فلورنس تان / خبرگزاری رویترز / ۵ اکتبر ۲۰۲۶
داده‌های کشتیرانی شرکت‌های «کپلر» (Kpler) و «ورتکسا» (Vortexa) در روز دوشنبه نشان داد که صادرات نفت خاورمیانه در ماه سپتامبر از سطوح پیش از جنگ فراتر رفته است. این افزایش در حالی رخ داد که تولیدکنندگان حوزه خلیج فارس، علی‌رغم حملات به شناورهای عبوری از تنگه هرمز، حجم محموله‌های خود را افزایش دادند.
شرکت «ماریسکس» (Marisks) ـــ که ارائه‌دهنده خدمات اطلاعاتی در حوزه کشتیرانی است ـــ روز شنبه اعلام کرد که کشتی‌های تجاری در حال عبور از این گذرگاه راهبردی و حیاتی، با توجه به افزایش شدید و اخیر ترددها، با «تهدید فیزیکی (کینتیک) فزاینده و به‌شدت غیرقابل‌پیش‌بینی» مواجه هستند.
داده‌های اولیه کپلر نشان می‌دهد که میانگین متحرک هفت‌روزه صادرات نفت خام از این منطقه در تاریخ ۳۰ سپتامبر به ۱۸.۳ میلیون بشکه در روز رسید؛ همچنین حجم محموله‌ها در ۱۴ روز از ماه سپتامبر -شامل موارد عبوری از تنگه هرمز، دریای سرخ و صادرات از پایانه‌ها- از سطوح پیش از جنگ فراتر رفت.
بر اساس داده‌های کپلر، پیش از ماه سپتامبر، محموله‌های نفتی این منطقه تنها در چند روز از ماه‌های ژوئن و جولای با سطوح پیش از جنگ برابری می‌کرد یا از آن فراتر می‌رفت؛ این وضعیت پس از آن رخ داد که واشنگتن و تهران به تفاهم‌نامه‌ای دست یافتند که اعتبار آن از آن زمان منقضی شده است.
به گفته کپلر، در ۱۲ ماهِ پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، میانگین صادرات نفت خام از این منطقه حدود ۱۸ میلیون بشکه در روز بود.
کپلر اعلام کرد که این جهش صادراتی ناشی از بارگیری نفت توسط عربستان سعودی از هر دو مسیر دریای سرخ و خلیج فارس بوده است؛ این اقدام سه هفته پس از حمله ۱۰ سپتامبر به خط لوله «شرق-غرب» این کشور صورت گرفت.
علاوه بر این، شرکت دولتی نفتکش عراق و برخی پالایشگاه‌ها اقدام به اجاره نفتکش‌هایی برای بارگیری نفت خام بصره در داخل محدوده تنگه کرده‌اند؛ این اقدام پس از آن انجام شد که بغداد مجوز ایران را برای عبور نفتکش‌های عراقی از تنگه هرمز دریافت کرد.
ورتکسا نیز گزارش داد که میانگین متحرک ۱۴ روزه صادرات نفت خام و میعانات گازی خاورمیانه به ۱۸.۶ میلیون بشکه در روز رسیده است که فراتر از میانگین فصلی ۱۰ ساله بوده و به سطوح پیش از درگیری بازگشته است. خاویر تانگ، تحلیلگر ارشد بازار، گفت: «بخش عمده‌ای از این افزایش ماهانه که در ماه سپتامبر مشاهده شد، ناشی از اقدام عربستان سعودی است؛ کشوری که در حال افزایش صادرات خود برای بازپس‌گیری سهم بازار از سایر کشورهای خاورمیانه است.»
او افزود: «این افزایش عرضه از سوی خاورمیانه به کاهش فشار ناشی از کمبود عرضه در بازار نفت، به‌ویژه برای پالایشگاه‌های آسیایی، کمک خواهد کرد.»
حجم محموله‌های گاز طبیعی مایع (LNG) عبوری از تنگه هرمز نیز در ماه سپتامبر به بالاترین سطح خود از ماه فوریه رسید.
حملات به کشتی‌ها
با این حال، حملات به نفتکشها ادامه یافت و به گفته شرکت «ماریسکس» (Marisks)، دست‌کم هفت مورد حادثه در هفته گذشته گزارش شده است.
این شرکت افزود که بنا بر گزارش‌ها، نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) با نام «کاظمه ۳» (Kazimah III) در تاریخ اول اکتبر، هنگام عبور از تنگه هرمز مورد اصابت یک پرتابه ناشناس قرار گرفت که منجر به آتش‌سوزی در عرشه آن شد. شرکت مالک این کشتی، یعنی «شرکت نفتکش‌های کویت»، به درخواست اظهار نظر در این باره پاسخی نداد.
ماریسکس روز دوشنبه اعلام کرد که در حادثه‌ای دیگر، نفتکش «لیپسی» (Lipsi) از نوع «آفراماکس» (Aframax) با پرچم لیبریا، در تاریخ ۴ اکتبر و هنگام عبور از موقعیتی در حدود ۳.۹ مایل دریایی شمال شرقی جزیره «ام‌الفارین» (Um Al Fayarin) عمان در تنگه هرمز، هدف اصابت پرتابه‌ای ناشناس قرار گرفت که به موتورخانه آن آسیب رساند. شرکت «دایناکام» (Dynacom) که مدیریت این کشتی را بر عهده دارد، بلافاصله به درخواست اظهار نظر پاسخ نداد.
ماریسکس گزارش داد که خدمه هر دو نفتکش در سلامت کامل هستند و هیچ‌گونه تلفات جانی گزارش نشده است.
آژانس عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) از تاریخ ۲ اکتبر تاکنون، دست‌کم یک مورد حمله در روز را در تنگه هرمز یا خلیج عدن گزارش کرده است.
ماریسکس اظهار داشت: «اطلاعات فعلی حاکی از آن است که الگوی اخیر حوادث لزوماً به معنای هدف‌گیری عمدی کشتی‌های تجاریِ مشخص و انتخاب‌شده نیست.»
«در عوض، اطلاعات موجود احتمال می‌دهد که نیروهای ایرانی در حال شلیک موشک به یک منطقه درگیری یا “منطقه کشتار” (kill box) از پیش تعیین‌شده هستند؛ جایی که تسلیحات ممکن است به‌طور خودکار، امضای راداریِ اهداف موجود در آن محدوده را شناسایی و روی آن‌ها قفل کنند.» پیش از آغاز جنگ ایران در ۲۸ فوریه، این تنگه به‌طور معمول روزانه پذیرای حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ — شامل نفتکشها، کشتی‌های حمل گاز، کشتی‌های حمل فله‌بار و کشتی‌های کانتینربر — بود که حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت خام و گاز طبیعی مایع (LNG) را تشکیل می‌دادند.