دو نفتکش ایرانی به سمت آمریکا در حرکتاند
گرانت اسمیت و چارلز گوریوان / بلومبرگ
خلاصه گزارش:
▪️ دو نفتکش غولپیکر مرتبط با ایران، به نامهای «تیفانی» (Tifani) و «مجستیک ایکس» (Majestic X)، تا رسیدن به ایالات متحده تنها چند هفته فاصله دارند؛ جایی که مقامات قصد دارند این کشتیها و محموله نفت خامِ میلیونها دلاریِ آنها را توقیف کنند.
▪️ این کشتیها که در ماه آوریل توسط نیروهای آمریکایی در اقیانوس هند متوقف و بازرسی شده بودند، در نزدیکی سواحل برزیل در حال حرکت بودهاند و انتظار میرود به آمریکا برسند؛ رویدادی که نخستین مورد از رسیدن نفت ایران به سواحل آمریکا از سال ۲۰۲۳ تاکنون خواهد بود.
▪️ دولت ایالات متحده روند قانونی مصادره این کشتیها و محمولههایشان را آغاز کرده است و ممکن است با بهرهگیری از سازوکار قانونی مصادره داراییهای مرتبط با فعالیتهای مجرمانه، برای فروش آنها و کسب سود اقدام کند.
دو نفتکش غولپیکر مرتبط با ایران که اوایل درگیریها توسط نیروهای دریایی آمریکا متوقف شده بودند، تنها چند هفته با رسیدن به ایالات متحده فاصله دارند؛ جایی که مقامات متعهد شدهاند این کشتیها و محمولههای نفت خامِ میلیونها دلاریِ آنها را توقیف کنند.
این سفری غیرمعمول برای محمولههای نفتی ایران است که دهههاست ورود آنها به آمریکا ممنوع بوده و نشاندهنده تحولات شگفتانگیزی است که در پی مناقشه هفتماهه میان واشنگتن و تهران رخ داده است.
بر اساس دادههای کشتیرانی گردآوریشده توسط بلومبرگ، نفتکشهای «تیفانی» (Tifani) و «مجستیک ایکس» (Majestic X) — که نیروهای آمریکایی در ماه آوریل (همزمان با اعمال محاصرهای از سوی دونالد ترامپ برای فشار بر ایران جهت پایان دادن به درگیریها) وارد عرشه آنها شده بودند — طی هفته گذشته از نزدیکی سواحل برزیل عبور کردهاند. سومین کشتی توقیفشده نیز پس از دور زدن «دماغه امید نیک»، در حال حرکت به سمت غرب و ورود به اقیانوس اطلس مشاهده شده است.
این توقیفها در آن زمان، همزمان با اعمال محاصره شدید آمریکا بر صادرات نفت ایران، توجه بازار را به خود جلب کرد. این کشتیها در ابتدا چندین بار مسیر خود را در اقیانوس هند تغییر دادند و مقصد نهایی آنها نامشخص بود.
در ماه آوریل، بلومبرگ نیوز گزارش داد که وزارت دادگستری آمریکا روند قانونی توقیف (مصادره) کشتیهای «تیفانی» و «مجستیک ایکس» (که با نام «فونیکس» نیز شناخته میشود) را آغاز کرده است. نیروهای آمریکایی اوایل همان ماه در نزدیکی سریلانکا وارد عرشه این کشتیها شده بودند.
واحد تحقیقات امنیت داخلی آمریکا (HSI) بعداً در پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» (توییتر سابق) اعلام کرد که مأموران مجری قانون در حال اجرای حکمهای فدرال برای توقیف این نفتکشها و حدود ۴ میلیون بشکه نفت ایرانیِ موجود در آنها هستند. سومین نفتکش — که با نامهای «لنور» (Lenore) و «داوینا» (Davina) شناخته میشود — در ماه ژوئن در اقیانوس هند متوقف شد.
این نفتکشهای غولپیکر (معروف به VLCC) هر کدام ظرفیت حمل ۲ میلیون بشکه نفت خام را دارند و ارزش کل محمولههای آنها با قیمتهای فعلی بازار، نزدیک به ۶۰۰ میلیون دلار برآورد میشود. سرعت حرکت همه آنها حدود ۸ یا ۹ گره دریایی است، در حالی که سرعت معمول برای چنین کشتیهایی ۱۲ تا ۱۳ گره دریایی است.
نیروهای آمریکایی در تاریخ ۲۳ آوریل ۲۰۲۶، در اقیانوس هند وارد نفتکش «مجستیک ایکس» (Majestic X) میشوند
شرکت «Tankertrackers.com» که مدتهاست جریانهای نفتی ایران را رصد میکند، اعلام کرد که با توجه به سابقه اقدامات آمریکا در مورد ونزوئلا، این کشتیها احتمالاً به سمت ایالات متحده خواهند رفت. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران بلافاصله به درخواست اظهار نظر که از طریق واتساپ ارسال شده بود، پاسخی نداد.
نخستین محموله نفت
بر اساس دادههای «اداره اطلاعات انرژی» (EIA)، اگر این محمولهها به بندری در ایالات متحده برسند، نخستین محموله نفت ایران خواهند بود که پس از محمولههای توقیفشده در جریان یک فرآیند حقوقی پیشین در سال ۲۰۲۳، به سواحل آمریکا میرسند. در آن زمان، ایالات متحده دستور داد نفتکشی که حامل نفت خام ایران به مقصد چین بود، مسیر خود را به سمت آمریکا تغییر دهد.
در موارد پیشینِ توقیف نفتکشها، دولت ترامپ تلاش کرد تا کشتیها و نفتِ ضبطشده را به فروش رسانده و از آن سود کسب کند. برای تحقق این امر، وزارت دادگستری از ابزار حقوقی «مصادره دارایی» برای توقیف اموالی که گفته میشد با فعالیتهای مجرمانه مرتبط هستند، استفاده کرد؛ اقدامی که اغلب از طریق طرح دعوی علیه خودِ دارایی صورت میگرفت، نه علیه یک شخص حقیقی.
به نظر میرسد ترامپ در ماه مه، طی یک ضیافت شام در پالمبیچ فلوریدا، به همین شیوه اشاره کرده و آن را کسبوکاری «بسیار سودآور» خوانده است. او گفت: «ما کشتی را تصاحب کردیم. محموله را گرفتیم، نفت را گرفتیم. چه کسی فکرش را میکرد که ما چنین کاری کنیم؟ ما مثل دزدان دریایی هستیم.»
چنین تلاشهایی در گذشته با موانعی روبرو شده است. هنگامی که دولت ایالات متحده شکایتی برای مصادره یک نفتکش حامل ۱.۸ میلیون بشکه نفت خام — که در ماه نوامبر و در جریان محاصره ونزوئلا توقیف شده بود — ثبت کرد، مالک کشتی برای جلوگیری از فروش آن وارد عمل شد. تا ماه مارس، دولت ترامپ ۴۷ میلیون دلار صرف هزینههای نگهداری کشتی «اسکیپر» (Skipper) کرده بود؛ مبلغی که تقریباً پنج برابر ارزش این ابرنفتکشِ فرسوده بود.
به گزارش بلومبرگ در ماه اوت، وزارت دادگستری برای تسهیل و تسریع این اقدامات، تلاش کرده است تا از یک سیستم قدیمیِ دادگاههای دریاییِ دوران جنگ برای توقیف نفتکشهای ایرانی به عنوان «غنایم دریایی» (prizes) استفاده کند. این وزارتخانه دادگاه فدرال ناحیه جنوبی تگزاس را به عنوان مرجع رسیدگی به این پروندهها در نظر گرفته است.
کاخ سفید در پاسخ به پرسشهایی درباره وضعیت این سه نفتکش در اوایل ماه جاری، موضوع را به وزارت دادگستری ارجاع داد و این وزارتخانه نیز به بیانیه «آرون ریتز»، دادستان ایالات متحده در ناحیه جنوبی تگزاس، استناد کرد. ریتز در آن بیانیه گفت: «دفتر من آماده است تا منافع ایالات متحده را در قضاوت در مورد احکامی که از طریق دادگاههای فدرال ما به نفع امنیت ملی و عدالت به ناحیه جنوبی تگزاس ارائه میشود، نمایندگی کند.»
ایالات متحده محاصره دریایی اولیه خود را در ۱۲ آوریل اعلام کرد و به دنبال محدود کردن جریان نفت ایران و محروم کردن این کشور از درآمدها در عین تلاش برای دستیابی به توافقی برای پایان دادن به درگیری بود. این اقدام، تکرار اقداماتی بود که پیش از این علیه ونزوئلا در آستانه دستگیری رهبر وقت آن، نیکولاس مادورو، اعمال شده بود.
این تحریم زمانی که دو طرف در ماه ژوئن به یک آتشبس آزمایشی دست یافتند، کاهش یافت، اما متعاقباً با شکست مذاکرات صلح و آغاز خصومتهای تازه، دوباره اعمال شد.