اعدام دست‌کم ۷۰ نفر در ماه سپتامبر در ایران
سازمان حقوق بشر ایران / دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵
دست‌کم ۷۰ اعدام در سپتامبر؛ ۶۰۴ اعدام از ابتدای سال ۲۰۲۶ ثبت شده است
دست‌کم ۷۰ نفر در ماه سپتامبر ۲۰۲۶ اعدام شدند. ۳۴ نفر به اتهام قتل عمد، ۳۱ نفر به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر، چهار نفر با اتهامات امنیتی و یک نفر به اتهام تجاوز جنسی. در میان اعدام‌شدگان، چهار زن، ۱۱ بلوچ، چهار کرد و چهار عرب حضور به چشم می‌خورند. همچنین، دو تن از معترضان بازداشت‌شده در ارتباط با اعتراضات سراسری دی‌ماه و دو نفر با اتهام جاسوسی در این ماه اعدام شدند.
در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶، سازمان حقوق بشر ایران اعدام ۶۰۴ نفر را ثبت کرده است که ۲۲ زن، ۲۵ تبعه خارجی و ۱۱۱ نفر از اقلیت‌های اتنیکی در میان آنان قرار دارند. در میان این اعدام‌شدگان ۳۳ معترض (۳۱ بازداشتی اعتراضات دی‌ماه و دو نفر از معترضان زن، زندگی، آزادی)، ۱۳ زندانی سیاسی وابسته به گروه‌های مخالف ممنوع‌شده و ۱۶ متهم پرونده‌های جاسوسی قرار دارند.
محمود امیری‌مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، گفت: «اگرچه اعدام هفتگی معترضان و زندانیان سیاسی آشکارترین نمود ماشین کشتار جمهوری اسلامی است، دامنه اعدام‌ها به پرونده‌های سیاسی محدود نمی‌شود. هر روز افرادی با اتهامات مربوط به مواد مخدر، قتل عمد و اتهامات دیگر اعدام می‌شوند و گروه‌های به‌حاشیه‌رانده‌شده، از جمله اقلیت‌های اتنیکی و زنان، بیش از دیگران در معرض این مجازات قرار دارند؛ آن هم در شرایطی که اصول دادرسی عادلانه در نظام قضایی جمهوری اسلامی به‌طور سیستماتیک نقض می‌شود. جمهوری اسلامی از اعدام به‌عنوان ابزاری برای سرکوب، ایجاد ترس در سراسر جامعه و جلوگیری از اعتراضات آینده استفاده می‌کند. از این رو، مطالبه توقف فوری همه اعدام‌ها باید در هرگونه تعامل جامعه بین‌الملل با جمهوری اسلامی، در صدر خواسته‌ها قرار گیرد.»
براساس داده‌هایی که به تأیید سازمان حقوق بشر ایران رسیده است، جمهوری اسلامی در ماه سپتامبر دست‌کم ۷۰ نفر را اعدام کرد و به این ترتیب شمار اعدام‌های ثبت‌شده در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به دست‌کم ۶۰۴ نفر رسید. سازمان حقوق بشر ایران همچنین گزارش‌هایی درباره بیش از ۵۰۰ اعدام دیگر دریافت کرده که صحت آنها تأیید نشده است و در نتیجه در این گزارش گنجانده نمی‌شوند. این سازمان تنها مواردی را در آمار خود ثبت می‌کند که مدارک کافی درباره آنها وجود داشته باشد یا دست‌کم دو منبع مستقل آن را تأیید کرده باشند.
اعدام‌های ماه سپتامبر ۲۰۲۶ در یک نگاه:
▪️دست‌کم ۷۰ نفر در ماه سپتامبر ۲۰۲۶ اعدام شدند.
▪️تنها ۱۰ مورد، یعنی بیش از ۱۴ درصد از اعدام‌های ثبت‌شده را منابع رسمی اعلام کرده‌اند. سازمان حقوق بشر ایران ۶۰ مورد دیگر را براساس اطلاعات دو منبع مستقل تأیید کرده است.
▪️۳۴ نفر از اعدام‌شدگان به اتهام قتل عمد به قصاص نفس محکوم شده بودند.
▪️۳۱ نفر به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند.
▪️چهار نفر با اتهامات امنیت ملی اعدام شدند. سه تن از آنان معترض و دو نفر متهم به جاسوسی بودند.
▪️یک مرد به اتهام تجاوز جنسی اعدام شد.
▪️چهار نفر از اعدام‌شدگان زن بودند.
▪️دست‌کم ۱۱ بلوچ، چهار کرد و چهار عرب در میان اعدام‌شدگان بودند.
▪️دست‌کم پنج تبعه افغانستان در این بازه زمانی اعدام شدند.
اعدام‌ها در سال ۲۰۲۶
از اول ژانویه تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، دست‌کم ۶۰۴ اعدام ثبت شده است. از این تعداد، ۳۰۶ نفر به اتهام قتل عمد به قصاص نفس محکوم شده بودند که چهار معترض نیز در میان آنان قرار داشتند؛ ۲۱۱ نفر به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند، ۷۵ نفر با اتهامات امنیت ملی و ۱۱ نفر به اتهام تجاوز جنسی اعدام شدند. اتهام یک زن اعدام‌شده همچنان نامشخص است.
از میان افرادی که با اتهامات امنیت ملی اعدام شدند، ۲۹ نفر معترض، ۱۳ نفر زندانی سیاسی وابسته به گروه‌های مخالف ممنوع‌شده، ۱۶ نفر متهم به جاسوسی و یا همکاری با دولت‌های خارجی و ۹ نفر محکوم به سرقت مسلحانه بودند. چهار نفر نیز به عضویت در داعش متهم شده بودند و درباره چهار مورد اطلاعاتی در دست نیست.
تنها ۸۷ مورد، معادل ۱۴.۴ درصد از اعدام‌های ثبت‌شده را منابع رسمی اعلام کرده‌اند. سازمان حقوق بشر ایران ۵۱۷ مورد دیگر را براساس اطلاعات دو منبع مستقل تأیید کرده است.
در میان اعدام‌شدگان، دو مرد که هنگام ارتکاب جرائم منتسب به آنان کمتر از ۱۸ سال داشتند، ۲۲ زن، ۵۴ بلوچ، ۴۲ کرد و ۱۴ عرب حضور داشتند. همچنین دست‌کم ۲۳ تبعه افغانستان و دو تبعه عراق اعدام شدند. دو حکم اعدام نیز در ملأعام به اجرا درآمد.
نرخ بالای اعدام شهروندان بلوچ در سپتامبر ۲۰۲۶
دست‌کم ۱۱ نفر از ۷۰ نفری که اعدام آنان در ماه سپتامبر ثبت شده است، بلوچ بودند. به‌عبارت دیگر، نزدیک به ۱۶ درصد از کل اعدام‌های این ماه را به شهروندان بلوچ تعلق داشت. این درحالی است که بلوچ‌ها تنها حدود ۲ تا ۶ درصد از جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند. سازمان حقوق بشر ایران از سال ۲۰۲۱ تاکنون، سهم به‌شدت نامتناسب بلوچ‌ها از اعدام‌ها را مستند کرده است. این عدم تناسب به‌ویژه در پرونده‌های مربوط به جرائم مواد مخدر چشمگیر است.
از ۱۱ شهروند بلوچ اعدام‌شده در سپتامبر، ۱۰ نفر ــ بیش از ۹۰ درصد ــ به اتهامات مربوط به مواد مخدر اعدام شدند. شش مورد از این اعدام‌ها، یعنی بیش از نیمی از کل اعدام بلوچ‌ها در این ماه، در روز ۱۳ سپتامبر به اجرا درآمد.
محمدیوسف عیسی‌زهی
محمدیوسف عیسی‌زهی (ریگی) ۴۰ ساله و پدر پنج فرزند، اهل روستای چاه‌جمال در ایرانشهر بود. او در سال ۲۰۲۲ با اتهامات مربوط به مواد مخدر بازداشت و در دادگاه انقلاب به اعدام محکوم شد.
محمدیوسف پیش از اجرای حکم، دو بار به محل اجرای اعدام منتقل شده بود و سرانجام روز ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۸ شهریور ۱۴۰۵) در زندان مرکزی اصفهان (دستگرد) به دار آویخته شد. حکم او بدون اطلاع قبلی به اجرا درآمد و به همین دلیل از آخرین ملاقات با خانواده‌اش محروم شد.
هاشم رخشانی و امان‌الله نظرخانی
هاشم رخشانی، ۳۴ ساله و پدر دو فرزند، اهل زهک بود و امان‌الله نظرخانی اهل روستای نادر در شهرستان زهک. این دو در پرونده‌هایی جداگانه حدود چهار سال پیش بازداشت شدند و دادگاه انقلاب آنان را با اتهامات مربوط به مواد مخدر به اعدام محکوم کرد. هاشم رخشانی و امان‌الله نظرخانی روز ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۲ شهریور ۱۴۰۵) در زندان زابل به دار آویخته شدند.
سازمان حقوق بشر ایران در دسامبر ۲۰۲۵ گزارشی با عنوان «دهکده اعدام‌شدگان؛ اعدام‌های گسترده و سیستماتیک مرتبط با مواد مخدر در ایران» منتشر کرد که در آن ضمن بررسی قوانین مربوط به مواد مخدر، نقض سیستماتیک حق دادرسی عادلانه و سایر اصول دادرسی در پرونده‌های مرتبط با مواد مخدر را مستند کرده است.