حمایت از دن سالیوان، سناتور جمهوری‌خواه، که رقابت تنگاتنگی برای انتخاب مجدد با رقیب دموکرات خود، مری پلتولا، دارد، به سخنرانی پرداخت. ترامپ در سال ۲۰۲۴ با اختلاف ۱۳ درصد در آلاسکا پیروز شده بود، اما افزایش هزینه‌های روزمره زندگی، رقابت در این ایالت را دوباره داغ کرده است.
ونس پیش از گفتگو با رویترز، بخش عمده‌ای از سخنرانی خود را به نگرانی‌ها درباره توان مالی مردم، به‌ویژه در حوزه انرژی، اختصاص داد. موقعیت دورافتاده آلاسکا باعث گرانی کالاهای مصرفی می‌شود و تولید انرژی، صنعتی کلیدی در این ایالت به شمار می‌رود.
وقتی سالیوان در جریان گردهمایی انتخاباتی، نزدیک بود ونس را به‌جای معاون رئیس‌جمهور، به‌عنوان رئیس‌جمهور ایالات متحده معرفی کند، صدای تشویق و هیاهوی جمعیت بلند شد. ونس یکی از چهره‌های شاخص جمهوری‌خواه و از مدعیان اصلی جانشینی ترامپ در کاخ سفید محسوب می‌شود.
ونس پس از آن به خبرگزاری رویترز گفت که هنوز تصمیم نگرفته است آیا برای انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ نامزد خواهد شد یا خیر.
او گفت: «من ذاتاً اهل به تعویق انداختن کارها هستم؛ واقعاً خیلی به این موضوع فکر نکرده‌ام.»